Το παζλ των κατασκόπων

Φως σε χιλιάδες μυστικά αρχεία της Στάζι ρίχνει ένα νέο υπερσύγχρονο μηχάνημα στη Γερμανία. Χάρη σε αυτό 45 εκατομμύρια έγγραφα τα οποία είχαν σκίσει αξιωματικοί της- αμέσως μετά την πτώση του Τείχουςθα αποκατασταθούν, προσφέροντας πλούσιο υλικό προς διερεύνηση σε ιστορικούς.

Το υλικό έχει χαρακτηριστεί εκρηκτικό και ήδη ορισμένοι πολιτικοί στη Γερμανία έχουν θορυβηθεί από το ενδεχόμενο να αποκαλυφθούν κεφάλαια του παρελθόντος τους που θα προτιμούσαν να μείνουν σφραγισμένα. Είναι ίσως το μεγαλύτερο παζλ σύγχρονης Ιστορίας. Δεκαέξι χιλιάδες σάκοι με 600 εκατομμύρια μικροσκοπικά χαρτάκια περιμένουν εδώ και χρόνια τη στιγμή που κάποιος θα τα συνταιριάξει, θα ανακαλύψει τις κρυμμένες τους επαφές, για να ολοκληρώσει και πάλι την εικόνα τους και να αποκαλύψει τα μυστικά τους.

Τα έγγραφα της Στάζι κρίθηκε σκόπιμο να σκιστούν αμέσως μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το 1989. Τη διαταγή την είχε δώσει ο ίδιος ο αρχηγός της μυστικής αστυνομίας Έριχ Μίλκε- μάλιστα είχε ζητήσει να καούν. Μια σειρά από εμπόδια όμως δεν το επέτρεψαν: τα μηχανήματα που θα έσκιζαν τα έγγραφα χάλασαν και ύστερα δεν βρέθηκαν ποτέ τα φορτηγά που θα μετέφεραν τους σάκους στην τοποθεσία που είχε προεπιλεγεί για την καύση τους. Έτσι το προσωπικό της Στάζι πέρασε τρεις μήνες σκίζοντας τα χαρτιά, τα οποία στη συνέχεια εγκατέλειψαν στο υπόγειο του αρχηγείου τους στο Βερολίνο.

Δεκαεφτά χρόνια παραμένουν εκεί. Και παρά τις φιλότιμες προσπάθειες μιας ομάδας εργατών να τα συναρμολογήσουν ξανά, από το 1991 μέχρι σήμερα μόλις 350 σάκους κατάφεραν να ανοίξουν. Σταγόνα στον ωκεανό δηλαδή μπροστά στις 16.000 που παραμένουν κλειστοί. Υπολογίζεται ότι αν αυτή η δουλειά έπρεπε να ολοκληρωθεί από ανθρώπους, δεν θα τελείωνε πριν από το 2395.

Δεν θα χρειαστεί όμως. Υπάρχει η προσδοκία ότι το νέο μηχάνημα που κατασκεύασε το Ινστιτούτο Φράουνχοφερ, το Ε-puzzler όπως ονομάζεται, θα ενώσει όλα τα κομμάτια του παζλ μέσα σε πέντε χρόνια. Όπως επισημαίνει η βρετανική εφημερίδα «Γκάρντιαν», η πρόταση του Ινστιτούτου στη γερμανική κυβέρνηση βρήκε πρόσφορο έδαφος και ήδη έλαβε την πρώτη έγκριση για να θέσει το σούπερ μηχάνημα σε εφαρμογή.

Θα ενώσει τα κομμάτια
Στην ουσία πρόκειται για έναν ηλεκτρονικό τρόπο επίλυσης παζλ, αξιόπιστο και γρήγορο. Με αυτόν τον τρόπο εμφανίστηκε στην οθόνη και μια αναφορά του 1980, ο συντάκτης της οποίας ενημέρωνε την Υπηρεσία για τη σχέση που είχε μια γιατρός με δύο συναδέλφους της και «ξεπερνούσε τα όρια της επαγγελματικής». Το εγχείρημα υπολογίζεται ότι θα κοστίσει περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ και το ενδιαφέρον που συγκεντρώνει είναι ήδη μεγάλο.

Περίπου 8.000 αιτήσεις κατατίθενται ετησίως στις γερμανικές αρχές για πρόσβαση στα μυστικά έγγραφα που περιέχουν ονόματα και λεπτομέρειες για τη δράση της. Στις πιέσεις των ιστορικών και των οργανώσεων θυμάτων της Στάζι για αποκάλυψη των αρχείων αντιτίθενται ορισμένοι αριστεροί βουλευτές, πρώην μέλη του κομμουνιστικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας, οι οποίοι φοβούνται ότι το εκρηκτικό- όπως έχει χαρακτηριστεί- περιεχόμενό τους αποτελεί απειλή γι΄ αυτούς.


165.000 πράκτορες και πληροφοριοδότες

Η ΣΤΑΖΙ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΣΕ 90.000 πράκτορες και 175.000 πληροφοριοδότες, οι οποίοι υπολογίζεται ότι κατασκόπευαν 17 εκατομμύρια Ανατολικογερμανούς. Από το 1991 τριάντα εργάτες κατάφεραν να ενώσουν σκισμένα χαρτάκια- κατά μέσο όρο- από δέκα έγγραφα ημερησίως. Από τη δουλειά που έχει γίνει μέχρι τώρα αποκαλύπτονται, μεταξύ άλλων, οι υποθέσεις ενός Ανατολικογερμανού επισκόπου ο οποίος κατασκόπευε το ποίμνιό του κι ενός Γερμανού καθηγητή Οικονομικών που είχε τεθεί στην υπηρεσία της Στάζι. Το Ε-puzzler μπορεί να επεξεργαστεί 10.000 κόλες δύο όψεων σε μία ώρα. Έχει επίσης βοηθήσει στην αναδόμηση πήλινων στρατιωτών στην Κίνα αλλά και στην επίλυση μιας μεγάλης φορολογικής απάτης, ενώνοντας κομμάτια εγγράφων που τα είχαν σκίσει για να καταστραφούν στοιχεία.


Η διαδικασία

● ΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ:

45 εκατομμύρια κόλες Α4 έσκισε το προσωπικό της Στάζι. Καθεμία είχε σκιστεί σε 30 κομμάτια, με αποτέλεσμα 600 εκατομμύρια σκισμένα χαρτάκια να αποθηκευτούν σε 16.000 σάκους.

● Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ: Κάθε σκισμένο χαρτάκι σαρώνεται και από τις δύο πλευρές, αναλύεται και ταξινομείται ανάλογα με το χρώμα του χαρτιού, τη σύνθεσή του- όλα τα διακριτά του στοιχεία- τους χαρακτήρες και το εξωτερικό του σχήμα.

● ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: Ο υπολογιστής θυμάται τα στοιχεία όλων των σκισμένων χαρτιών και στη συνέχεια τα συνταιριάζει ολοκληρώνοντας την εικόνα του εγγράφου που είχε καταστραφεί.