[ ΑΙΧΜΕΣ ] Υποκατάστατα πολιτικής

Eπί της αρχής ομονοούν οι πάντες: το παιχνίδι της διαδοχής (ή της μη διαδοχής) στο ΠΑΣΟΚ πρέπει να παιχτεί «με πολιτικούς όρους». Το ανησυχητικό είναι ότι έχουν αρχίσει να διαφωνούν ως προς την έννοια της πολιτικής.

Από ορισμένους κρίνεται ότι το ερώτημα «Ποιος μπορεί να οδηγήσει ξανά την προοδευτική παράταξη στην εξουσία» δεν είναι αρκούντως πολιτικό. Οι ίδιοι θεωρούν ότι, εν όψει της 11ης Νοεμβρίου, το ζητούμενο είναι να αποσαφηνισθεί το ιδεολογικό στίγμα του ΠΑΣΟΚ και να διασφαλισθεί η περίφημη επανασύνδεσή του με την εκλογική του βάση.

Δεν αναγνωρίζουν όμως ότι το εύρος της εκλογικής βάσης συναρτάται με την επιλογή ηγεσίας.

Αντίθετα, εμφανίζεται στο προσκήνιο ένα αίτημα ομοιογένειας και ιδεολογικής καθαρότητας (χωρίς, πάντως, να διευκρινίζεται και το περιεχόμενο της ιδεολογίας). Μέσα από την τελετουργία εξαγνισμού που υποκαθιστά την πολιτική, φτάνουμε στην κορυφαία πασοκική παραδοξότητα: δεν θα επιλέγουν οι πολίτες το κόμμα, αλλά το κόμμα τους πολίτες.

Από τη δική τους πλευρά, καλοπροαίρετοι πολιτικοί αναλυτές συγκλίνουν κι αυτοί στο πρόταγμα του ιδεολογικού ξεκαθαρίσματος, με τη διάγνωση ότι το ΠΑΣΟΚ διέρχεται την περιλάλητη πολιτική κρίση των κομμάτων της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Και ότι αυτό που συμβαίνει σήμερα στο ΠΑΣΟΚ είναι σύμπτωμα ενός συνολικότερου φαινομένου και πρέπει να αντιμετωπισθεί με γενικότερους όρους.

Πρόκειται, όμως, για λάθος εκτίμηση. Όχι γιατί τα ζητούμενα για τα υπόλοιπα προοδευτικά κόμματα εξουσίας της Ευρώπης δεν είναι ζητούμενα και για το ΠΑΣΟΚ. Αλλά γιατί αυτό που διακυβεύεται σήμερα στο ΠΑΣΟΚ είναι η ίδια η δυνατότητα να προχωρήσει στην αναζήτησή τους. Δηλαδή, η στοιχειώδης όσο και ζωτική δυνατότητα ενός δημοκρατικού διαλόγου με διαφορετικές απόψεις, με αλληλοσεβασμό, έλλογη επιχειρηματολογία και ελευθερία της γνώμης που θα οδηγήσει σε συνθέσεις και επιλογές χωρίς τη φίμωση ή τον εξοστρακισμό της μιας πλευράς από την άλλη. Είναι προφανές σε όσους δεν υποκαθιστούν την πολιτική με τα είδωλά της ότι η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να εξελιχθεί παρά μόνο μετά την 11η Νοεμβρίου. Στο θεμελιώδες αυτό ζήτημα, οι διεκδικητές της προεδρίας έχουν καταστήσει σαφείς τις προθέσεις τους. Από την άποψη αυτή, η αναμέτρηση για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, παρά τα αντιθέτως λεγόμενα, προσλαμβάνει πράγματι έναν δραματικό χαρακτήρα.