[ Πρόσωπα ] Ο εκσυγχρονισμός του… Κομφούκιου

Η Γιου Νταν, 42 χρόνων, είναι ειδικός στα μέσα ενημέρωσης, διδάσκει στην Παιδαγωγική Ακαδημία του Πεκίνου και έγινε σταρ κάνοντας τηλεοπτικές εκπομπές για τη διδασκαλία του Κομφούκιου.

Η σειρά των επτά εκπομπών, στις οποίες η Γιου παρουσίασε μια σύγχρονη ερμηνεία των «Συνομιλιών» του Κομφούκιου με τους μαθητές του («Λουν γιου»), έσπασε ρεκόρ τηλεθέασης και το βιβλίο που κυκλοφόρησε με βάση τις τηλεοπτικές εκπομπές (με τίτλο «Αυτό που άντλησα από τις ΄΄Συνομιλίες΄΄ του Κομφούκιου») πούλησε ένα εκατομμύριο αντίτυπα μέσα σε ένα μήνα. Η Γιου Νταν επανέφερε στο κέντρο της κινεζικής λαϊκής κουλτούρας τον κομφουκιανισμό, τον οποίο οι Κινέζοι είχαν απαρνηθεί πριν από σχεδόν έναν αιώνα, θεωρώντας πως βρίσκεται στη ρίζα πολλών από τα κακά που μάστιζαν την Κίνα. Το 1919, τόσο οι εθνικιστές του Τσανγκ Κάι-σεκ όσο και οι ριζοσπάστες του Μάο Τσε-τουνγκ πίστευαν πως, αν η χώρα ήταν καθυστερημένη, παρηκμασμένη, θύμα επιθέσεων και επιβουλών, αυτό οφειλόταν στον κομφουκιανισμό, μια φιλοσοφία που πήγαινε κόντρα σε οποιονδήποτε εκσυγχρονισμό. Στη σκέψη του αρχαίου σοφού που θεοποίησε την ιεραρχία και την υποταγή, ο Μάο αντέταξε λίγο αργότερα τη δική του και ο «κομφουκιανισμός» έγινε βρισιά, κατηγορίασαν να έλεγες κάποιον αντεπαναστάτη και προδότη της πατρίδας. Τώρα όμως η Γιου Νταν έγινε η θεωρητικός ενός νέου κομφουκιανισμού.

Η αλήθεια είναι πως ο κομφουκιανισμός της Γιου Νταν (το όνομά της σημαίνει «Γιου, το βαθυκόκκινο ρόδο» και φανερώνει ότι γεννήθηκε την εποχή της «πολιτιστικής επανάστασης») κάνει τους «πούρους» να ανατριχιάζουν, καθώς επισημαίνουν χοντρά λάθη τόσο στα κείμενα που επικαλείται όσο και στην ερμηνεία τους. Ο Κομφούκιος διδάσκει την ανθρώπινη αλληλεγγύη, την ευσπλαγχνία, την αξιοπρέπεια, όμως όχι για όλους. Η ιεραρχία εξασφάλιζε στον καιρό του την κοινωνική αρμονία, έτσι οι αρετές που πρότεινε ίσχυαν μόνο μεταξύ των «ευγενών»- ο «μικρός λαός», ο «σιάο ρεν», έπρεπε να αντιμετωπίζεται με το μαστίγιο. Τα παιδιά όφειλαν να υπακούουν τυφλά στον πατέρα, οι μικροί αδελφοί στους μεγαλύτερους και οι γυναίκες δεν θεωρούνταν καν άνθρωποι.

Φυσικά η Γιου δεν βλέπει έτσι τα πράγματα. Όταν ο Κομφούκιος αναφέρεται στον «μικρό λαό» εννοεί τα παιδιά, λέει και ξεπλένει τον αρχαίο φιλόσοφο στα ύδατα της κομμουνιστικής ισότητας, υποστηρίζοντας πως οι αρετές των «ευγενών» ανήκουν σε όλους, άνδρες και γυναίκες, πλούσιους και φτωχούς. Μιλάει για μια νέα μορφή κοινωνικής αλληλεγγύης, η οποία αποδέχεται πως υπάρχουν διαφορές στον πλούτο, την καταγωγή, την ηλικία ή το φύλο, βλέπει όμως τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω απ΄ όλα αυτά. Η νέα αυτή αλληλεγγύη είναι η βάση της «αρμονικής κοινωνίας» που προωθούν τώρα οι ηγέτες του Πεκίνου.