[ Δρόμοι ]

Για άλλους…
… ανθρώπους ο μαγικός αριθμός είναι το τρία και για άλλους το επτά. Για τον παμπόνηρο Φέιγκιν του «Όλιβερ Τουίστ», ο μοναδικός πραγματικά μαγικός αριθμός ήταν το ένα (η πρωτιά, κάτι που ταιριάζει απόλυτα στη σύγχρονη ανταγωνιστική κοινωνία). Όμως, στους αρχαίους, ο αριθμός τέσσερα δεν είχε περάσει απαρατήρητος. Ο φιλόσοφος Εμπεδοκλής έλεγε πως όλη η ύλη είναι χωρισμένη σε τέσσερις αρχές (ζεστό και ψυχρό, ξηρό και υγρό) και σε τέσσερα στοιχεία (αήρ, γη, πυρ και ύδωρ). Τέσσερις είναι οι εποχές, τέσσερα τα σημεία του ορίζοντα, τέσσερις και οι διαθέσεις: φλέγμα, κίτρινη χολή, μαύρη χολή και αίμα.

Ένας άνθρωπος…
… μπορεί να έχει καλή ή κακή διάθεση. Ακόμη σήμερα μιλάμε για χολερικούς και φλεγματικούς. Η μελαγχολία, η διάθεση που έχει μελετηθεί περισσότερο από όλες τις άλλες, προέρχεται από τις λέξεις «μέλας» και «χολή». Στο βιβλίο της «Πάθη και διαθέσεις», η ιστορικός της ιατρικής, Νόγκα Αρίχα, λέει πως με τη μια ή την άλλη μορφή, οι διαθέσεις που είχαν δει κάποτε οι αρχαίοι μάς ακολουθούν ακόμη, με νέα ονόματα. Για τον Ιπποκράτη, η νόσος ήταν μια ανισορροπία αυτών των διαθέσεων στον οργανισμό. Και η αποκατάσταση αυτή της ισορροπίας ήταν η θεραπεία της. Καλή υγεία έχουμε όταν διατηρούμε όλες αυτές τις διαθέσεις σε ισορροπία, δίχως καμιά από αυτές να είναι σε υπερβολή. Τα προβλήματα αρχίζουν με τη σύγχρονη ιατρική, λέει η Αρίχα: «Μας κόβει σε κομματάκια. Έχει γίνει τόσο εξειδικευμένη, που οι ιπποκρατικοί γιατροί δεν θα μπορούσαν να αναγνωρίσουν σήμερα ένα επάγγελμα που σκοπός του ήταν να θεραπεύει τη νόσο μέσα από την κατανόηση του ασθενούς στο σύνολό του. Φυσικά, η εξειδικευμένη ιατρική μπορεί να κάνει θαύματα. Όμως, από τότε που αρχίσαμε να βλέπουμε την καρδιά μας σαν αντλία και όχι σαν κατοικία μιας ζωτικής ψυχής, η ιατρική μας γίνεται ολοένα και πιο μηχανιστική. Βλέπει μπροστά της άψυχα νευρόσπαστα και εύκολα ξεχνάει τις περίπλοκες διαθέσεις μας».

Ο εσωτερικός…
… κόσμος του ανθρώπου παραμένει φευγαλέος. «Ένας χάρτης του εγκεφάλου ή ακόμη και των διαθέσεων, απλώς αποτυπώνει τα χαρακτηριστικά του τοπίου. Την εμπειρία, τη σημασία και την αξία δεν μπορεί να τα ανακαλύψει παρά μονάχα ένας που ταξιδεύει στον κόσμο των συναισθημάτων. Η χημεία δεν μπορεί να μας πει όλα όσα συμβαίνουν σε έναν καταθλιπτικό άνθρωπο ούτε να μας δείξει τι είναι ο εαυτός. Είτε η επιστήμη βασίζεται στις διαθέσεις είτε στις ορμόνες, το ερμηνευτικό κενό ανάμεσα στη θεωρία και την εμπειρία παραμένει απαράλλαχτο μέσα στον χρόνο».

Τέτοιες ιδέες…
… μπορεί να προκαλέσουν πολλές αντιδράσεις, ιδιαίτερα σήμερα που η ιατρική επιστήμη (ή μήπως η τεχνολογία;) ανακαλύπτει νέες και επαναστατικές θεραπείες για πολλές νόσους. Όμως, ο συνολικός άνθρωπος δεν παύει να της διαφεύγει.