Η επόμενη μέρα

Μέτρα SΟS κατόπιν πυρκαγιάς στην Πάρνηθα

Μπουλντόζες- εξπρές θα κατεδαφίζουν αμέσως κάθε τι το αυθαίρετο που θα ξεφυτρώνει από επίδοξους καταπατητές στις καμένες εκτάσεις της Πάρνηθας, εντός και εκτός Εθνικού Δρυμού.
Το μέτρο αυτό περιλαμβάνεται στο πακέτο που προωθεί η κυβέρνηση μετά την πρωτοφανή κατακραυγή για τον αφανισμό του τελευταίου πνεύμονα πρασίνου της Αθήνας. Οι αντιδράσεις των κατοίκων του Λεκανοπεδίου ανάγκασαν την κυβέρνηση να προχωρήσει- κατόπιν εορτής- στη λήψη δρακόντειων μέτρων για την Πάρνηθα, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 30-35 εκατ. ευρώ.

Όπως χαρακτηριστικά ανακοίνωσε χθες ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς, έπειτα από τις συσκέψεις που είχε με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Ευάγγελο Μπασιάκο και άλλους συναρμόδιους φορείς, εκείνοι που θα επιχειρήσουν να χτίσουν στην κηρυχθείσα ως αναδασωτέα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΜΕ ΔΟΡΥΦΟΡΟ

Όλη η καμένη περιοχή θα ελέγχεται πλέον από δορυφόρο και θα γίνονται αεροφωτογραφίσεις κάθε εξάμηνο, ενώ τον Νοέμβριο θα αρχίσει η αναδάσωση

γη, μέσα και έξω από τον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού της Πάρνηθας, θα αντιμετωπισθούν με τον νόμο περί των επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων. Βάσει του νόμου αυτού η απόφαση κατεδάφισης είναι άμεσα εκτελεστή και οποιαδήποτε προσφυγή δεν έχει ανασταλτικό χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τη σχετική νομοθετική ρύθμιση που κατατίθεται εντός των ημερών, οι θιγόμενοι θα μπορούν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη ζητώντας απλά αποζημίωση. Τις κατεδαφίσεις στην Πάρνηθα θα αναλαμβάνει το Δασαρχείο.

Επέκταση και σε άλλες περιοχές
Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ συμπλήρωσε ότι τα μέτρα αυτά δεν πρόκειται- προς το παρόν τουλάχιστον- να εφαρμοσθούν και σε άλλες δασικές περιοχές που κάηκαν, όπως είναι για παράδειγμα το Πήλιο. Ωστόσο ο κ. Σουφλιάς τόνισε ότι «το μέτρο θα εξετασθεί πώς και αν θα επεκταθεί σε άλλες περιπτώσεις καμένων δασικών περιοχών», ενώ πρόσθεσε ότι θα έπρεπε να ισχύσει για όλες τις περιοχές που χαρακτηρίζονται ως δάση και περιλαμβάνονται σε δασικούς χάρτες.

Όσον αφορά την Πάρνηθα, με τα μέτρα που ανακοίνωσε ο κ. Σουφλιάς, δημιουργείται μια «ομπρέλα προστασίας» που περιλαμβάνει ακόμη προσλήψεις μόνιμου προσωπικού αλλά και ορισμένου χρόνου, εκτός ΑΣΕΠ, στην Πυροσβεστική, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, το Δασαρχείο Πάρνηθας και στον Φορέα Διαχείρισης της Πάρνηθας. Επίσης, προβλέπεται η άμεση ένταξη στο Κτηματολόγιο όλων των περιοχών που συνορεύουν με την Πάρνηθα, ενώ καθορίζεται το χρονοδιάγραμμα και ο τρόπος αναδάσωσης και διαφύλαξης του Εθνικού Δρυμού της Πάρνηθας. Το κόστος του όλου προγράμματος θα καλυφθεί από το ΥΠΕΧΩΔΕ.

Όλη η καμένη περιοχή θα ελέγχεται πλέον από δορυφόρο και θα γίνονται αεροφωτογραφίσεις κάθε εξάμηνο. Για το σύνολο της έκτασης που κάηκε, θα υπάρξει ακριβής εκτίμηση σε 10 ημέρες.

Τον Νοέμβριο η αναδάσωση
Η αναδάσωση θα αρχίσει τον Νοέμβριο. Ήδη ολοκληρώθηκαν οι αεροφωτογραφίσεις από τη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού και εντός δεκαημέρου θα είναι έτοιμοι οι ορθοφωτοχάρτες, που είναι απαραίτητοι για την εκπόνηση των μελετών αντιπλημμυρικών έργων και αναδάσωσης. Σε 15 ημέρες θα εκδοθεί η απόφαση του περιφερειάρχη Αττικής για την αναδάσωση της περιοχής όπως και τα όριά της. Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα αρχίζουν σε 15 ημέρες και θα ολοκληρωθούν στο τέλος Σεπτεμβρίου.


Τα μέτρα και οι δράσεις


[ ΓΝΩΜΗ ] Δεν φθάνουν τα λόγια

Δεν υπήρξε καμία απολύτως έκπληξη από αυτά που εξήγγειλε σήμερα ο κ. Σουφλιάς, όλα ήταν αναμενόμενα. Είναι σαφές ότι προσπαθεί να προλάβει επικοινωνιακά το κόστος της καταστροφής. Τα λόγια όμως δεν φθάνουν. Περιμένουμε με αγωνία να δούμε και τα έργα στα οποία έχει δοθεί προτεραιότη- τα, όπως τα αντιπλημ- μυρικά και τα αντιδιαβρωτικά. Τα οποία, μακάρι να διαψευστώ, αμφιβάλλω αν θα μπορέσουν να γίνουν στην ώρα τους, δηλαδή πριν από τις βροχές του φθινοπώρου.

Επιπλέον, τίθεται ένα ακόμα ζήτημα: αυτήν τη στιγμή υπάρχουν χιλιάδες εθελοντές που περιμένουν από τους αρμοδίους να τους πουν πώς μπορούν να συμβάλουν στην αναγέννηση του Εθνικού Δρυμού. Εκτός από το ότι παραμένουν αναξιοποίητοι, αν συνεχίσουν να τους αγνοούν υπάρχει η πιθανότητα να πάρουν πρωτοβουλίες, να φυτέψει ο καθένας το δικό του δέντρο κι έτσι να έχουμε μεγαλύτερη ζημιά στο ευαίσθητο αυτό οικοσύστημα.

Ο Νίκος Χαραλαμπίδης είναι διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace
Υπό μερικό έλεγχο η φωτιά στη Σάμο

ΥΠΟ ΜΕΡΙΚΟ έλεγχο ετέθη αργά χθες το απόγευμα η πυρκαγιά που κατέκαιγε δασική έκταση στην περιοχή Ρόγκια του Δήμου Μυτιληνιών στη Σάμο.

«Πρόκειται για μεγάλη οικολογική καταστροφή» δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο νομάρχης Σάμου Εμμανουήλ Κάρλας. «Τμήμα της περιοχής που κάηκε είχε ξανακαεί το 2000 με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη έως αδύνατη πλέον η φυσική αναγέννηση του δάσους. Εκτός από το πυκνό πευκοδάσος κάηκαν αγροικίες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις, εγκαταστάσεις, μηχανήματα και ζώα. Η περιοχή έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης».


«Έστειλα το μήνυμα από θυμό»

«Ένιωθα θυμό!». Αυτό ήταν το κίνητρο του 30χρονου Πέτρου Πετράκη, του ανθρώπου που έστειλε τα πρώτα SΜS για την προχθεσινή κινητοποίηση στο Σύνταγμα για την Πάρνηθα. Τον θυμό του από τη θέα της καταστροφής του δρυμού ένιωσαν χιλιάδες πολίτες και αρκετοί από αυτούς συγκεντρώθηκαν προχθές έξω από τη Βουλή.

O 30χρονος Πέτρος Πετράκης, ιδιωτικός υπάλληλος, είναι κάθε άλλο παρά λάτρης της πεζοπορίας και των σπορ του βουνού, ενώ όταν πού και πού κάνει βόλτες με το ποδήλατό τουόταν έχει καλό καιρό-, προορισμός του είναι ο Υμηττός. Άλλωστε, στην ερώτηση πόσες φορές έχει επισκεφτεί τον εθνικό δρυμό απαντά… «όχι περισσότερες από 10».

Χώμα και στάχτη
Το απόγευμα του προπερασμένου Σαββάτου και ενώ η φωτιά ήταν ακόμη σε εξέλιξη, ο Π. Πετράκης πήρε τον δρόμο για την

«ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ = ΖΩΗ»

«Το αποτέλεσμα από τη συγκέντρωση θα φανεί στο μέλλον. Το ζητούμενο είναι να γίνει συνείδηση πως το περιβάλλον είναι η ζωή μας»

Πάρνηθα χωρίς να το πολυσκεφτεί. «Μπήκα στο αυτοκίνητο και άρχισα να κατευθύνομαι προς τα Δερβενοχώρια, ακολουθώντας τον καπνό. Ήθελα να διαπιστώσω εάν το μέγεθος της καταστροφής ήταν τόσο μεγάλο όσο άκουγα. Οι εικόνες που είδα μετά το χωριό Στεφάνι, ήταν αποκαρδιωτικές: μόνο χώμα και στάχτη», λέει στα «ΝΕΑ».

Άρχισε μηχανικά να φωτογραφίζει την καμένη γη. Έσβησε όμως τις φωτογραφίες μερικές ώρες αργότερα γιατί δεν ήθελε να τις «κουβαλά» μαζί του. Ως κίνηση αντίδρασης μάλιστα, έχει διαλέξει για φόντο του κινητού του τη φωτογραφία μιας… καταπράσινης Πάρνηθας! «Το μόνο που έβλεπα από εκεί που στεκόμουν ήταν ένα “γκρίζο χαλί” το οποίο εκτεινόταν έως την κορυφή του βουνού. Θλιβερή εικόνα», τονίζει. Τα λόγια ενός βοσκού που στεκόταν δίπλα του, τον εξόργισαν: «Έτσι γίνεται πάντα. Κανείς δεν κάνει τίποτα».

Λίγα λεπτά αργότερα, το μήνυμα- αποτέλεσμα θυμού και ανάγκης για δράση- έχει ήδη γραφτεί. Στις 5.20 το διαβάζουν οι πρώτοι 20 αποδέκτες, εκ των οποίων και οι δύο καλοί του φίλοι που τον βοήθησαν σημαντικά στην «κυκλοφορία» του μηνύματος- ο Ιάσονας Φρυδάκης και ο Γιάννης Λιβανός. Η συνέχεια είναι γνωστή: ακολουθεί καταιγισμός μηνυμάτων ενώ το ραντεβού των Αθηναίων για δράση ανεβαίνει σε δεκάδες blogs. Για μία πράσινη Ελλάδα
Τι περίμενε να συμβεί; «Δεν ξέρω. Στο μόνο που ήλπιζα, ήταν στην ευαισθητοποίηση των πολιτών για μία πράσινη Ελλάδα. Γιατί πέρα από την καταστροφή που σημειώθηκε στην Πάρνηθα, για την οποία πρέπει να βρεθεί άμεσα λύση, το πιο σημαντικό είναι να αποκτήσουν οι Έλληνες οικολογική συνείδηση. Να ανεβάσουν τον πήχυ σε ό,τι αφορά την ποιότητα ζωής τους», απαντά αυθόρμητα.

Όσο όμως περνούσαν τα 24ωρα και αντιλαμβανόταν πως το μήνυμα είχε αντίκτυπο τόσο μεγάλωνε και η αγωνία του για το αποτέλεσμα. Ανησυχούσε και για έναν ακόμη λόγο: δεν ήθελε να εκδηλωθούν επεισόδια! Το απόγευμα της Κυριακής ήταν κι αυτός έξω από τη Βουλή, 10 λεπτά μετά τις επτά το απόγευμα.

Για έναν κοινό σκοπό
Στεκόταν ακριβώς στο κέντρο της συγκέντρωσης, άγνωστος μεταξύ αγνώστων. «Με ενθουσίασε το γεγονός πως κατέφτασαν στο κέντρο της Αθήνας άνθρωποι κάθε ηλικίας- ηλικιωμένοι, νέοι, οικογένειες. Όλοι εξέφραζαν την αγανάκτησή τους και απαιτούσαν να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Αυτό ακριβώς επιθυμούσα και εγώ, να ενωθούμε όλοι για έναν κοινό σκοπό χωρίς να μας χωρίζουν πολιτικές σκοπιμότητες, συμφέροντα, διαφορετικές ιδεολογίες». Πάντως, παρά την ανταπόκριση του κόσμου στο κάλεσμά τουαν και ο ίδιος απέρριπτε καθ΄ όλη τη διάρκεια της συζήτησης τον τίτλο του «διοργανωτή»-, ο κ. Πετράκης δηλώνει συγκρατημένος. «Το αποτέλεσμα θα φανεί στο μέλλον. Το ζητούμενο είναι να γίνει συνείδηση όλων πως το περιβάλλον είναι η ζωή μας. Θέλω όμως να πω ένα μεγάλο μπράβο σε όλους όσοι ήταν εκεί»
Και ραδιοεθελοντές συντόνιζαν τη μάχη της φωτιάς

«Η ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ ήταν, από την πρώτη κιόλας στιγμή, πάνω στην Πάρνηθα. Προσπαθούσαμε μαζί με τους άλλους εθελοντές να βοηθήσουμε τις αρχές, με τον δικό μας βέβαια τρόπο, αναλαμβάνοντας το κομμάτι των τηλεπικοινωνιών».

Με τους ασυρμάτους, τις κεραίες αλλά και τις ειδικές μπαταρίες στα χέρια, 19 ραδιοερασιτέχνες πήραν μέρος στην προσπάθεια κατάσβεσης της πυρκαγιάς στην Πάρνηθα πριν από περίπου 10 ημέρες. «Ήμασταν έτοιμοι το απόγευμα της Πέμπτης να ανέβουμε στην Πάρνηθα και να… πιάσουμε αμέσως δουλειά. Ωστόσο, η Πυροσβεστική δεν άφησε κανέναν εθελοντή να ανέβει εκείνη την ώρα, καθώς οι συνθήκες ήταν πολύ δύσκολες. Γι΄ αυτό κι εμείς περιμέναμε σε ασφαλές μέρος μέχρι να μας ειδοποιήσουν. Και αυτό έγινε τα ξημερώματα της Παρασκευής», λέει στα «ΝΕΑ» ο Αθανάσιος Εξαρχόπουλος, υπεύθυνος της ομάδας έκτακτης ανάγκης των ραδιοερασιτεχνών.

Σε περίπτωση πυρκαγιάς, κύριος ρόλος της ομάδας αυτής δεν είναι η κατάσβεσή της- αν και υπήρχαν μέλη της ομάδας που συμμετείχαν και με αυτό τον τρόπο- αλλά ο συντονισμός και η καθοδήγηση των εθελοντών. «Αυτό που ουσιαστικά κάνουμε, είναι να αναλαμβάνουμε τον τομέα των τηλεπικοινωνιών καθώς διαθέτουμε τα μέσα. Συντονίζουμε τους εθελοντές και τους δίνουμε τις οδηγίες που δίνει και σε εμάς η Πυροσβεστική. Διαβιβάζουμε μέσω ασυρμάτου, φωνητικά ή ψηφιακά, τα μηνύματα ανάγκης και διασυνδέουμε τηλεπικοινωνιακά τις εμπλεκόμενες στην αντιμετώπιση της καταστροφής υπηρεσίες».

Όπως λέει ο κ. Εξαρχόπουλος, το Σάββατο όταν η φωτιά συνέχιζε να καίει την Πάρνηθα, 20- 22 εθελοντές κατευθύνθηκαν στη νοτιοδυτική πλευρά της Κίρρας και ανάλογος αριθμός κινήθηκε προς το Κεραμίδι. «Μεταξύ τους όμως δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν, αφού υπήρχε πρόβλημα στους ασυρμάτους. Καταφέραμε μέσω μιας συχνότητας να επικοινωνήσουμε και με τα δύο πεζοπόρα τμήματα».

Η ομάδα έκτακτης ανάγκης των ραδιοερασιτεχνών αποτελείται από ανθρώπους που έχουν κρατική άδεια να εκπέμπουν στις ραδιοερασιτεχνικές ζώνες συχνότητας. Μάλιστα ο αριθμός τους σε όλη την Ελλάδα φτάνει τους 4.000. «Από αυτούς μόνο οι 400 ραδιοερασιτέχνες είναι μέλη της ομάδας έκτακτης ανάγκης και περνούν από εκπαίδευση, όπου μαθαίνουν να διαχειρίζονται κρίσεις όπως οι φωτιές», σημειώνει ο κ. Εξαρχόπουλος.


«Φύτευαν ένα δεντράκι και χάλαγαν άλλα 10»

Την προσπάθεια να αναγεννηθούν καμένα δάση ακυρώνουν πολλές φορές οι «λάθος» αναδασώσεις. Σύμφωνα με τους ειδικούς, συγκεκριμένα λάθη που έγιναν κατά το παρελθόν έπειτα από μεγάλες πυρκαγιές δυσκόλεψαν- αντί να ευνοήσουν- την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος.

«Επιλέγονται ακατάλληλα είδη δέντρων, γίνονται φυτεύσεις σε περιοχές όπου ήταν ήδη σε εξέλιξη η φυσική αναγέννηση των δασών και πραγματοποιούνται αναδασώσεις εκτός εποχής, στην αρχή του καλοκαιριού ή την άνοιξη», λένε πέντε ειδικοί που μιλούν στα «ΝΕΑ».

«Το 1985 είχε καεί ο Εθνικός Δρυμός του Σουνίου. Τον επόμενο χρόνο αποφασίσθηκε να γίνει αναδάσωση. Ήταν λάθος», λέει η κ. Μαργαρίτα ΑριανούτσουΦαραγκιτάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Οικολογίας στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Η φυσική αναγέννηση του πευκοδάσους ήταν σε εξέλιξη» συμπληρώνει. «Τα πρώτα μικρά πευκάκια είχαν κάνει την εμφάνισή τους. Όμως οι τότε ιθύνοντες θεώρησαν ότι έπρεπε να πάρουν πιο δραστικά μέτρα από αυτά που η ίδια η φύση είχε αποφασίσει, για να ξαναζωντανέψει το δάσος. Ήρθαν μπουλντόζες, έκοψαν κορμούς, συμπίεσαν το έδαφος, χάραξαν την περιοχή, έφτιαξαν λάκκους. Για κάθε ένα ασθενικό δεντράκι που φύτευαν χάνονταν άλλα δέκα που έβγαιναν μόνα τους. Εάν δεν γινόταν καμία επέμβαση, σήμερα, τόσα χρόνια μετά, το δάσος θα ήταν πυκνό, πλούσιο».

Από δάσος… άλσος
Το παράδειγμα που δίνει η κ. Αριανούτσου-Φαραγκιτάκη δεν είναι το μοναδικό. «Η αναδάσωση είναι μια πολύ σοβαρή και δύσκολη υπόθεση. Το μεγάλο στοίχημα είναι να μη μετατρέψουμε ένα δάσος σε άλσος», συμπληρώνει. «Βασικός κανόνας είναι να βάζουμε, όπου είναι απαραίτητο, τα είδη που προϋπήρχαν» αναφέρει ο περιβαλλοντολόγος κ. Φίλιππος Κυρκίτσος. «Ο κανόνας αυτός παραβιάστηκε στον Υμηττό. Σε μία από τις πολλές αναδασώσεις που έγιναν στο βουνό, φύτεψαν χαμηλούς θάμνους. Όμως αυτοί ήταν ξενικό είδος ως προς την χλωρίδα της Αττικής, δεν προσαρμόστηκαν και δεν πέτυχε η αναδάσωση», λέει.

«Έχουν φυτευθεί στο πλαίσιο των αναδασώσεων ακακίες, κυπαρίσσια Αριζόνας, ευκάλυπτοι, κέδροι του Άτλαντα. Είδη προερχόμενα από την Αυστραλία, τη Λατινική Αμερική. Δεν μετακινήθηκαν ηθελημένα από τη μια περιοχή στην άλλη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην προσαρμόζονται, να εισβάλλουν στο οικοσύστημα και να το αλλοιώνουν», επισημαίνει ο κ. Γιάννης Μπαζός, διδάκτωρ, ειδικός σε θέματα χλωρίδας, επιμελητής του Βοτανικού Μουσείου του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Οι ευκάλυπτοι που φυτεύθηκαν στη Βαρυμπόμπη, τα κυπαρίσσια στον Υμηττό είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα», λέει.

Μανία με τα πεύκα
«Στην Πεντέλη είχαν φυτέψει πριν από μερικά χρόνια ακόμα και μικρές κουκουναριές. Πρόκειται για παράκτιο είδος, το συναντούμε μόνο κοντά στη θάλασσα», αναφέρει η κ. Αριανούτσου-Φαραγκιτάκη. «Έχουμε μια μανία με τα πεύκα. Υπάρχουν οι αγριελιές, οι σχοίνοι, οι χαρουπιές, τα πουρνάρια. Όλα τα παραπάνω συνυπάρχουν αρμονικά στην ελληνική φύση. Εμείς φυτεύουμε μόνο πεύκα, το μοναδικό δέντρο που μπορεί να αναγεννηθεί από μόνο του», λέει ο κ. Νίκος Μάργαρης, καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου και διευθυντής στο «Νational Geographic».
225.000 στρέμματα αναδασώθηκαν σε 10 χρόνια

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ απο 225.000 στρέμματα έχουν αναδασωθεί τα τελευταία δέκα χρόνια. «Οι αναδασώσεις στη χώρα μας είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση», αναφέρει ο κ. Αδαμάντιος Καρώνης, δασολόγος στην κεντρική υπηρεσία αναδάσωσης του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. «Γίνονται με αποτελεσματικό τρόπο, είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες και η κάθε μία από αυτές είναι αποτέλεσμα επίμονης και σοβαρής εργασίας. Γίνονται μελέτες από επιστήμονες δασολόγους, υποβάλλονται στις διευθύνσεις δασών των νομών και από εκεί στις αντίστοιχες διευθύνσεις των περιφερειών. Στους νομούς Αττικής και Θεσσαλονίκης υπάρχουν ξεχωριστές διευθύνσεις, με εξειδικευμένο προσωπικό που ασχολείται με τις αναδασώσεις», λέει.