[ ΑΙΧΜΕΣ ] Πολιτική αυτονομία

Στις προεκλογικές ομιλίες του ο Γιώργος Παπανδρέου επισημαίνει (σωστά) ότι «η πολυσυλλεκτικότητα δεν είναι ιδεολογία». Είναι, λέει, «αποτέλεσμα μιας σαφούς πολιτικής αντίληψης για τα πράγματα». Ο κ. Παπανδρέου επιχειρεί να ορίσει ως καινούργιο στόχο για το ΠΑΣΟΚ την πολιτική αυτονομία του Κινήματος. Η νέα σημαία θεωρείται ότι ενισχύει το ρεύμα για την (επαν)εκλογή του στην προεδρία, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα κινητοποιεί την κοινωνία μετά την 11η Νοεμβρίου. Ενδεχομένως η κοινωνία ιεραρχεί τα προβλήματά της με διαφορετικό τρόπο. Όχι ότι οι πολίτες είναι αναίσθητοι στο ζήτημα της «πολιτικής αυτονομίας». Αλλά αναγνωρίζουν κατά βάθος ότι αυτό είναι πρόβλημα των πολιτικών και όχι δικό τους. Με άλλα λόγια, για την «αυτονομία της πολιτικής» ισχύει ό,τι και για την πολυσυλλεκτικότητα: Η διακύβευσή της δεν συνιστά πρωτογενές πρόβλημα. Είναι αποτέλεσμα ενός ελλείμματος πολιτικής. Ο πολιτικός που υφίσταται τις συνέπειες μιας χειραγώγησης είναι ένας αδύναμος πολιτικός.

Βέβαια, το επιχείρημα του κ. Παπανδρέου πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα από τη θεωρία των νταβατζήδων του κ. Καραμανλή: Τα διαπλεκόμενα βρήκαν πρόθυμους υπηρέτες μέσα στο κόμμα, με στόχο την προσωπική του αποδυνάμωση και την ήττα του ΠΑΣΟΚ. Κέρδισαν τον πρώτο γύρο, αλλά θα χάσουν τον πόλεμο. Η 11η Νοεμβρίου αποκτά μεγαλύτερη σημασία από τη 16η Σεπτεμβρίου.

Έτσι σχηματοποιούνται πλέον οι δύο ερμηνείες της ήττας: (α) Το ΠΑΣΟΚ έχασε γιατί δεν έπεισε. (β) Το ΠΑΣΟΚ έχασε γιατί τα διαπλεκόμενα συνασπίστηκαν με τον εσωτερικό εχθρό. Αντίστοιχα εξάγονται τα συμπεράσματα για την επόμενη μέρα: (α) Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αλλάξει για να πείσει. (β) Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αλλάξει για να καθαρίσει.

Ο κ. Παπανδρέου αποφεύγει με επιδεξιότητα το δίλημμα αντιτείνοντας ότι το ΠΑΣΟΚ θα πείσει ακριβώς μέσω της διασφάλισης της αυτονομίας του, που ταυτίζεται με την απεξάρτησή του από τα διαπλεκόμενα και την εσωκομματική εκκαθάριση των υπηρετών τους. Όμως, ο συλλογισμός εξομοιώνει τις συνθήκες επιτυχίας ανάμεσα στην κομματική και στις εθνικές εκλογές. Επειδή ακριβώς η «αυτονομία» (όπως και η πολυσυλλεκτικότητα) είναι αποτέλεσμα και όχι μέσο για την άσκηση πολιτικής, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει από τη 12η Νοεμβρίου να απευθύνεται στην κοινωνία με όρους που της είναι αδιάφοροι, αν όχι απωθητικοί.