Επιστρέφουν 88 κλεμμένα ειδώλια

Γερμανικό δικαστήριο δέχτηκε την ελληνική αίτηση για επιστροφή 88 νεολιθικών ειδωλίων που βρέθηκαν στα χέρια Γ ερμανού αρχαιοκάπηλου
Αίσιο τέλος είχε η εικοσαετής οδύσσεια της Συλλογής Θεοδωρόπουλου. Ογδόντα οκτώ νεολιθικά ειδώλια από την περιοχή της Λάρισας, που ανήκαν στη συλλογή, είχαν κλαπεί τον Μάιο του 1985 και βρέθηκαν στην κατοχή του Γερμανού αρχαιοκάπηλου Στέφαν Γκέριγκερ επιστρέφουν στην Ελλάδα, έπειτα από απόφαση του Ειρηνοδικείου του Μονάχου. Η θετική για την Ελλάδα απόφαση του γερμανικού δικαστηρίου ελήφθη τη Δευτέρα. Όπως δήλωσε στα «ΝΕΑ» η γενική πρόξενος στο Μόναχο Άννα Κόρκα, «έπειτα από μία διαδικασία που διήρκεσε 20 και πλέον χρόνια το βαυαρικό δικαστήριο έκρινε ότι ιδιοκτήτης αυτών των αρχαίων αντικειμένων είναι το Ελληνικό Δημόσιο». Η ίδια, ως εντεταλμένη εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου, παρέλαβε τα αντικείμενα που είναι στο Γενικό Προξενείο του Μονάχου. Εκεί βρίσκεται τριμελής επιτροπή αρχαιολόγων του υπουργείου Πολιτισμού για να τα μεταφέρουν αύριο στην Αθήνα.

Πρόκειται για 88 αντικείμενα, κυρίως ειδώλια της νεολιθικής εποχής. Χρονολογούνται από την 7η μέχρι την 4η χιλιετία π.Χ. και προέρχονται από τους προϊστορικούς οικισμούς Σέσκλου και Διμηνίου. Οι οικισμοί αυτοί, σε απόσταση 5 χιλιομέτρων από τον Βόλο, είναι από τους σημαντικότερους της νεολιθικής περιόδου και από τις πιο συστηματικά ανασκαμμένες νεολιθικές θέσεις της Θεσσαλίας. Ο Κωσταντίνος Θεοδωρόπουλος είχε δωρίσει τη συλλογή του στο Ελληνικό Δημόσιο το 1995.

Ο δικηγόρος του Ελληνικού Δημοσίου, που χειρίστηκε αρχικά την υπόθεση, κατέθεσε την εντολή το 1994. Από τo 1997 χρονολογείται το τελευταίο έγγραφο σχετικά με τη συλλογή Θεοδωρόπουλου.

Η διαδικασία διεκδίκησης ανακινήθηκε εκ νέου τον Ιανουάριο του 2007. Ο δικηγόρος του Δημοσίου που ανέλαβε αυτή τη χρονίζουσα υπόθεση Σταύρος Κωσταντινίδης υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ» ότι το κρίσιμο σημείο της υπόθεσης αυτής ήταν ότι ο Γκέρικε δεν είχε καταδικαστεί για τα αντικείμενα αυτά. Οι κληρονόμοι του είχαν αποποιηθεί την κληρονομιά τού Γκέρικε.

«Ακόμα και αν την αποδέχονταν» σημειώνει, «δεν θα μπορούσαν να γίνουν ιδιοκτήτες. Τα αντικείμενα ήταν ελληνικά, εκλάπησαν από ελληνικό χώρο και ο Γκέρικε ποτέ δεν ήταν νόμιμος κάτοχός τους και δεν είχε τις άδειες εξαγωγής των αντικειμένων από την Ελλάδα». Με βάση το υπάρχον νομικό πλαίσιο της Ε.Ε. και τη σύμβαση της Ουνέσκο του 1970, «η Ελλάδα εγείρει την αξίωση επιστροφής των αντικειμένων ως μόνη ιδιοκτήτριά τους».


Η απόδραση

Τα 88 αντικείμενα που επιστρέφονται αποτελούν μέρος των 155 που εκλάπησαν το 1985, έπειτα από διάρρηξη, από τη συλλογή Θεοδωρόπουλου. Η κινητοποίηση που έγινε και μέσω της Ιντερπόλ απέδωσε καρπούς. Τον Μάιο του 1985 κατασχέθηκαν, όταν ο Γκέριγκερ προσπάθησε να τα πουλήσει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μονάχου. Έκτοτε με εντολή του Πρωτοδικείου φυλάσσονταν στο Ειρηνοδικείο της Βαμβέργης.

Ο Στέφαν Γκέριγκερ καταδικάστηκε στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1993 σε κάθειρξη 10 ετών για υπεξαίρεση αντικειμένων εις βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, παράβαση του νόμου περί αρχαιοτήτων και άλλα αδικήματα. Έπειτα από δύο χρόνια κράτησης ο αρχαιοκάπηλος απέδρασε από τις φυλακές Νεάπολης Κρήτης και πέθανε τελικά το 1997.