«Αν συμβιβαζόμουν, θα έκτιζα γρηγορότερα»

Συνήθως οι καλύτεροι αρχιτέκτονες είναι γένους αρσενικού. Λέει η παράδοση του αρχιτεκτονικού κόσμου. Και μέχρι σήμερα το υποστήριζε και ο βρετανικός Τύπος. Έως τη στιγμή που οι ιδιόμορφες καμπυλόσχημες μορφές της Ζάχα Χαντίντ άρχισαν να παίρνουν τον δρόμο της υλοποιημένης κατασκευής και έγινε η πρώτη κυρία που έλαβε το Βραβείο Αρχιτεκτονικής Πρίτζκερ το 2004.

«Ως γυναίκα περιμένουν να θέλω όλα να είναι όμορφα και να είμαι καλή με τους γύρω μου. Πολύ αγγλική αντιμετώπιση αυτή. Αλλά δεν σχεδιάζω ωραία κτίρια. Δεν μου αρέσουν. Μου αρέσει η αρχιτεκτονική να έχει κάτι αδρό, ζωντανό. Μία γήινη ποιότητα», είναι τα λόγια της ιρακινής καταγωγής Χαντίντ, που πήρε άλλον έναν πόντο αναγνώρισης με την μεγάλη αναδρομική έκθεση γύρω από το έργο της που ετοιμάζει το Μουσείο Ντιζάιν του Λονδίνου. Για πολλά χρόνια η Ζάχα Χαντίντ, η γεννημένη στη Βαγδάτη, τη δεκαετία του ΄50 ήταν μία σημαντική προσωπικότητα κυρίως ως θεωρητικός της αρχιτεκτονικής, με μεγάλα οράματα. Οι ιδέες της γύρω από τον μοντερνισμό και τα πολύπλοκα σχέδιά της καθιστούσαν τις αρχιτεκτονικές της προτάσεις πολύ ριψοκίνδυνες για να ενεργοποιήσουν τραπεζικούς λογαριασμούς εκατομμυρίων που θα έδιναν πνοή σε κτίρια όπως η Όπερα του Κάρντιφ στην Ουαλία ή το Πικ Κλαμπ στο Χονγκ Κονγκ.

Η μαθήτρια του Ρεμ Κούλχας και του Ηλία Ζένγκελη στην Αρχιτεκτονική Εταιρεία του Λονδίνου στα τέλη του ΄70 έκανε ένα εντυπωσιακό πέρασμα, το οποίο οι δύο κορυφαίοι αρχιτέκτονες εκτίμησαν προτείνοντας στην Χαντίντ να δουλέψει στο γραφείο τους. «Ύστερα από έξι μήνες αποφάσισα ότι δεν ήταν για μένα.

Ίσως ήμουν πολύ νέα και πολύ ανυπόμονη». Στον δρόμο λοιπόν της ελεύθερης αγοράς. Οι απόψεις της εμπνευσμένες από τους καλλιτέχνες της Ρώσικης Πρωτοπορίας και τις ιδέες τους για συγχώνευση της αφαίρεσης, της γεωμετρίας και της λειτουργικότητας, την έβγαζαν σε πανεπιστημιακές αίθουσες διαλέξεων. «Ήθελα να κοιτάξω τον τρόπο με τον οποίο κινείσαι μέσα στον χώρο, ξεκουράζεις το σώμα σου ή αισθάνεσαι έναν χώρο. Όταν κινείσαι μέσα σε χώρους που έχουν ένα βαθμό ρευστότητας, τους χρησιμοποιείς διαφορετικά και οργανώνεις διαφορετικά και τη ζωή σου», λέει η Ζάχα Χαντίντ στην εφημερίδα «Οbserver» εξηγώντας ότι πάντα ήθελε να κτίσει και να υλοποιήσει τα οράματά της.

Η Ζάχα Χαντίντ, γράφει ο «Οbserver», έχει ένα πνεύμα για στομφώδη καινοτομία, αλλά δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τεχνολογία που θα έκανε πραγματικότητα τις προκλητικές φόρμες της.

Ωστόσο η διασημότερη γυναίκα αρχιτέκτονας στον κόσμο έχει κρατήσει κάποιες επαφές με την πρακτική σκέψη. Κι έτσι τον επόμενο μήνα που η γκαλερί Σερπαντάιν διοργανώνει το ετήσιο καλοκαιρινό της πάρτι- διεθνές καλλιτεχνικό γεγονός- οι αξιότιμοι καλεσμένοι θα δουν το έργο της τελευταίας στιγμής που ανέθεσαν οι διοργανωτές της εκδήλωσης στην Χαντίντ και τον στενό συνεργάτη της Πάτρικ Σουμάχερ. Και η Ζάχα, η οποία είναι αποφασισμένη όχι μόνο να είναι πρώτη όλων, διαφορετική ή καλύτερη, αλλά όλα αυτά μαζί, θα αποδείξει στις 11 Ιουλίου ότι μπορεί να είναι πάντα αποτελεσματική.

«Λένε ότι είμαι δύσκολη. Όμως ποτέ δεν ήθελα να φτιάξω μία γελοιότητα. Νομίζω ότι μέρος του παιχνιδιού είναι ότι πρέπει να σε εξευτελίσουν και εσύ πρέπει να καθήσεις και να το υποστείς. Γιατί να το κάνω αυτό; Γιατί να συμβιβαστώ; Είμαι σίγουρη ότι αν έδειχνα να θέλω να συμβιβαστώ θα έκτιζα γρηγορότερα. Δεν είναι λοιπόν ότι είμαι δύσκολη, αλλά αληθινά νομίζω ότι δεν θα βοηθούσε τα σχέδιά μου. Για μένα εκείνο που είναι πιο σημαντικό είναι να κτίσω ένα σπουδαίο κτίριο. Ναι, θα μπορούσα να έχω κτίσει νωρίτερα. Αλλά σε τι θα ωφελούσε»;

Την κατηγορούν ότι δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τεχνολογία που θα έκανε πραγματικότητα τις προκλητικές φόρμες της