Γνώμη Ο πατισάχ και οι κυνικοί

Ανάμεσα στις βιογραφίες των τελευταίων σουλτάνων, που εκτίθενται στο παλάτι του Ντολμά Μπαχτσέ, ο επισκέπτης διαβάζει στον πρόλογο εκείνης που αναφέρεται στον περισσότερο αγαπητό και λιγότερο ένδοξο ανάμεσά τους, πως ο μακάριος εκείνος άρχων «είχε πολλά χαρίσματα, ευγένεια, καλοσύνη, ευφυΐα ασυνήθιστη και καλλιέργεια μεγάλη, αγαπούσε τις συζητήσεις για πολύπλοκα θεολογικά και φιλοσοφικά θέματα με τους σοφότερους της αυτοκρατορίας, αλλά δεν είχε κανένα ενδιαφέρον για τις υποθέσεις του κράτους».

Κάποιοι πικρόχολοι νεοδημοκράτες υποστηρίζουν πως η περιγραφή θα μπορούσε να αναφέρεται στον δικό τους πολυχρονεμένο πατισάχ, ο οποίος έχει επίσης χαρίσματα σπάνια, ευφυΐα, επικοινωνιακή άνεση, καλλιέργεια, πρωτοτυπία σκέψης και άλλα πολλά προσόντα, αλλά δεν καταφέρνει- και αυτός – να βρει κίνητρο κινητοποίησης των προσόντων του στην υπηρεσία των «υποθέσεων του κράτους», για τις οποίες το ενδιαφέρον του είναι μικρό και πρόσκαιρο. «Η προεκλογική περίοδος τον μεταμορφώνει, τον ξυπνά, τον διεγείρει, αλλά στο μεταξύ δύο εκλογών διάστημα, οι υποθέσεις της διακυβέρνησης τον κάνουν να πλήττει…», λέει ένας κάποτε στενός του συνεργάτης.

Μπορεί και να έχει δίκιο. Μπορεί ο Καραμανλής να είναι ο πρώτος πάσχων από spleen πρωθυπουργός αυτής της χώρας. Μπορεί η πείσμων αποχή του από τα τυπικά καθήκοντα ενός πρωθυπουργού να μην είναι πονηρός επικοινωνιακός σχεδιασμός, όπως νομίζαμε- για την αποφυγή της πολιτικής φθοράς- αλλά μια «στάση», μια ποιητική μοναξιά ενός, κατά βάθος, «δερβίση». Μπορεί αυτή να είναι η εξήγηση για το παράδοξο και, από πρώτη ματιά, ανεξήγητο, να είναι ο Καραμανλής ο πιο επιτυχημένος εκλογικά ηγέτης του κόμματος, μετά τον ιδρυτή του, να είναι ο ηγέτης που κατάφερε να ενώσει μια παρακμασμένη, αρτηριοσκληρωτική και βαθιά διαιρεμένη παράταξη, να ανανεώσει την υπερβολικά μουντή και ακρότατα «δεξιά» εικόνα της και να θέσει τέρμα στην μακρά της εξορία στην έρημο της αντιπολίτευσης και, ταυτόχρονα, να είναι ο επικεφαλής τής λιγότερο αποτελεσματικής, συνεπούς, εργατικής ή στοιχειωδώς «επαγγελματικής» (εξαιρουμένου του πανθομολογουμένου

Στον ίδιο κυνισμό πρέπει να αποδοθεί και η ταχεία διολίσθηση προς την πελατειακή νοοτροπία και την επετηρίδα της εξυπηρέτησης κομματικών φίλων. Και η διολίσθηση των σχέσεων με τα μίντια από την εποχή του μπαϊρακτάρειου λαϊκισμού στην εποχή της ανοιχτής συναλλαγής. Και της Δικαιοσύνης η απροσχημάτιστη πλέον χειραγώγηση. Και η ραγδαία εξασθένηση των εγγυήσεων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που είναι, τελικά, το σήμα κατατεθέν αυτής της τετραετίας

επαγγελματισμού της στα θέματα επικοινωνίας, «σπιν», προπαγάνδας) κυβέρνησης που η παράταξη αυτή έδωσε στη χώρα.

Μπορεί να κρύβεται εδώ, στα ψυχολογικά μυστήρια της Ραφήνας, και η εξήγηση για τις διαχειριστικές αποτυχίες της κυβέρνησης, για την παραδοσιακή της αδυναμία διαχείρισης κρίσεων ή για το γενικό ξεχαρβάλωμα που παρατηρείται- από την τραγική (και με τραγικές συνέπειες) αποδιοργάνωση της Πυροσβεστικής ώς τα ακυβέρνητα τρένα και από τις Πανελλήνιες Εξετάσεις, το αδιάβλητο των οποίων για πρώτη φορά αμφισβητήθηκε, ώς την εξωτερική πολιτική της ήσσονος προσπάθειας. Μπορεί. Αλλά δυσκολεύομαι να το πιστέψω.

Εξακολουθώ να πιστεύω, αντίθετα, ότι το πρόβλημα αυτής της κυβέρνησης δεν είναι η θρυλούμενη αδιαφορία περί τα ταπεινά τού κυβερνάν, που διακρίνει τον επικεφαλής της. Είναι ο κυνισμός, ένας βαθύτατα πολιτικάντικος κυνισμός, που χαρακτηρίζει γενικά το πολιτικό μας σύστημα και που ενδημεί, ειδικά, στεφανωμένος με το δάφνινο στεφάνι της «μαγκιάς» που περιφρονεί τα «κορόιδα», στον χώρο της Νέας Δημοκρατίας.

Στον κυνισμό της εξουσίας πρέπει, νομίζω, να αποδοθεί το σκάνδαλο των «δομημένων», για παράδειγμα. Αφού παραδοσιακά οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούσαν τα αιχμάλωτα ασφαλιστικά ταμεία ως φτηνούς και άβουλους δανειστές, γιατί αυτή η κυβέρνηση να μην κάνει το βήμα παραπάνω, να δανειστεί, μέσω παράτολμων παραγώγων, ώστε και στο δημόσιο χρέος να μην εγγραφεί ο δανεισμός και μερικές πολύτιμες μίζες να παραχθούν;

Στον ίδιο κυνισμό πρέπει να αποδοθεί: Και η ταχεία διολίσθηση προς την πελατειακή νοοτροπία και την επετηρίδα της εξυπηρέτησης κομματικών φίλων, που σάρωσε τομείς του Δημοσίου που είχαν μόλις κάνει κάποια δειλά, πρώτα βήματα αποκομματισμού. Και η διολίσθηση των σχέσεων με τα μίντια από την εποχή του μπαϊρακτάρειου λαϊκισμού στην εποχή της ανοιχτής συναλλαγής. Και της Δικαιοσύνης η απροσχημάτιστη πλέον χειραγώγηση. Και η ραγδαία εξασθένηση των εγγυήσεων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που είναι, τελικά, το σήμα κατατεθέν αυτής της τετραετίας- από τα μεγάλα, κουκουλωμένα σκάνδαλα των υποκλοπών, των απαγωγών ή των παράνομων μεταγωγών της CΙΑ ώς τις ζαρντινιέρες, τις ζαρτιέρες και τα καθημερινά κρούσματα απάνθρωπης μεταχείρισης κρατουμένων, περιφρόνησης θρησκευτικών ελευθεριών και κακομεταχείρισης μεταναστών ή μειονοτικών. Αυτού του κυνισμού θύματα υπήρξαν εν τέλει, εκουσίως ή ακουσίως, και του πατισάχ τα αδιαμφισβήτητα χαρίσματα και του εκλογικού σώματος οι ε πενδυθείσες στη χάρη του ελπίδες.