ΠΡΟΣΩΠΑ Επιστροφή στις ρίζες

O Νέιντερ Χαλίλι δεν είναι ένας αρχιτέκτονας σαν τους άλλους. Έχει επιστρέψει στην προγονική τεχνογνωσία της οικοδόμησης από τα υλικά της γης. Τα σπίτια που φτιάχνει στην Έρημο της Καλιφόρνιας, στη βάση του, στο Ινστιτούτο CalΕarth (Cal για την Καλιφόρνια και Εarth όπως γη), στην κομητεία του Σαν Μπερναντίνο, είναι πρότυπα αειφόρου ανάπτυξης και ενδιαφέρουν τον ΟΗΕ. Δεν κάνει καμιά διαφήμισηοι πελάτες έρχονται επειδή έχουν ακούσει άλλους να μιλούν γι΄ αυτόν και τη δουλειά του.

Μία φορά κάθε μήνα όποιος θέλει μπορεί να πάει στο ινστιτούτο και να ακούσει τον Χαλίλι να παρουσιάζει τη φιλοσοφία του, αυτή της δουλειάς και της ζωής του.

Καθένα από τα σπίτια που κατασκευάζει μπορούν να οικοδομηθούν «μέσα σε μία εβδομάδα από δύο ή τρεις εργάτες», εξηγεί ο αρχιτέκτονας. «Κοστίζουν μόλις 90.000 δολάρια. Η οικοδομή κοστίζει μόνο 20.000 δολάρια. Τα υπόλοιπα είναι τα παράθυρα και ο οικιακός εξοπλισμός», διευκρινίζει. Το μυστικό; «Όλα τα υλικά της οικοδομής τα παίρνουμε από το οικόπεδο που χτίζουμε». Μια μεγάλη τρύπα πίσω από το σπίτι μαρτυρεί του λόγου το αληθές. Ιρανικής καταγωγής και Αμερικανός πολίτης πλέον, αφού ζει από το 1971 στις ΗΠΑ, ο 70χρονος Χαλίλι πιστεύει πως «οι αρχαίοι πολιτισμοί είχαν δίκιο». «Ώς τη δεκαετία του 1970 έχτιζα ουρανοξύστες», εξηγεί στο γαλλικό περιοδικό «Λε Πουέν». «Και μια μέρα κατάλαβα. Όλα έρχονται από τη γη». «Αυτό που προτείνω», συνεχίζει, «είναι η αειφόρος ανάπτυξη. Τα σπίτια μου είναι φτιαγμένα από άμμο ή από χώμα. Δεν στοιχίζουν τίποτε ή σχεδόν τίποτε. Δεν μπορεί να πάρουν φωτιά, αντέχουν στους κυκλώνες και στους σεισμούς επειδή βασίζονται σ΄ ένα σύστημα από τόξα και δεν έχουν ορόφους. Τίποτε δεν είναι χειρότερο από τα τετράγωνα σπίτια σε περίπτωση φυσικής καταστροφής».

Η οικοδομική τεχνική του είναι από τις απλούστερες. Το χώμα το παίρνει από το ίδιο το οικόπεδο. Οι τοίχοι αποτελούνται από σακιά γεμάτα χώμα που στοιβάζονται το ένα πάνω στ΄ άλλα και συνδέονται με συρματόπλεγμα σχηματίζοντας τόξα. Καλύπτονται από ένα νέο στρώμα χώματος και το σύνολο «ψήνεται» από το εσωτερικό του. Με άλλα λόγια, πρόκειται για σπίτια από πηλό, αν και η βάση τους ενισχύεται από ελαφρύ τσιμέντο. «Φυσικά όλη η εσωτερική ενέργεια είναι καθαρή και ανακυκλώσιμη: ηλιακοί συλλέκτες ή αιολικές γεννήτριες», εξηγεί ο Νέιντερ Χαλίλι. Και θεωρητικά είναι «η ιδεώδης λύση, το φάρμακο στο πρόβλημα των αστέγων και των προσφύγων έπειτα από μια φυσική καταστροφή. Σκεφθείτε όλα τα κατεστραμμένα σπίτια έπειτα από ένα σεισμό. Ένας μικρός θόλος από χώμα μπορεί να χτιστεί μέσα σε τρεις ημέρες». Ήδη η ΝΑSΑ εξετάζει αν μπορεί να εφαρμόσει την τεχνική του στη Σελήνη και στον Άρη…