ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο ποιητής της Φούγκας του θανάτου

Ο Πάουλ Τσέλαν (1920-1970) κουβάλησε στους ώμους του τη μοίρα των Εβραίων και των ποιητών της γενιάς του. Εξόριστος από τη γλώσσα και την πατρίδα του, με γονείς χαμένους στο Ολοκαύτωμα, είχε ευρύτερους πνευματικούς και γλωσσικούς ορίζοντες.

Διχασμένος γλωσσικά, αφού η μητρική του, τα γερμανικά, είναι συνάμα του «άλλου», μια «άλλη» γλώσσα που έπρεπε «να περάσει μέσα από τα χιλιάδες σκοτάδια του θανατηφόρου λόγου. Πέρασε, αλλά δεν βρήκε λέξεις για ό,τι έγινε…».

Ο μεταφραστής της συλλογής «Του κανενός το ρόδο» (Άγρα 1955) Χρήστος Λάζος σημειώνει: «… η εύθραυστη ψυχολογική ισορροπία του ανατράπηκε από την άδικη και εντελώς ανυπόστατη κατηγορία για λογοκλοπή, που εκτόξευσε η χήρα του Ιβάν Γκολ». Η υπόθεση διευκρινίζεται στην υπό έκδοση βιογραφία του Ρaul Celan από τον John Felstiner στις Εκδόσεις Νεφέλη: Η Κλερ Γκολ απηύθυνε «ανοικτή επιστολή» στους Γερμανούς εκδότες με τα «δάνεια» του Τσέλαν από μια συλλογή του 1951 του συζύγου της. Όμως απεδείχθη ότι τα επίμαχα σημεία είχαν γραφτεί πριν κυκλοφορήσει η συλλογή. Από τη σοβαρή ψυχολογική κρίση που του προκάλεσε το κατ΄ ουσίαν ασήμαντο γεγονός, ίσως δεν συνήλθε ποτέ. Τον Απρίλιο του 1970, αυτοκτόνησε πέφτοντας στον Σηκουάνα.

Δεν είχε ακόμη κλείσει τα πενήντα.