[ Δρόμοι ]

Οι φοιτητές…
… και οι μαθητές άρχισαν πάλι τις καταλήψεις στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Καλό θα ήταν λοιπόν να θυμηθούμε πως υπάρχει μια χώρα όχι και τόσο πολύ μακρινή, που οι πολίτες της δεν πληρώνουν απολύτως τίποτα για να μάθουν γράμματα τα παιδιά τους. Όλα τα πολιτικά κόμματα υποστηρίζουν αυτό το σύστημα. Δεν υπάρχουν ούτε ιδιωτικά σχολεία ούτε ιδιωτικά πανεπιστήμια. Και αυτή η χώρα υπερέχει διεθνώς, όπως κι αν τη μετρήσει κανείς: είναι η πιο ανταγωνιστική, η πιο οικολογική, η πιο μορφωμένη, η πιο τεχνολογική, η λιγότερο διεφθαρμένη. Πρόκειται για τη Φινλανδία.

Σε μια άλλη…
… χώρα, πολύ πιο μακρινή, οι φοιτητές της είναι οι πιο χρεωμένοι πολίτες της. Οι περισσότεροι από αυτούς σπουδάζουν με δανεικά. Έρευνα του Πανεπιστημιακού Συμβουλίου των ΗΠΑ δείχνει πως το μέσο κόστος φοίτησης στα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας αυξήθηκε 6% φέτος και έφτασε τα 13.589

δολάρια (δηλαδή το ένα τρίτο του κατά κεφαλήν εθνικού εισοδήματος, που είναι 43.560 δολάρια). Το κόστος φοίτησης στα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι, φυσικά, πολύ υψηλότερο. Φτάνει τα 32.307 δολάρια. Και στα κορυφαία από αυτά, πολύ παραπάνω. Παράλληλα, το κόστος της φοίτησης στα πανεπιστήμια του Καναδά, της Αυστραλίας, της Ασίας και της Ευρώπης δεν είναι παρά ένα μικρό κλάσμα του ποσού που είναι υποχρεωμένος να πληρώνει ένας φοιτητής σε αμερικανικό πανεπιστήμιο. Οι Αμερικανοί φοιτητές βουλιάζουν στα χρέη. «Ελπίζω να μη χρειαστεί να δουλεύω 20 χρόνια για να τα ξεπληρώσω», λέει στο πρακτορείο Ρώυτερς η Σάρνι Χέαρστον, που σπουδάζει Νομικά στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι. «Η θεία μου ακόμη ξεπληρώνει το φοιτητικό της δάνειο, που το πήρε την ημέρα που γεννήθηκα».

Τα δάνεια…
… οι υποτροφίες και οι φοροαπαλλαγές δεν φτάνουν για να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα στο αυξημένο κόστος της παιδείας και το περιορισμένο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών. Όλα αυτά μαζί αντιστοιχούν κατά μέσο όρο σε 3.600 δολάρια για κάθε φοιτητή δημόσιου και σε 9.300 δολάρια για κάθε φοιτητή ιδιωτικού πανεπιστημίου. Έτσι, οι γονείς αναγκάζονται να καταφεύγουν σε ιδιωτικό δανεισμό από τις τράπεζες. Οι καθηγητές που θυμούνται κάποια άλλα, πιο ξένοιαστα φοιτητικά χρόνια, λένε πως το οικονομικό βάρος που σηκώνουν στους ώμους τους οι φοιτητές έχει αλλάξει ριζικά τη ζωή στα πανεπιστήμια στη διάρκεια της τελευταίας γενιάς. «Ποτέ άλλοτε οι φοιτητές δεν δούλευαν τόσο πολύ», λέει ο Τζέρι Λιούις, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, που έχει μείνει γνωστό στον κόσμο από τους τέσσερις φοιτητές του που έχασαν τη ζωή τους στις διαδηλώσεις κατά του πολέμου στο Βιετνάμ. «Αρρωσταίνουν πιο συχνά και δείχνουν πολύ κουρασμένοι. Δεν προλαβαίνουν όχι μόνο να διαβάσουν αλλά ούτε να ζήσουν».

Οι σειρήνες…
… καλούν, παρ΄ όλα αυτά, προκλητικά τους φοιτητές να μιμηθούν το αμερικανικό παράδειγμα στην παιδεία. (Γιατί όχι το φινλανδικό;) Η άρνησή τους δείχνει πως ξέρουν καλά ότι στο τέλος του ταξιδιού παραμονεύει το ναυάγιο.