Περιοδικά

Όταν ο συγγραφέας «εμπιστεύεται τις αισθήσεις του»

Έρχονται στο νου μου όμορφες φωτογραφίες δασών που δημοσίευσαν περιοδικά της Πελοποννήσου. Δάση που θα υπάρχουν τώρα μόνο σ΄ εκείνες τις σελίδες. Μαύρα βουνά, άνθρωποι που χάθηκαν, μαυρισμένες ψυχές, μαύρες κατάρες για τους υπευθύνους.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, μετά τη μηνιαία ανάπαυλα, με το εξαιρετικό «Οροπέδιο» (εκδότης Δημήτρης Κανελλόπουλος), που μας έρχεται από Νεμούτα Φολόης της Ηλείας και δημοσιεύει αφιέρωμα 99 σελίδων στον σπουδαίο συγγραφέα Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο.

Το αφιέρωμα αρχίζει με το αφήγημα του Η. Χ. Π. «Λιούμπιτελ 2». Ένα θαυμάσιο οδοιπορικό στις τέσσερις γωνιές της Ελλάδας και συναντήσεις με πολλούς ομότεχνους του νεαρού στρατιωτικού ιατρού, που συνοδεύεται από φωτογραφίες που έπαιρνε με «μία πάμφθηνη ρώσικη- μονοοπτική ρεφλέξ- τη Λιούμπιτελ 2» που είχε αγοράσει 225 δραχμές. Γράφουν πολλοί και αξιόλογοι για το έργο και τη ζωή του Η.Χ.Π.: Διονύσης Κράγκαρης, Γιώργος Αράγης, Γιάννης Καισαρίδης, Αιμίλιος Καλιακάτσος, Χρίστος Ρουμελιωτάκης, Βίκτωρ Καμχής, Μιχαήλ Μήτρας, Γιώργος Γώτης, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Αδαμάντιος Πεπελάσης, Σταύρος Γ. Κοκκάλας. Να σημειώσω μόνο λίγες γραμμές από τις σημειώσεις ενός ευρύτερου δοκιμίου για το έργο του Η.Χ.Π. που βρέθηκαν στα κατάλοιπα της Αγγελικής Κωσταβάρα (πέθανε τον Μάιο του 2006):

«Υπάρχει μια πρωτογενής ζώνη του λόγου όπου ο ιστός συγκρατεί και συγκρατείται από τα απολύτως στοιχειώδη. Σε ένα ιδεατό επίπεδο αυτή είναι η επιδίωξη της γραφής του: όλα ανάγονται σε έναν πυρήνα αντίστασης απέναντι στο ψευδές και το ψευδεπίγραφο, σε αυτό που φέρει δήθεν την σφραγίδα του πολιτισμού. Για να προσανατολισθεί σ΄ αυτόν τον κυκεώνα εμπειρίας και πληροφοριών, ο Η.Χ.Π. εμπιστεύεται απόλυτα τις αισθήσεις του- την όραση, την ακοή, τη γεύση, την όσφρηση, την αφή, όταν συντείνουν στην όξυνση της παρατηρητικότητας».

ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Με ένα ογκώδες αφιέρωμα 225 σελίδων στον Θανάση Βαλτινό (γεν. 1932) κυκλοφορεί η «Νέα Εστία».

Οι συγγραφείς των κριτικών δοκιμίων δημοσιεύουν κείμενα που φωτίζουν επαρκέστατα το έργο του Βαλτινού και- κυρίως- δίνουν εναύσματα για πιο νηφάλιες σκέψεις. Διότι ο Β. δεν είναι μόνο η «Ορθοκωστά» (1994) που προκάλεσε για καιρό αντικρουόμενες, άκρως μαχητικές, απόψεις. Το έργο του είναι μεγάλο, πολυδιάστατο και άφησε ισχυρό αποτύπωμα στον χάρτη της σύγχρονης πεζογραφίας.

Στη συνομιλία που είχε ο συγγραφέας με τον Αποστόλη Αρτινό και τον Δημήτρη Βλαχοδήμο διατυπώνεται η έμμεση ερώτηση: «Ο μύθος σας θέλει συγγραφέα του πολέμου και του θανάτου» και ο Βαλτινός δίνει το στίγμα του:

«Αλλά με θέλει και συγγραφέα βίαιων ερωτικών ιστοριών. Στη γενικότητά της η ζωή είναι θάνατος. Με τον έρωτα ενδιάμεσα. Πρόκειται για κατηγοριοποιήσεις κοινότοπες. Ο πόλεμος, σε όλες του τις μορφές, με αφορά έτσι κι αλλιώς. Ο καθημερινός πόλεμος. Ο πόλεμος των φύλων. Ο Εμφύλιος που τον έζησα στο πετσί μου. Όμως αυτά τα αντιμετώπισα σαν κομμάτια ζωής. Σαν φαινόμενα ζωής. Δεν με ενδιέφερε ποτέ να κάνω ένα χρονικό του πολέμου- και δεν νομίζω ότι έκανα». Όσοι διαβάσουν το αφιερωματικό τεύχος της «Νέας Εστίας» στον Βαλτινό, ας σταθούν ιδιαίτερα στο κείμενο του Δημήτρη Ραυτόπουλου «Το μυθιστόρημα τεκμηρίων κατά Βαλτινόν». Ίσως τους λυθούν πολλές απορίες που έχουν.

ΠΟΙΗΣΗ. Ο Γερμανός ποιητής Στέφαν Γκέοργκε (1868-1933) υπήρξε «κεντρική φιγούρα της γερμανικής ποίησης στο πέρασμά της από τον συμβολισμό στον μοντερνισμό κατά την πολύ κρίσιμη περίοδο από το 1890 έως το 1914».

Σήμερα είναι λησμονημένος, σημειώνει το περιοδικό «Πλανόδιον» του Γιάννη Πατίλη και του αφιερώνει πολλές σελίδες στο τεύχος που κυκλοφορεί (εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις: Γιώργος Βαρθαλίτης). Ο Μπόρχες, σημειώνει ο μεταφραστής, τοποθετεί το γλωσσικό ιδίωμα του Γκέοργκε δίπλα σ΄ αυτό του Τζόις, και συμπληρώνει: «Μια τέτοια θεώρηση θα παραξένευε ίσως τους περισσότερους αναγνώστες της λογοτεχνίας. Πιστοποιεί εν τούτοις την ιδιοτυπία του γλωσσικού οργάνου του Γκέοργκε, αν και αυτή γίνεται κατανοητή μόνον σ΄ όσους μπορούν να προσπελάσουν την ποίησή του στην πρωτότυπη αλήθεια της». Κάτι, θα συμπλήρωνα, που αφορά όλους τους μείζονες ποιητές.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΟΡΟΠΕΔΙΟ»: Καστοριάς 10, Αθήνα 173 42, τηλ.: 210-9915.043.

«ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53, τηλ.: 210-3213.030

«ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ»: Σεβαστίας 27, Ν. Σμύρνη- 171 22, τηλ.: 210-2284.403