Ο «άγνωστος» Κοκτό στην Αθήνα

O«πρίγκιπας των ποιητών», ο Ζαν Κοκτό, το πιο λαμπερό αστέρι της γαλλικής τέχνης του 20ού αιώνα, είχε αναπτύξει μια σχέση ζωής με την Ελλάδα. Πήρε τους μύθους της, τους έκανε δικούς του και τους έδωσε νέα ενέργεια. Γεφύρωσε την κλασική με τη σύγχρονη τέχνη.

Το αποδεικνύουν μια έκθεση- μονογραφία με 120 ζωγραφικά έργα, τα κεραμικά και κοσμήματα, οι φωτογραφίες, οι προβολές των κινηματογραφικών ταινιών του και αποσπάσματα από τα μπαλέτα, οι θεατρικές παραστάσεις, τα περίφημα αποφθέγματά του και οι διαλέξεις του πολύπλευρου αφιερώματος που οργανώνεται στο Μουσείο Μπενάκη υπό τον τίτλο «Ο Ζαν Κοκτό και η Ελλάδα».

«Έλλην! η στεγνή κομψότητα της λέξης αυτής, η συντομία της, το τσάκισμά της, μάλιστα το κάπως απότομο είναι τα χαρίσματα που ταιριάζουν στον Ζαν Κοκτό», γράφει ο Ζαν Ζενέ, ο κατάδικος συγγραφέας που υπήρξε μια από τις ανακαλύψεις του και μεγάλες φιλίες του. Κι ο φίλος του ηθοποιός Ζαν Κλοντ Μπριαλί, που βρέθηκε στην Αθήνα για τα εγκαίνια αυτής της έκθεσης που πραγματοποιείται 44 χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1963, διαβεβαίωνε χθες ότι ο Κοκτό ήταν άνθρωπος απλός, πολυπράγμων, εργατικός, λάτρης της ζωής, ενώ στο έργο του υπάρχει έντονη η παρουσία του θανάτου.

ΙΝFΟ

«Ο Ζαν Κοκτό και η Ελλάδα», έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη (νέο κτίριοΠειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ.
210-3453.111) έως 29 Ιουλίου.
21 Μαΐου: «Τον φώναζαν κύριο Κοκτό», διάλεξη της Κάρολ Βαϊσέλερ.
22 Μαΐου: «Η κρυφή Ελλάδα του Ζαν Κοκτό», διάλεξη του Γ. Κονταξόπουλου.
29-30 Μαΐου, 5-6 Ιουνίου: «Ανθρώπινες φωνές», τρία μονόπρακτα του Κοκτό. Σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής. Παίζουν: Πέμη Ζούνη, Χριστόφορος Παπακαλιάτης.
30 Μαΐου: «Η διαθήκη του Ορφέα», ταινία του 1959 με ελληνικούς υπότιτλους.

«Τα πιο όμορφα ταξίδια τα κάνεις από το παράθυρο», έλεγε ο Κοκτό όταν βρισκόταν καθηλωμένος στο κρεβάτι προς τα τέλη της ζωής του. «Στην προσέγγιση της Ελλάδας ένιωθε μεγάλη ευτυχία, σαν να επέστρεφε σπίτι του», συνέχισε ο Γ άλλος ηθοποιός.

Το έργο του το αποδεικνύει. Έμβλημά του ο Ορφέας, τον οποίο σχεδίασε με την κομψή γραμμή του σε άπειρα σχέδια και στον οποίο αφιέρωσε τρεις κινηματογραφικές ταινίες και τρία θεατρικά έργα. Ο Ζαν Κοκτό επισκέφθηκε την Ελλάδα τρεις φορές. «Σπέτσες. Τα ερείπια μου φέρνουν θλίψη. Είναι ο τάφος του ωραίου. Αλλά οι Σπέτσες ζουν… Στο νησί αυτό δεν έχει πατήσει ποτέ το πόδι της η ασχήμια. Είναι τόσο όμορφο, που η ασχήμια το σιχαίνεται και φεύγει. Είναι τόσο όμορφο που η χυδαιότητα εδώ πεθαίνει», έγραφε στο ημερολόγιο του 1951-52 όταν έκανε ένα ταξίδι με τη θαλαμηγό «Ορφέας ΙΙ». Ο Οιδίπους και η Αντιγόνη, η Φαίδρα, οι Νύμφες, οι Κένταυροι είναι τα αγαπημένα θέματα της ζωγραφικής του, κι εξηγεί την προτίμησή του στους μύθους: «Η γενιά των μυθολόγων είναι λιγότερο ύποπτη από τη γενιά των ιστοριογράφων».

«Είμαι ένα ψέμα που λέει πάντα την αλήθεια»- είναι το γνωστότερο ίσως απόφθεγμα του Ζαν Κοκτό που είχε έμφυτο αυτό το σπάνιο χάρισμα. «Οι καθρέφτες καλά θα έκαναν να σκέφτονται προτού επιστρέψουν τα είδωλα».

Πορτρέτα του Κοκτό από διάσημους ζωγράφους φίλους, ανάμεσά τους κι ένα σκίτσο του Πικάσο, φωτογραφίες του Ναντάρ και του Μαν Ρέι κι άλλα ντοκουμέντα από τη συναρπαστική ζωή και σταδιοδρομία του Κοκτό δίπλα σε μυθικές μορφές της τέχνης όπως ο Νιζίνσκι ή σε οικείες και αγαπημένες μορφές όπως η Εντίτ Πιαφ σκιαγραφούν την πληθωρική παρουσία και την εύθραυστη ιδιοφυΐα του στην καλλιτεχνική σκηνή.