Στη σκιά των γιγάντων

Tώρα τι να πούμε. Μπροστά στους γίγαντες του Χθες, άπαντες του Σήμερα στέκονται κλαρίνο. Δηλαδή Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ του 1980, Λουκίνο Βισκόντι του 1968 και Ρink Floyd του 1979, οι πρωταγωνιστές αυτού του πληθωρικού επταήμερου του 2007!

Μεταξύ 1979 και 1980 ο καταραμένος και χαροκαμένος Φασμπίντερ εφορμά στις σελίδες του θρυλικού μυθιστορήματος του Άλφρεντ Ντόμπλιν και με τη βοήθεια της γερμανικής τηλεόρασης μετασχηματίζει τις λέξεις σε ποταμιαίες εικόνες 13 επεισοδίων, διάρκειας 15 ωρών και τριάντα λεπτών. Μ΄ αυτήν τη φουριόζικη διαδικασία προέκυψε το «Βerlin Αlexanderplatz» που μέσα σε ελάχιστο χρόνο έγινε μύθος και σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον κινηματογραφικό πλανήτη. Κανείς, μα κανείς σε ολόκληρη την υφήλιο δεν θα μπορούσε να προσεγγίσει αυτό το έργο με τέτοια ορμή σώματος, κυττάρων, ακόμα και σεξουαλικών μορίων, γιατί κανείς άλλος δεν ήταν μελλοθάνατος και αυτοκαταστροφικός σαν αυτόν τον άπληστο, βουλιμικό και αχόρταγο Γερμανό που πάνω του και μέσα του μια φράση τον είχε στοιχειώσει: Για να ζήσεις πρέπει να θέλεις να πεθάνεις!

Έτσι ακριβώς και ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας

ΒΑΘΜΟΙ=10

(top σίριαλ όλων των εποχών)

του έργου με το όνομα Φραντς Μπίμπερκοπφ, που τον ερμηνεύει ο θηριώδης και απαράμιλλος Γκούντερ Λάμπρεχτ. Χαροκαμένος σαν τον Φασμπίντερ και τη μεσοπολεμική Γερμανία. Η απόλυτη συμπύκνωση ενός λαού που σκότωνε ό,τι αγαπούσε. Ένας γίγαντας τρομαγμένος, φοβισμένος, βίαιος και απρόβλεπτος. Η φυλακή του Φραντς είναι ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η οικονομική καταστροφή. Το γιγαντιαίο σώμα του είναι η Γερμανία. Η κατάστασή του είναι ό,τι συνέβαινε τότε στον γερμανικό λαό. Η εκπόρνευση των γυναικών είναι η εκπόρνευση της ηθικής των Γερμανών. Η τυφλή βία του είναι ολόιδια με αυτήν των ταγμάτων εφόδου του Χίτλερ. Ο Μπίμπερκοπφ είναι η ζωντανή προϋπόθεση για τη μαζική στρατολογία της χιτλερικής Γερμανίας. Είναι το σώμα, η ψυχή, το πνεύμα και η μούρλια εκείνης της ανισόρροπης εποχής που σαν εφαλτήριο έστειλε μαζικά εκατομμύρια στην αγκαλιά του Ναζισμού. Γι΄ αυτό ο απρόβλεπτος, ασύμμετρος και ασυμμάζευτος γίγαντας αναφέρεται στη φρουρά του Ρήνου. Γι΄ αυτό στρατολογεί πόρνες, όπως ο Χίτλερ «πατριώτες». Γι΄ αυτό αγαπάει και σκοτώνει ταυτοχρόνως. Γι΄ αυτό πηγαινοέρχεται από την μπιραρία στον βούρκο της πορνείας και από εκεί πάλι στα ίδια. Γι΄ αυτό κυκλοφορεί στα σκοτάδια. Αυτά με άλλα λόγια είναι τα άγια ρεμάλια της Φασμπιντερικής κινηματογραφίας. Αν υπάρχει ένα οπτικό ντοκουμέντο που να αποκαλύπτει το μεδούλι του γερμανικού ψυχισμού, της χιτλερικής ιδεολογίας και της μεσοπολεμικής ανατάραξης και κανιβαλικής προετοιμασίας, αυτό είναι το «Βerlin Αlexanderplatz». Τα λέει όλα χωρίς να αναφέρεται ούτε μία φορά στον Χίτλερ. Άλλωστε ο Ντόμπλιν έγραψε το έργο μεταξύ 1928-1929, δηλαδή χωρίς να ξέρει για τον λιλιπούτειο Αδόλφο, περιγράφει τον οπαδό του σαν να τον βλέπει μέσα στην ψυχή του!

Με δυο λόγια: Δεκατρία επεισόδια και ένας επίλογος δύο ωρών, χωρισμένα σε ισάριθμα κεφάλαια και όλα αυτά πακεταρισμένα σε box με DVD που θα κυκλοφορήσουν εν Ελλάδι μετά την πολύωρη, από σήμερα, προβολή ολόκληρου του 15ωρου έργου του Φασμπίντερ στο «Τριανόν» στην Πατησίων. Η ιστορία αρχίζει με την αποφυλάκιση του Μπίμπερκοπφ ύστερα από εγκλεισμό τεσσάρων ετών, επειδή ξυλοφόρτωσε μέχρι θανάτου μια από τις πόρνες του την οποία, όπως τις άλλες, ενώ την αγαπούσε ταυτόχρονα την εξέδιδε και τη μισούσε!

Δύο ακόμα επιστροφές από το παρελθόν του ΄60 και του ΄80 με επικεφαλής τον κόκκινο κόμη του ιταλικού σινεμά, τον Λουκίνο Βισκόντι.

«Ο Γατόπαρδος» (Ιl Gattopardo) με πέντε σεναριακές υπογραφές, από Σούζο Τσέκι Ντ΄ Αμίκο μέχρι τον Λουκίνο Βισκόντι του 1963. Η τοιχογραφική «όπερα» που αναφέρεται σε μια ιστορία της ιταλικής αριστοκρατίας του 19ου αιώνα αλλά που στο βάθος μεταμορφώνει μια κλασική, πολιτική, ρήση του Γκράμσι σε εικόνες με άφθονη ουσία: Πρέπει να τ΄ αλλάξουμε όλα για να μην αλλάξει τίποτα. Έτσι ο πρίγκιπας Σαλίνα (Μπαρτ Λάνκαστερ) παραμερίζει τα

ΒΑΘΜΟΙ= ΑLL ΤΙΜΕ CLΑSSΙC

προσωπικά του συμφέροντα προκειμένου να διαφυλάξει τα κεκτημένα της εξουσίας. Έτσι αντί να σπρώξει έναν Ιταλό επαναστάτη του Γαριβάλδη (Αλέν Ντελόν) στην αγκαλιά της κόρης του, τον στέλνει στην πανέμορφη θυγατέρα ζάπλουτου εμπόρου της αγοράς (Κλαούντια Καρντινάλε). Έτσι δηλαδή η αιμομικτική αναπαραγωγή της παρασιτικής αριστοκρατίας διακόπτεται και ο γάμος με την ανερχόμενη αστική τάξη των εμπόρων επιτυγχάνεται.

Πώς φαίνεται αυτό; Από ένα απλό, ορατό γεγονός, ένα κλασικό χαρακτηριστικό του Βισκόντι. Η ιδεολογία και το σχόλιο αποτυπώνονται- σε όλες τις ταινίες τουπάνω στις προσωπογραφίες των ηρώων του. Η παρακμή στα παραμορφωμένα, γεροντικά χαρακτηριστικά των αριστοκρατών. Περίπου μούμιες σε φορμόλη. Η ακμή των επερχόμενων αστών εξουσιαστών ζωγραφισμένη στην ομορφιά των δύο εραστών. Αν οι αντίπαλοι στο αμερικανικό σινεμά λύνουν τις διαφορές τους με τα κουμπούρια, στο ιταλικό το κάνουν με όπλα αισθητικά. Αυτή η κολοσσιαία διαφορά ανάμεσα στο Wild West και την Αναγέννηση. Επομένως, όλα στον Γατόπαρδο αυθεντικά και γνήσια μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Κοστούμια, σκηνικά, ύφος όλα εναρμονισμένα με την εποχή και ταυτόχρονα θεατρικά και σαν παράσταση από την Σκάλα του Μιλάνου.

«Ρink Floyd: Τhe Wall». Το μεγαλύτερο σε διάρκεια και το σπουδαιότερο βιντεοκλίπ στη σύγχρονη ιστορία της μουσικής. Το 1982 ο Άλαν Πάρκερ σκηνοθετεί με εικόνες το κορυφαίο άλμπουμ των Ρink Floyd του 1979, πάνω σε ιδέες του Ρότζερ Γουότερς, μπασίστα, τραγουδιστή, συνθέτη και κιθαρίστα του θρυλικού συγκροτήματος. Το οπτικό αποτέλεσμα περιέχει όλη τη βασική θεματική και αναδεικνύει την ιδεολογία του «Wall». Από την οικογένεια και το σχολείο, μέχρι τον πόλεμο και τη ρήξη με το κατεστημένο. Κατά τη γνώμη μου, μαζί με το «Sergeant Pepper΄s Lonely Ηearts Club Βand» των Βeatles του 1967, τα δύο αξεπέραστα «συμφωνικά» έργα όλων των ροκ εποχών!

ΒΑΘΜΟΙ=7

(το Τείχος του Βερολίνου γκρεμίστηκε, το «Wall» αντέχει)

Αδάμ κερδίζει Σωκράτη

Αδάμ εναντίον Σωκράτη. Μονομαχία με αντιπάλους από τη μια τον Δανό Άντερς Τόμας Γιένσεν της ιστορίας «Τα μήλα του Αδάμ» (Αdams Αebler) και από την άλλη τον Βίκτορ Σάλβα του «Δρόμου του ειρηνικού πολεμιστή» (Ρeaceful Warrior). Αnd the winner is Αdam και Δανία. Στα σημεία:

«Τα μήλα του Αδάμ». Πιστός, αφοσιωμένος και δογματικός ιερέας αναλαμβά- νει να αναμορφώσει τέσσερα ρεμάλια της κοινωνίας και πρωτίστως έναν βίαιο νεο-ναζί. Το ερώτημα που πλανάται διαρκώς είναι ποιος από τους δύο είναι ο σωστός. Ο Χίτλερ ή ο Θεός; Διότι ο μεν τραμπούκος και μικρός Αδόλφος πιστεύει σε ό,τι βλέπει και στην εβραϊκή ρήση «οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος». Ο ιερέας το αντίθετο ακριβώς. Όμως ο Γιένσεν ως καλός και αντικειμενικός διαιτητής βγάζει και στους δύο κίτρινες και κόκκινες κάρτες διαρκώς. Διότι στρουθοκάμηλος και απελπισμένος ο πάστορας. Τα άμφια κρύβουν τη δειλία του να αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο την προσωπική του τραγωδία. Αλλά και διότι θρασύδειλος και ο νεο-ναζί. Τα ρόπαλα και η συμμορία του, είναι η ασπίδα με την οποία καλύπτει το απέραντο κενό του. Η επίθεση είναι η καλύτερη άμυνα για να προσπεράσεις τον αληθινό εαυτό σου.

Άθλος η διαχείριση μιας τέτοιας «φιλοσοφικής» ιστορίας. Μπροστά σου ορθώνονται απειλητικά όλα τα αρνητικά. Φλυαρία, πλήξη, ασυναρτησία και αμπελοφιλοσοφία. Όμως ο Δανός είναι προσεκτικός. Τόσο στο σενάριο όσο και την σκηνοθεσία. Τρομερή η «σχολή» της Δανίας. Ίσως η πιο σκεπτόμενη, ανήσυχη, τολμηρή και πρωτοπόρα της σημερινής Ευρώπης. Ο Γιένσεν λοιπόν καταφέρνει και μετατρέπει πολυχρησιμοποιημένες ιδέες σε κινηματογραφικό βίωμα με άξονα τη σωματική σύγκρουση και την προσωπική τραγωδία. Με συμπαραστάτες δύο ερμηνευτικά θηρία, τον Ούλριχ Τόμσεν και τον Μαντς Μίκελσεν. Το επιμύθιο απλό αλλά πάντα διαχρονικό. Πολλές φορές οι στολές που φοράμε και τα μαντριά στα οποία βόσκουμε, είναι άκρως βολικά.

ΒΑΘΜΟΙ=6

(μόνο για απαιτητικό κοινό)

Πιστεύουμε φανατικά σε κάποιο γενικό «-ισμο», προκειμένου να αποφύγουμε το ειδικό, εσωτερικό και προσωπικό χαλασμένο κενό!

«Ο δρόμος του ειρηνικού πολεμιστή» (Ρeaceful warrior). Από το ομότιτλο, φιλοσοφικό πόνημα του Αμερικανού Ντάνι Μίλμαν, ενός αθλητή της γυμναστικής που αν και με θρυμματισμένο πόδι κατάφερε να αναδειχθεί παγκόσμιος πρωταθλητής. Ο Βίκτορ Σάλβα διαχειρίστηκε το υλικό του όσο πιο χαμηλόφωνα και συμπυκνωμένα μπορούσε μέσα στο πλαίσιο μιας αμερικανικής παραγωγής. Το στόρι προκύπτει από αυτοβιογραφικά στοιχεία. Ο Νταν (ο ίδιος δηλαδή που τον υποδύεται ο ταλαντούχος και γοητευτικός Σκοτ Μέχλοβιτς) ξεκινάει ανταγωνιστικός και στοχοπροσηλωμένος στους κρίκους της γυμναστικής. Στη συνέχεια όμως και αφού πρώτα πέσει πάνω σ΄ έναν μπακάλη με το παρατσούκλι Σωκράτης (Νικ Νόλτι), καταλήγει στην ουσία της διαδρομής.

Δηλαδή με το ταξίδι και όχι με τον στόχο εξασφαλίζεις ηρεμία, αυτογνωσία και σοφία. Πέτα από το κεφάλι σου τα σκουπίδια και ζήσε σε βάθος κάθε μέρα την πραγματική ζωή. Ένα ιδεολόγημα, που προκύπτει από το αμερι- κανικό δέντρο της δύναμης της θέλησης, δηλαδή το Αmerican dream. Η παράπλευρη εναλλακτική λύση του ατομικισμού και του υποκειμενισμού. Αν μέχρι το 1990 κυριαρχούσε η λογική της προσωπικής επιτυχίας, πως όλα μπορεί κανείς να τα κάνει αρκεί να το θέλει και να επιμένει, τώρα, τα τελευταία χρόνια της βαθιάς ιδεολογικής κρίσης, όλο και περισσότερο τροποποιείται αυτή η ιδέα, βελτιωμένη με ανατολικές επιρροές και ασιατικά δεκανίκια. Επί της ουσίας όμως παραμένει η ίδια. Για ν΄ αλλάξει ο κόσμος πρέπει πρώτα καθένας από εμάς να γίνει καλός και άνθρωπος σωστός. Το υποκείμενο και όχι οι αντικειμενικές συνθήκες. Δηλαδή ο φαντάρος φταίει και όχι οι πετρελαιάδες και ο Μπους. Άντε τώρα να το πεις αυτό σε μια Αμερικανίδα μάνα που έχασε το παιδί της στο Ιράκ!

ΒΑΘΜΟΙ=5

(Καράτε κιντ χωρίς δράση)

Δύο θρίλερ, αλλά μόλις μισή ταινία

Ακόμα δύο πρεμιέρες με ισάριθμα θρίλερ, δηλαδή αυτή την εβδομάδα εννιά παρουσίες που πάει να πει η μικρή Ελλάδα των δέκα καταρρίπτει ρεκόρ ΗΠΑ των τριακοσίων εκατομμυρίων! «Υποψίες» (Disturbia). Θριλεράκι με target group τα πιτσιρίκια, σκηνοθέτη τον Ντ. Τζ. Καρούζο και πρωταγωνιστές το ταλαντούχο «νήπιο» Σάια ΛαΜπεφ την κούκλα Κάρι-Αν Μος και αντίπαλο τον

ΒΑΘΜΟΙ=5

(ως multiplex)

«κακό» Ντέιβιντ Μορς. Οι μεγάλοι κυνικοί, αφασικοί και σκοτάδι. Οι μικροί ανήσυχοι, έξυπνοι, φως και ελπίδα. Διότι ο γιος μιας χήρας, επειδή γρονθοκόπησε τον καθηγητή του, καταλήγει σε κατ΄ οίκον περιορισμό με μπιπ στο πόδι να ειδοποιεί την αστυνομία όποτε τολμήσει και δρασκελίσει τον φράκτη του κήπου. Σκέψου δηλαδή πόσο ατομική ελευθερία και πού έχουν γραμμένα τα δικαιώματα των παιδιών. Πάμε παρακάτω. Έτσι ο πιτσιρικάς για να σκοτώσει την πλήξη του, επιδίδεται σε μπανιστήρι στο απέναντι σπίτι. Και έτσι αντιλαμβάνεται ότι ο γείτονας είναι ο σίριαλ κίλερ απροστάτευτων γυναικών που ψάχνει η αστυνομία. Με δύο φίλους του, ανάμεσα φυσικά και τη μικρή γκόμενα, μετατρέπονται σε πανέξυπνους ντετέκτιβ αλλά ουδείς, ούτε η μάνα του μικρού, το επόμενο θύμα του δολοφόνου, τους δίνουν σημασία. Επί της ουσίας, όταν ο «Σιωπηλός μάρτυς» του Άλφρεντ Χίτσκοκ συναντάει το «Μόνος στο σπίτι» του Κρις Κολόμπους. Επί του αποτελέσματος, μόνο το β΄ ημίχρονο, δηλαδή μισή ταινία.

«Οι φύλακες της μέρας» (Dnevnoy Dozor). Από το ρωσικό «Νight W atch» στο «Day Watch». Όταν οι Ρώσοι- όπως οι Γάλλοι- μαθαίνουν Χόλιγουντ. Γρήγορα και με μανία. Όπου ο κόσμος είναι χωρισμένος στα δύο, ανάμεσα στα ζόμπι του σκότους και τους ανθρώπους του φωτός. Ο σκηνοθέτης Τιμούρ Μπεκμαμπέτοφ από το Καζαχστάν παρακαλώ αναδεικνύεται σε καθηγητή των οπτικών εφέ και των θρίλερ τρόμου και φαντασίας. Αμ τι νομίζετε. Πως το Καζαχστάν είναι Κωλοπετινίτσα;

Κατά τ΄ άλλα ούτε που μ΄ ενδιαφέρει η ιστορία. Απλώς διαβατήριο για Χόλιγουντ, με βαμπίρ και ομογενοποιημένη μαυρίλα!

ΒΑΘΜΟΙ=ΝΙΕΤ

(όχι)

Νικητής ο… αρουραίος σεφ

Και μετά σου λένε η ομορφιά μετράει πάνω απ΄ όλα. Τι λέτε καλέ. Ομορφιά με άδειο κεφάλι ίσον Κάθριν Ζέτα Τζόουνς και «Νo Reservations» με την greek παράφραση «Έχετε κάνει κράτηση;». Όχι, να λείπει. Και ασχήμια με γεμάτο κεφάλι και «Ratatouille» με αρουραίο και γεμάτο από χιούμορ και ανατροπές κεφάλι. Πώς σας φαίνεται αυτό; Απλό. Το ξαναλέω πάλι εδώ. Όσο θα περνάνε τα χρόνια, το αμερικανικό Αnimation θα κερδίζει πόντους και θα σκαρφαλώνει πάνω από εκατοντάδες ταινίες με ζωντανούς ανθρώπους: «Ο Ρατατούης» (Ratatouille) σε σενάριο και σκηνοθεσία Μπραντ Μπερντ με τις φωνές των Πάτον Όσβαλντ, Μπραντ Γκάρετ, Ίαν Χολμ, Πίτερ Ο΄Τουλ και με ελληνικές

ΒΑΘΜΟΙ=6 1/2

(the best όλων των νέων της εβδομάδας ταινιών)

(πράγμα που θα συνιστούσα να αποφύγετε εκτός και συνοδεύετε νήπια) από τους Βασίλη Χαραλαμπόπουλο, Φώτη Σπύρου, Γιώργο Κοτανίδη. Το στόρι ασύλληπτο και με μέτρο αμερικάνικο, ολότελα τολμηρό. Μικρός αρουραίος με το όνομα Ρεμί και με όσφρηση πρωταθλητή της γαστρονομίας και ικανότητες Λαζάρου και Βαρούλκο και κάτι παραπάνω, εγκαθίσταται κάτω από τον σκούφο ενός νεαρού, αμήχανου και άσχετου λαντζιέρη με το όνομα Λινγκουίνι που φιλοδοξεί να κάνει καριέρα σαν σεφ σε παριζιάνικη κουζίνα. Η συνύπαρξη ανθρώπου με άδειο κεφάλι και αρουραίου με γεμάτο, μεταμορφώνει το δίδυμο σε εκρηκτικό μείγμα. Ο αρουραίος δίνει εντολές, ο άνθρωπος εκτελεί σαν ρομπότ του τετράποδου αφεντικού. Το αποτέλεσμα; Όλα τ΄ αστέρια της Μichelin στο restaurant του μακαρίτη Ογκίστ Γ κουστό!

Απίστευτο; Και ναι και όχι. Ναι για τις ιδέες, όχι για την επεξεργασία και την ελάχιστη μαυρίλα. Το επιμύθιο πολυεπίπεδο, ανατρεπτικό και αληθινό. Από τα κάτω, από τον υπόνομο και από το διαφορετικό προκύπτει πάντα το σπουδαίο και επαναστατικό. Ψέματα; Από την άλλη όμως, οι Αμερικανοί είτε δεν τόλμησαν ή δεν μπόρεσαν να επεξεργαστούν αυτή την ιδέα με αντάξιο χιούμορ, περισσότερη μαυρίλα και άφθονο σαρκασμό, ισοδύναμο ενός τόσο σπουδαίου μικροσκοπικού σεφ που πετάει στα σκουπίδια όλα τα αφεντικά της γαλλικής κουζίνας. Εν κατακλείδι, από τον ανταγωνισμό, πρώτους θα έβαζα τους Simpsons και μετά τον ποντικό!

«Έχετε κάνει κράτηση;» (Νo reservations). Κομεντί κουζίνας του Σκοτ Χικς με αντίπαλους σεφ Κάθριν Ζέτα Τζόουνς και Άαρον Έκχαρτ. Χαζοαμερικανιές με πλασματικές αγαπησιάρικες καταστάσεις. Όπου εκείνη, ωραία, μοναχική, μοιραία, απελπισμένη από τις εφήμερες σχέσεις και αναγκασμένη από τη ζωή σε εργασιομανία και πρωταθλητισμό στις γεύσεις και τα πιάτα ενός μικρού αμερικανικού μπιστρό,

ΒΑΘΜΟΙ=3

(Κάθριν πες αλεύρι, ο αρουραίος σε γυρεύει)

ενώ εκείνος αναρχικός, τολμηρός και «ζωντανός» ορμάει με αυτοσχεδιαστικό οίστρο, τόσο στο ψητό της κουζίνας όσο και το θηλυκό. Ποιος από τους δύο θα κερδίσει τον σκούφο του αρχι-σεφ; Φυσικά ο έρωτας ο μοναδικός. Η ισχύς εν τη ενώσει. Καρδιάς, σώματος και κουζίνας. Α, ξέχασα. Ενδιαμέσως παίζει και μια μικρή, η ανιψιά της Ζέτα Τζόουνς, από τη νεκρή της αδελφή. Έτσι πλήρης η οικογενειοκρατία, ώστε από τα αποδυτήρια οι παραγωγοί να κερδίσουν τους μεγάλους και τα πιτσιρίκια. Με ένα λόγο, επίπεδο, άχρωμο, απρόσωπο, συμβατικό!