Γνώμη Ευρώπη, επ΄ αριστερά

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε Αριστερά- σε όλες τις παραλλαγές, τις αποχρώσεις και τις εκδοχές της- ψάχνεται.

Στη Γαλλία, μετά την τρίτη απανωτή ήττα σε προεδρικές εκλογές, οι Σοσιαλιστές μιλούν για refondation- επανίδρυση του κόμματος. Άλλοι την εννοούν ως υιοθέτηση του πιο αποδοτικού εκλογικά σοσιαλδημοκρατικού μοντέλου, του μοντέλου Μπλερ, άλλοι, αντίθετα, ως επιστροφή στις παλιές, καλές μιτερανικές ημέρες, δίχως Μιτεράν, ενώ η Σεγκολέν Ρουαγιάλ προτείνει ένα πρόγραμμα «εκσυγχρονισμού», με άνοιγμα στο Κέντρο, συμμαχία με τους Κεντρώους και με έμφαση σε μια θεματολογία συμμετοχικής δημοκρατίας.

Αλλά και στα αριστερά των Σοσιαλιστών, στις γραμμές της «κόκκινης Αριστεράς», που είδε και τις δικές της δυνάμεις να συρρικνώνονται, να σαρώνονται από τον τυφώνα Σαρκοζί, άνοιξε συζήτηση. Μήπως θα έπρεπε να δημιουργηθεί μια κοινή πλατφόρμα, στην οποία να χωρούν Τροτσκιστές, Κομμουνιστές, Αλτερμοντιαλιστές και οι θυμωμένοι αγρότες του Ζοζέ Μποβέ;

Στη Γαλλία το συζητούν, στη Γερμανία το έκαναν.

Ησυμμετοχή του SΡD σε μια κυβέρνηση συμμαχίας με τους Χριστιανοδημοκράτες ελευθέρωσε αρκετό χώρο στα αριστερά, ώστε για πρώτη φορά στη μεταπολεμική γερμανική ιστορία να σχηματισθεί ένας ισχυρός αριστερός πόλος. Οι πρώην κομμουνιστές της Ανατολικής Γερμανίας, οι εκπρόσωποι της ισχυρής ακόμη «ostαλγίας», σε συνεργασία με διάσπαρτους αριστερούς και απογοητευμένους του SΡD, και με επικεφαλής έναν πρώην ηγέτη των Σοσιαλδημοκρατών, τον Όσκαρ Λαφοντέν- έναν νοσταλγό επίσης, αλλά όχι της Ανατολής, μα του παλιού σοσιαλδημοκρατικού κοινωνικού συμβιβασμού, που εξασφάλιζε κρατική παρέμβαση στην οικονομία και σταθερή εργασία για όλους- ίδρυσαν πρόσφατα ένα νέο κόμμα. Το βάφτισαν Die Linke, Η Αριστερά.

Στην Ιταλία, αντιθέτως, η λέξη Αριστερά κινδυνεύει να εξαφανιστεί από τα λεξικά. Τα παιδιά του Μπερλινγκουέρ, αφού πρώτα μετασχημάτισαν το Κομμουνιστικό Κόμμα σε Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού, τώρα ετοιμάζονται να αφήσουν τον Σοσιαλισμό εκτός τίτλου και να σχηματίσουν έναν νέο «Δημοκρατικό

η Αριστερά να βρει μια νικηφόρα στρατηγική; Και μπορεί να γίνει πλειοψηφική, να εκφράσει τους «μεσαίους» ψηφοφόρους, τους «ταλαντευόμενους περί το κέντρο»- χωρίς τους οποίους οι εκλογές δεν κερδίζονται- αλλά να μην κάνει να νιώσουν προδομένοι οι παλιοί πιστοί της; Μπορεί να κερδίσει εκλογές χωρίς να χάσει την ψυχή της;

πόλο», σε συνεργασία με τους Κεντρώους, πρώην Χριστιανοδημοκράτες της «Μαργαρίτας», μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και μερικά μέλη του Όπους Ντέι. Το τριπλό σχήμα Αριστερά- Κέντρο- Δεξιά δεν ισχύει πια, υποστηρίζει ο Πιέρο Φασίνο, και συνεπώς πρέπει να αντιπαρατεθούν οι δύο πόλοι, η Μπερλουσκονική Κεντροδεξιά με τη δημοκρατική παράταξη- την κάποτε ονομαζόμενη centrosinistra.

Στη Βρετανία, τέλος, η έξοδος του Τόνι Μπλερ σημαδεύει το τέλος ενός μεγάλου κεφαλαίου. Οδεύει στο τέλος της η μεγαλύτερης διάρκειας κυβέρνηση της Κεντροαριστεράς στην Ευρώπη, με εξαίρεση τις σκανδιναβικές χώρες, και ταυτόχρονα το πιο επιτυχημένο εκλογικά και αμφιλεγόμενο πολιτικά πείραμα διακυβέρνησης από ένα κόμμα της Αριστεράς, με πολιτικές θέσεις Κέντρου και οικονομική πολιτική που έμοιαζε Δεξιά. Η αναζήτηση παίρνει διαφορετική μορφή, από χώρα σε χώρα, ανάλογα με την παράδοση, την κουλτούρα και τις πολιτικές συγκυρίες που διαφέρουν. Αλλά τα ερωτήματα είναι κοινά.

Μπορεί η Αριστερά να είναι απλώς μια έκφραση νοσταλγίας για έναν κόσμο που πέθανε; Και μπορεί, από την άλλη, να είναι η Αριστερά απλώς μια κοινωνικά πιο ευαίσθητη προσαρμογή στο «μάντρα» της φιλελεύθερης, παγκόσμιας αγοράς; Είναι πράγματι Αριστερά μια πολιτική δύναμη που λέει μόνον «όχι»; Και μπορεί η Αριστερά να λέει πάντα «ναι»; Μπορεί η Αριστερά να βρει μια νικηφόρα στρατηγική; Και μπορεί να γίνει πλειοψηφική, να εκφράσει τους «μεσαίους» ψηφοφόρους, τους «ταλαντευόμενους περί το κέντρο»- χωρίς τους οποίους οι εκλογές δεν κερδίζονται- αλλά να μην κάνει να νιώσουν προδομένοι οι παλιοί πιστοί της; Μπορεί να κερδίσει εκλογές χωρίς να χάσει την ψυχή της;

Κι αν κερδίσει τις εκλογές, μπορεί στ΄ αλήθεια, ακόμη, να αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων, να βελτιώσει τις συνθήκες της καθημερινής τους ζωής, αλλά και να ταρακουνήσει τα πράγματα, να προκαλέσει «το σοκ του μέλλοντος»; Μπορεί να διαχειρίζεται αποτελεσματικά μιαν ανοιχτή στους δέκα ανέμους οικονομία και ταυτόχρονα να προωθεί αποτελεσματικά μέτρα κοινωνικής δικαιοσύνης, να έχει αναμμένο, κάπου στο βάθος, ένα καντηλάκι στο θεμελιώδες της αίτημα- της ισότητας;

Και- ερώτημα που οι τελευταίες γαλλικές εκλογές έθεσαν με πάταγο- μπορεί να επανασυνδεθεί η Αριστερά και να εκπροσωπήσει τα λαϊκά ακροατήρια, να αποσπάσει από την ηγεμονία της Δεξιάς τους κοινωνικά πιο αδύναμους, για τους οποίους άλλωστε υπάρχει;