[ Δρόμοι ]

Μια στιγμή…
… μονάχα κράτησε η φθινοπωρινή ισημερία, στις 9 ώρες και 51 πρώτα λεπτά της 23ης Σεπτεμβρίου. Ύστερα αρχίσαμε πάλι να κατρακυλάμε στο σκοτάδι. Στα πενήντα του χρόνια, το φως που βλέπει ο άνθρωπος είναι το μισό από όσο όταν ήταν παιδί. Η ζωή δεν είναι παρά ένα ταξίδι προς το σκοτάδι. Γι΄ αυτό χαιρόμαστε τόσο όποτε έρχεται να το διαλύσει ένα ολόγιομο φεγγάρι.

Με τρία…
… στρώματα πηχτής νύχτας είναι τυλιγμένα τα Τάρταρα, ένας τόπος για τους αμαρτωλούς που βρίσκεται τόσο βαθιά κάτω στον Άδη, όσο ψηλά είναι ο ουρανός από τη γη. Το σκοτάδι δεν μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητο τον Σαίξπηρ. Του δίνει μάλιστα τον «πρίγκιπά» του (στον «Βασιλιά Ληρ») και του βάζει και σαγόνια που με αυτά καταβροχθίζει τον έρωτα (στο «Όνειρο καλοκαιριάτικης νύχτας»). Δεν καταλαβαίνουμε λοιπόν γιατί η πανσέληνος έχει συνδεθεί τόσο στενά με την προσωρινή αμνησία και την παράνοια (σεληνιασμός) και με διάφορα μαγικά φαινόμενα όπως η λυκανθρωπία (λες και λίγοι λυκάνθρωποι κατασπαράσσουν τις σάρκες μας είτε με ήλιο είτε με φεγγάρι). Το ολόγιομο φεγγάρι μάς κάνει να αισθανόμαστε όμορφα όταν νυχτοπερπατάμε. Το αντίθετο συμβαίνει όταν στερούμαστε το φως του: «Την έχεις δει την έκλειψη; Γίνεται έτσι: Το φεγγάρι ξεγλιστράει μπροστά από την καρδιά κι η καρδιά δεν δίνει πια το φως του», έγραφε ο Γάλλος συγγραφέας και ποιητής Κριστιάν Μπομπέν. Κάπως έτσι αισθάνθηκε και ο φανταστικός ζωγράφος του Νορβηγού συγγραφέα Λαρς Κρίστενσεν (στο «Μοντέλο»). Σχεδόν τυφλός, όταν τον έβαλαν να κοιμηθεί κάτω από τον νυχτερινό ουρανό χωρίς φεγγάρι, δεν αισθάνθηκε μονάχα τυφλός μα και κουφός. Και μόνος: «Η βουή του κόσμου σαν να είχε σβηστεί. Κι ο Πέτερ σκέφτηκε: Αυτό θα πει να είναι κανείς μόνος του».

Δεν πιστεύω…
… στα μάτια μου, λέμε. Μια φράση πολύ συνηθισμένη, που όμως κρύβει μια βαθιά αλήθεια. Γιατί τα μάτια μονάχα συγκεντρώνουν το φως. Ο εγκέφαλος είναι εκείνος που το βλέπει. Η όραση είναι ένα σύνολο από φυσιολογία, εμπειρία και καλλιέργεια. Δεν βλέπουμε απλώς. Μαθαίνουμε να βλέπουμε. Γι΄ αυτό μπορεί να κοιτάζουμε όλοι το ίδιο πράγμα, αλλά καθένας από εμάς να το βλέπει διαφορετικά.

Για εκείνους…
… που δεν έμαθαν να βλέπουν ποτέ, υπάρχουν πάντα εκείνες οι τελευταίες φράσεις από την «Πανούκλα» του Αλμπέρ Καμύ, που δεν έπαψαν να αντηχούν σαν ένα σήμα κινδύνου μέσα στα σκοτάδια: «Ο βάκιλος της πανούκλας ούτε πεθαίνει ούτε χάνεται ποτέ εντελώς. Μπορεί να μείνει αποκοιμισμένος πολλά χρόνια πάνω στα έπιπλα ή τα ρούχα. Περιμένει υπομονετικά στις κρεβατοκάμαρες, στα κελάρια, στα σεντούκια, στα μαντίλια και στα παλιόχαρτα, και ίσως να έρθει εκείνη η ημέρα που, για να γίνει μάθημα ή πάθημα της ανθρωπότητας, η πανούκλα θα ξυπνήσει τα ποντίκια της και θα τα ξαποστείλει να πεθάνουν σε κάποια καλοζωισμένη πόλη». Ζητείται επειγόντως: Μια πανσέληνος για να διώξει τα σκοτάδια.