Επιφυλλίδα

«Μπαμπά, μη τη μαμά…»

Σε συνοικιακή πλατεία της Αθήνας, γύρω στις 11.30 το βράδυ, πριν από λίγες μέρες. Μια γυναίκα γύρω στα σαράντα, μικροαστή, καλοβαλμένη, κρατά από το χέρι ένα οκτάχρονο αγοράκι. Την πλατεία την περιζώνουν καφετέριες και ταβέρνες, τόσο ασφυκτικά ώστε μόνο οι σερβιτόροι είναι σε θέση να ξεχωρίζουν τις καρέκλες τους. Η γυναίκα με το αγοράκι προσπαθεί με νεύματα να ειδοποιήσει τον άντρα της που κάθεται με την παρέα του- ώστε να μην τους πάρει είδηση η τελευταία. Τους παίρνουν όμως είδηση όλοι οι θαμώνες της πλατείας καθώς ο άντρας της την πλησιάζει και (χωρίς κανείς να έχει αντιληφθεί οτιδήποτε «μεμπτό» στη συμπεριφορά της γυναίκας) αρχίζει να τη γρονθοκοπεί, ενώ ο οκτάχρονος κραυγάζει απελπισμένα: «Μπαμπά, μη τη μαμά…». Το επαναλαμβάνει διαρκώς, ικετεύοντας τον πατέρα του που δεν φαίνεται όμως να πτοείται, ενώ η γυναίκα κάτι προσπαθεί να αρθρώσει. Ούτε φωνάζει ούτε διαμαρτύρεται. Όσοι από τους θαμώνες δεν νιώθουν να τους «λύνονται» τα γόνατα, παρακολουθούν σιωπηλοί, σκεπτικοί, χωρίς ωστόσο κανείς να επεμβαίνει ή να ζητάει «βοήθεια» για λογαριασμό της γυναίκας. Θα υπέθετε κανείς πως αισθάνονται τον δημόσιο χώρο να λειτουργεί περίπου προστατευτικά για το τρομερό γεγονός και όχι να το εκθέτει με ακόμη μεγαλύτερη βαναυσότητα απ΄ ό,τι αν συνέβαινε μέσα στους τέσσερις τοίχους ενός σπιτιού.

Μοιραία βάζει κανείς τον εαυτό του στη θέση της μητέρας ή του παιδιού και σκέπτεται πως θα προτιμούσε να ανοίξει η γη να τον καταπιεί παρά να ζήσει κάτι ανάλογο. Υπάρχουν στιγμές που χωρίς να συμβαίνει τίποτε το ιδιαίτερο αισθάνεται κανείς τόσο διαφορετικός από τους άλλους, που του έρχεται να πάει να κλειστεί στο σπίτι του και να μην ξαναβγεί ποτέ πια. Πόσο μάλλον όταν όλα συνεργούν και κάνουν τη «διαφορετικότητά» του κραυγαλέα. Το αντιλαμβάνεται κανείς από τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τις λέξεις ο μικρός. Δεν φωνάζει «Μπαμπά, μη χτυπάς τη μαμά…» αλλά «Μπαμπά, μη τη μαμά…». Σάμπως η λέξη «χτυπάς» θα έκανε τον πατέρα του να φανεί ακόμα πιο βάναυσος απ΄ ό,τι στην πραγματικότητα είναι, ενώ θα εμφάνιζε τη μητέρα του ακόμα πιο απροστάτευτη και αξιολύπητη. Μέσα στην απόλυτη οδύνη του ο οκτάχρονος ήθελε να διασώσει για τη συνείδηση των άλλων μια εικόνα του πατέρα του και της μητέρας του που δεν θα έμοιαζε ανεπανόρθωτα τραυματισμένη. Άρα αφού θα τη διέσωζε για τους άλλους, θα τη διέσωζε και για τη δική του «ψυχούλα». Γιατί με το ρήμα «χτυπάς» θα ήταν σαν να αναγνώριζε ως πραγματικό αυτό που γινόταν μπροστά στα μάτια του, επομένως και να αποδέχεται και την οριστική ρήξη ανάμεσα στους γονείς του. Ενώ ένα σκέτο «μη» που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε τόσες ανώδυνες περιπτώσεις, λιγότερο οδυνηρή έκανε και την περίπτωση των γονιών του και το βάθρο που σ΄ αυτό πάνω ήθελε να τους φαντάζεται δεν διασαλευόταν απολύτως.

Φτάνει να αναρωτιέται κανείς τι θα ήταν προτιμότερο τελικά για το ίδιο το παιδί: να το κρατάνε οι γονείς του αγκαλιά και να τρέχουν να σωθούν όλοι μαζί σ΄ έναν πόλεμο ή να βλέπει τους γονείς του να δέρνει ο ένας τον άλλον. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ακόμα κι αν σκοτώνονταν οι γονείς του στον πόλεμο και ζούσε το ίδιο, το τραύμα για την υπόλοιπη ζωή του θα ήταν μηδαμινό σε σχέση με το τραύμα που τώρα θα κουβαλάει. Γιατί σ΄ έναν πόλεμο δεν θα είχε να μεμφθεί για τίποτα τους γονείς του, χώρια που η ζεστασιά της αγκαλιάς τους μέσα στον κοινό κίνδυνο- παρ΄ όλο που θα είχαν στο μεταξύ λείψει- θα μεταβαλλόταν σε μια ισόβια ασπίδα, αφού δεν θα ήταν η σύμπτωση ή η τύχη που θα το είχαν σώσει στον πόλεμο, αλλά αυτή ακριβώς η ζεστασιά της αγκαλιάς των γονιών του.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».