[ Δρόμοι ]

Δεν υπάρχει…
… μονιμότερος εργάτης από τον προσωρινό. Πολλά προγράμματα προσωρινής εργασίας που εφαρμόζονται στην Αμερική και την Ευρώπη δεν είναι στην ουσία παρά επιδοτήσεις στους επιχειρηματίες για να χρησιμοποιούν χαμηλά αμειβόμενη εργασία. Κάπως έτσι έγινε και το γερμανικό οικονομικό θαύμα, πριν από σαράντα χρόνια, με τα προγράμματα των ξένων προσωρινών εργατών (gastarbeiter). Αλλά αργότερα, αυτοί οι προσωρινοί έγιναν εκατομμύρια μόνιμοι «ξένοι», που σήμερα μαστίζονται από υψηλή ανεργία και είναι μόνιμοι τρόφιμοι της κοινωνικής πρόνοιας. Οι άνθρωποι…
… έλεγε ο Άνταμ Σμιθ, είναι μια αποσκευή που πολύ δύσκολα μπορεί να περάσει τα σύνορα. Νόμιμα, εννοούσε. Ο μεγάλος οικονομολόγος εξακολουθεί να έχει δίκιο, ακόμη και στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Οι αμερικανικές αγροτικές επιχειρήσεις το αντιλήφθηκαν πρώτες. Κάπου στον νότο της ζεστής Αριζόνας, ο Μανουέλ Ρέινα φορτώνει καρπούζια σε ένα τρακτέρ. Μπορεί να είναι κρατούμενος στις φυλακές του Πικάτσο, αλλά κάνει την ίδια δουλειά που έκανε κάποτε και ο πατέρας του που ήταν λαθρομετανάστης από το Μεξικό. «Ο πατέρας μου προσπάθησε πολύ να με κρατήσει μακριά από τα προβλήματα, αλλά εμένα πάντα με τραβούσε το εύκολο χρήμα», λέει ο Ρέινα. Εκτίει ποινή εξαετούς φυλάκισης στις φυλακές της Αριζόνας για κατοχή και πώληση κοκαΐνης. Αντί να παίρνουν στη δούλεψή τους λαθρομετανάστες, οι αμερικανικές αγροτικές επιχειρήσεις προτιμούν τους φυλακισμένους. Στο Κολοράντο παίρνουν γυναίκες από τις φυλακές για να δουλεύουν στα κρεμμύδια και το καλαμπόκι. Στην Αριζόνα δεν κάνουν διάκριση στο φύλο. «Επιχειρήσεις που χρειάζονται εργατικά χέρια μάς τηλεφωνούν καθημερινά», λέει ο Μπρους Φέαρλι. Είναι αυτός που διευθύνει το πρόγραμμα εργασίας των φυλακισμένων στις Επανορθωτικές Φυλακές της Αριζόνας και που υπογράφει τα συμβόλαια με τις επιχειρήσεις. «Προτιμούν τους φυλακισμένους, ίσως γιατί δεν θέλουν να διακινδυνεύουν πια την πρόσληψη λαθρομεταναστών».

Ο αρχηγός…
… της Ένωσης Αμερικανών Εργατών Γης Μαρκ Γκρόσμαν δεν είναι καθόλου ευχαριστημένος. Πιστεύει πως η πρόσληψη φυλακισμένων υπονομεύει τις αμοιβές και τη ζωή των εργατών της γης. «Είναι μάλλον προσβλητικό», λέει ο Γκόσμαν. «Είναι τόσο λίγη η εκτίμηση που έχουν στη δουλειά των εργατών της γης, που προσλαμβάνουν στη θέση τους φυλακισμένους». Με βάση τα συμβόλαια που υπογράφουν με τις φυλακές, οι αγροτικές επιχειρήσεις πληρώνουν τους φυλακισμένους δύο δολάρια την ώρα. Το ένα τρίτο από την αμοιβή τους το παρακρατάει η φυλακή και το υπόλοιπο το βάζει υποχρεωτικά σε λογαριασμό ταμιευτηρίου.

Στο αγρόκτημα….
… όπου δουλεύει ο Ρέινα, φυλακισμένοι με πορτοκαλιές στολές φορτώνουν ρυθμικά με καρπούζια τα τρακτέρ κάτω από τον καυτό ήλιο. Μερικές εκατοντάδες μέτρα παρακάτω, πέρα από τα σύνορα, Μεξικανοί αγρότες κάνουν την ίδια δουλειά. Πιο πάνω, Αμερικανοί αγρότες παλεύουν με νύχια και δόντια να κρατήσουν τη δουλειά τους στα χωράφια. «Αν κάποιος σου πει πως πλούτισε με σκληρή δουλειά», έλεγε ο Αμερικανός σατιρικός Ντον Μαρκίς, «εσύ ρώτα τον: “Τίνος;”». Τώρα πια δεν έχει σημασία.