Κρυφοκοιτάζει τις τσέπες μας

Σίγουρα το έχετε νιώσει αυτό το συναίσθημα στον δρόμο, σαν κάποιος να σας παρακολουθεί.
Γυρίζετε το κεφάλι και δεν είναι κανείς. Την επόμενη φορά που θα το ξανανιώσετε, ίσως να δείτε πράγματι κάποιον: θα είναι ο άνθρωπος που σχεδιάζει τα κινητά τηλεφώνα του μέλλοντος.
«Ξέρω καλά τι κουβαλάτε μέσα στις τσέπες σας», λέει ο Γιαν Τσίπτσεϊς. «Περνώ πολλές ώρες κρυφοκοιτάζοντας στις τσάντες των ανθρώπων. Και στα ψυγεία». Έτσι μιλάει για τη δουλειά του αυτός ο Βρετανός επαγγελματίας ανιχνευτής. Ερευνητής της Νόκια, της μεγαλύτερης κατασκευάστριας εταιρείας κινητών τηλεφώνων στον κόσμο, ανιχνεύει τη συμπεριφορά των ανθρώπων από χώρα σε χώρα και βοηθάει την εταιρεία του να σχεδιάσει τα τηλέφωνα του μέλλοντος.

Γνωρίζει από πρώτο χέρι πως οι φοιτήτριες με την μπούρκα στο Ιράν κλέβουν στα διαγωνίσματα με κρυμμένα bluetooth και πως το 50% των γυναικών σε όλο τον κόσμο έχουν τα κινητά τους μέσα στις τσάντες τους (κάτι που τις κάνει να μην προλαβαίνουν να απαντήσουν στο 30% των κλήσεων).

Τον περασμένο χρόνο έφυγε από τη βάση του, το Τόκιο, για να επισκεφθεί 15 χώρες. Μελέτησε τη συμπεριφορά κατόχων κινητών τηλεφώνων στις παραγκουπόλεις του Σοβέτο αλλά και στα νεανικά διαμερίσματα της Σεούλ, προσπαθώντας να φανταστεί πώς θα είναι τα handset σε 15 χρόνια από τώρα.

Η Νόκια δεν είναι η μοναδική επιχείρηση που επενδύει στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Ο Ματ Χάντερ της ΙDΕΟ, εταιρείας που παρέχει συμβουλές για τη συμπεριφορά των ανθρώπων, έχει πελάτες την Κόκα- Κόλα, την Πέπσικο, την Κόντακ και την Πρόκτερ & Γκαμπλ. «Η κλασική έρευνα αγοράς δεν πηγαίνει σε αρκετό βάθος», λέει ο Χάντερ. «Δεν μπορεί να συλλάβει ό,τι δεν μπορούν να σκεφθούν οι άνθρωποι. Ο Χένρι Φορντ είχε πει: “Αν είχα ρωτήσει τους ανθρώπους τι ήθελαν, θα μου είχαν ζητήσει γρηγορότερα άλογα”».

Λεγεώνες ψυχολόγων
Με την ελπίδα να κατασκευάσουν προϊόντα που οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ακόμη ότι τα χρειάζονται, οι επιχειρήσεις έχουν επιστρατεύσει λεγεώνες ψυχολόγων και ανθρωπολόγων. Συχνά εξετάζουν περιθωριακές ομάδες του πληθυσμού. Επιχειρήσεις καλλυντικών, ας πούμε, έχουν μελετήσει τις συνήθειες των τραβεστί στο μακιγιάζ, προκειμένου να ενσωματώσουν αυτό που είναι σήμερα περιθωριακό, στα προϊόντα που θα σχεδιάσουν αύριο για το ευρύτερο κοινό. Άλλες επιχειρήσεις που κατασκευάζουν φορητές συσκευές μελετούν τις συνήθειες των αστέγων, που θεωρούνται εξπέρ στη φορητότητα, αφού όλα τους τα υπάρχοντα είναι φορητά. «Το μέλλον είναι εδώ», έλεγε ο Αμερικανός συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Ουίλιαμ Γκίμπσον. «Απλώς δεν έχει μοιραστεί ακόμη σε όλους».

Για τη Νόκια, ο βασικός στόχος είναι να αυξήσει τις πωλήσεις κινητών τηλεφώνων σε νέες αγορές. Τρία δισεκατομμύρια από τα 6,3 δισ. κατοίκους του πλανήτη υπολογίζεται ότι έχουν «κινητή συνδεσιμότητα». Σε αυτούς θα προστεθεί άλλο ένα δισεκατομμύριο τα δύο προσεχή χρόνια. Για να βάλει κινητά τηλέφωνα στις τσέπες αυτών των νέων χρηστών, ο Γιαν Τσίπτσεϊς ψάχνει να δει τι βάζουμε στις δικές μας (κλειδιά, χρήματα, κινητά). Πάντως βασική αποστολή του είναι να καταγράψει τα κίνητρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς, με την υπόθεση ότι αυτά δεν θα αλλάξουν σύντομα. «Η τεχνολογία αλλάζει γοργά», λέει. «Η ανθρώπινη συμπεριφορά όχι τόσο».

© Τhe Τimes, 2007
Θα κατασκοπεύουν τους παίκτες on line παιχνιδιών

ΣΧΕΔΙΑ ΓΙΑ να συγκεντρώσει το ψυχολογικό προφίλ εκατομμυρίων χρηστών του Ίντερνετ έχει καταστρώσει το Google. Ο γίγαντας του Διαδικτύου θα παρακολουθεί κρυφά τον τρόπο με τον οποίο παίζουν παιχνίδια σε αυτό. Η εταιρεία πιστεύει ότι μπορεί έτσι να συγκεντρώσει πληροφορίες για τις προτιμήσεις και την προσωπικότητα ενός ατόμου και κατόπιν να τις πουλήσει σε διαφημιστές. Μεταξύ των πληροφοριών που θα μπορούσε να αποκτήσει και να αποθηκεύσει το Google για μελλοντική χρήση είναι το αν ένα άτομο τείνει να είναι επιθετικό, εχθρικό ή έντιμο. Ο στόχος είναι να διαμορφωθούν οι διαφημίσεις που προβάλλονται στους παίκτες παιχνιδιών του Ίντερνετ ώστε να είναι κατάλληλες για τις προτιμήσεις τους και τα ενδιαφέροντά τους. Όμως, οργανώσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων χαρακτηρίζουν «ανησυχητικές» τις επιπτώσεις από τη συγκέντρωση και αποθήκευση τόσο προσωπικών πληροφοριών. «Καταλαβαίνω το ενδιαφέρον τους γι΄ αυτό το πράγμα», λέει στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» η Σου Τσάρμαν της οργάνωσης Οpen Rights Group. «Όμως θα με ενοχλούσε αφάνταστα να διατηρεί μια εταιρεία ψυχολογικά προφίλ».