ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί

Τον Δεκέμβριο του 1968, τέσσερις μήνες μετά την εισβολή των σοβιετικών τανκς στην Τσεχοσλοβακία, η Ένωση Συγγραφέων κάλεσε στη χώρα τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, τον Χούλιο Κορτάσαρ και τον Κάρλος Φουέντες. Νωρίτερα είχαν επισκεφθεί τη χώρα ο Σαρτρ, η Σιμόν ντε Μπωβουάρ και ο Γκρας. Οι τρεις Λατινοαμερικανοί συγγραφείς ταξίδεψαν με τρένο, και όλη τη νύχτα ο Κορτάσαρ διηγιόταν ιστορίες με τρένα, από τον Τολστόι μέχρι την Άγκαθα Κρίστι. Στην Πράγα τούς υποδέχθηκε ο Κούντερα, εξαιρετικά ανήσυχος. «Μην πιστεύετε κανέναν», τους είπε, «θα σας διηγηθώ εγώ τι συνέβη». Και τους τα διηγήθηκε σε μια σάουνα, τον μοναδικό χώρο όπου μπορούσαν να μιλήσουν χωρίς να τους παρακολουθούν. Ο Κορτάσαρ δεν πήγε. «Είμαι πολύ ψηλός για σάουνες», τους είπε. Έτσι, γυμνοί και με τον ιδρώτα να τρέχει, ο Γκάμπο και ο Φουέντες έμαθαν για την καταστολή της Άνοιξης της Πράγας. Ταράχτηκαν τόσο πολύ, που ζήτησαν από τον οικοδεσπότη τους να τους οδηγήσει στο ντους. Αλλά εκείνος προτίμησε να τους ρίξει στον ποταμό Ουλτάμπα, που ήταν παγωμένος. Όταν βγήκαν, αισθάνονταν γι΄ αυτόν ανάμεικτα συναισθήματα αγάπης και μίσους.

Την ιστορία την αφηγήθηκε ο Φουέντες στην Ελ Παΐς με αφορμή την επίσκεψή του στην Ισπανία για τα 200 χρόνια από την κατάκτηση των ανεξαρτησιών της Λατινικής Αμερικής. Νωρίτερα είχε περάσει και πάλι από την Πράγα και είχε την ευκαιρία να κάνει χρήσιμες συγκρίσεις. Τότε υπήρχε δυστυχία και χιούμορ, δηλαδή μελαγχολία. Οι κάτοικοι παραπλανούσαν τους Σοβιετικούς στρατιώτες, τους οδη- γούσαν σε αντίθετες κατευθύνσεις απ΄ αυτές που έψαχναν, τους έκαναν να πέφτουν πάνω στους καθρέφτες, οι Ρώσοι δεν είχαν δει ξανά τζαμαρίες στη ζωή τους! Ο στρατάρχης Γκρέσκο έπεσε μια μέρα σ΄ έναν τοίχο, και από τότε βάφτισαν το μέρος «Τοιχογραφία του Γκρέσκο!».

Κι ύστερα έγινε αυτό που περιέγραψε με τον δικό του τρόπο ο Μίλος Φόρμαν: «Βγήκαμε από τον ζωολογικό κήπο και μπήκαμε στη ζούγκλα». Η Τσεχοσλοβακία, που είχε περάσει από τον Πρώτο στον Τρίτο Κόσμο, ξαναπέρασε απότομα στον Πρώτο. Η λογοτεχνία έχασε την περίοπτη θέση που είχε, αντί για τα μεγάλα λογοτεχνικά έργα σήμερα κυριαρχεί το Ρlayboy. Αλλά η χώρα προσαρμόζεται στη νέα πραγματικότητα. Κοιτάζει δύσπιστα τους Ρώσους και λαίμαργα τους Αμερικανούς, αυτή την εβδομάδα ήταν εκεί κι ο Μπους, περικυκλωμένος από αστυνομικούς, μια θλίψη. Πάντως ο Κάφκα εξακολουθεί να είναι το πνεύμα που κυριαρχεί στη χώρα, όπως και στην Ευρώπη, μαζί με τον Σάμιουελ Μπέκετ. Το πνεύμα της Αμερικής, πάλι, είναι ο Φώκνερ. Αυτοί οι τρεις συμβολίζουν μια ιδέα που η λογοτεχνία απεικονίζει καλύτερα απ΄ οτιδήποτε άλλο: δεν υπάρχουν καλοί και κακοί. Η καλή λογοτεχνία γεννιέται από τον ανταγωνισμό.

LΙΝΚ:

http://diastaseis.blogspot.com