Την Παλιά και τη Νέα Καμένη

Τα τρία κυρίως νησιά, η Θήρα, η Θηρασία και το Ασπρονήσι, περιβάλλουν μια βαθιά θαλασσινή λεκάνη- την καλντέρα- από το κέντρο της οποίας εξέχουν η Παλιά και η Νέα Καμένη. Η ιστορία του ηφαιστείου της Σαντορίνης αρχίζει από την εποχή του πρώτου σχηματισμού των νησιών του Αιγαίου, που συμπίπτει με το τέλος του κατώτερου Πλειόκαινου.

Το πρωταρχικό μικρό νησί ήταν η σημερινή περιοχή του Προφήτη Ηλία. Το νησί του Προφήτη Ηλία το έζωναν ρήγματα με διαφορετικές κατευθύνσεις – και απ΄ αυτά κατόρθωσε να φτάσει για πρώτη φορά στην επιφάνεια το ρευστό διάπυρο υλικό κάποιας μαγματικής εστίας του βάθους. Τα αρχαιότερα ηφαιστειακά κέντρα του νησιού βρίσκονται στο νότιο τμήμα του, στην περιοχή του Ακρωτηρίου.

Κατά τον Φουκέ η μεγάλη έκρηξη και η καταστροφή που ακολούθησε έγινε το 2000 π.Χ. Κατά τον Ντέρπφελντ αυτή έγινε το 1500 π.Χ. Ο Ρανατίν την τοποθετεί ανάμεσα στο 1890 και 1500 π.Χ.

και ο Σπύρος Μαρινάτος αποδίδει σ΄ αυτή την έκρηξη τη δημιουργία των θαλασσινών σεισμικών κυμάτων που κατάστρεψαν την Αμνισό, επίνειο της μινωικής Κνωσού. Ακολούθησαν από τότε πολλές εκρήξεις και η λάβα που βγήκε κατά καιρούς από το κέντρο της καλντέρας σχημάτισε την Παλιά Καμένη το 46 μ.Χ., τη Μικρή Καμένη το 1570 μ.Χ.

και τη Νέα Καμένη το 1707 μ.Χ. Τα ηφαιστειογενή νησάκια άλλαξαν πολλές φορές σχήμα και μέγεθος από μεταγενέστερες εκρήξεις.