[ Πρόσωπα ] Ένας αιώνας δημιουργίας

Ένας από τους μεγαλύτερους αρχιτέκτονες του κόσμου, ο Βραζιλιάνος Όσκαρ Νιμέγερ, συμπληρώνει φέτος 100 χρόνια ζωής.

OΝιμέγερ, ο οποίος γεννήθηκε στο Ρίο ντε Τζανέιρο, προσάρμοσε στους τροπικούς τα μοντερνιστικά ιδεώδη που ενσάρκωσαν αρχιτέκτονες όπως ο Φρανκ Λόυντ Ράιτ και ο Λε Κορμπυζιέ. Όπως έγραψε ο ίδιος σ΄ ένα ποίημά του, «Δεν είναι η σωστή γωνία που με θέλγει,/ ούτε η φτιαγμένη από τον άνθρωπο σκληρή, άκαμπτη ευθεία./ Με θέλγουν οι ελεύθερες και αισθησιακές καμπύλες./ Οι καμπύλες στα βουνά της χώρας μου,/ στον ελικοειδή ρου των ποταμών της, / στο σώμα της αγαπημένης γυναίκας». Έγινε διάσημος το 1939 όταν κατασκεύασε, μαζί με τον συνάδελφό του Λούτσιο Κόστα, το περίπτερο της Βραζιλίας στην Παγκόσμια Έκθεση της Νέας Υόρκης και είναι ένας από τους ελάχιστους αρχιτέκτονες που σχεδίασαν και κατασκεύασαν μια ολόκληρη πόλη. Η Μπραζίλια, η νέα πρωτεύουσα της Βραζιλίας, εγκαινιάσθηκε το 1960 και, όπως λέει ο Νιμέγερ, «σηματοδότησε μια περίοδο αισιοδοξίας και αυτοπεποίθησης στη χώρα».

Η ηλικία δεν έχει επιβραδύνει τους ρυθμούς του. Μόνο τους τελευταίους μήνες ολοκλήρωσε ή ανακοίνωσε σχέδια για έργα στη Βραζιλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Κούβα. Είναι από πολλά χρόνια μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και ένα από τα πιο πρόσφατα έργα του- ένα μνημείο στο Καράκας της Βενεζουέλας προς τιμήν του απελευθερωτή του έθνους Σιμόν Μπολίβαρ- ήταν παραγγελία του προέδρου Ούγκο Τσάβες. Για την Κούβα, σχεδίασε ένα άγαλμα ως δώρο για τα 80ά γενέθλια του Φιντέλ. Αρχιτεκτονική και πολιτική κάνουν άραγε καλή παρέα; «Η αρχιτεκτονική δεν έχει σημασία», λέει ο αρχιτέκτονας στον απεσταλμένο των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». «Κάποιος που βγαίνει στους δρόμους και διαδηλώνει κάνει πολύ πιο σημαντική δουλειά από εμένα. Η πολιτική έχει σημασία. Έχει σημασία να αλλάξουμε τον κόσμο, γιατί ζούμε σ΄ ένα σκατένιο κόσμο». Όπως γράφει σ΄ ένα κείμενο που ετοίμασε για μια από τις πολλές εκθέσεις που γίνονται φέτος προς τιμήν του, «μόνο στην πολιτική είμαι αδιάλλακτος και ριζοσπάστης. Είμαι εναντίον της φονικής αυτοκρατορίας του Μπους και εναντίον οποιουδήποτε σ΄ αυτή τη χώρα αντιτίθεται στον (πρόεδρο) Λούλα».

Ο Νιμέγερ φαίνεται πάντως ότι δεν έχει συμβιβαστεί με την ηλικία του. Όταν ο δημοσιογράφος αρχίζει μια ερώτηση με το προφανές: «Είστε σχεδόν εκατό ετών…», τον αφήνει άναυδο λέγοντας: «Κι εσείς είστε ένα σκατό». Κι όταν εκείνος επιμένει στην ερώτηση λέγοντάς του ότι θα πρέπει, σ΄ έναν αιώνα ζωής και σε 70 χρόνια δουλειάς, να έχει καταφέρει πράγματα για τα οποία αισθάνεται υπερήφανος, ο αρχιτέκτονας απαντά: «Όχι, είμαι ένας άνθρωπος όπως όλοι οι άλλοι. Δούλεψα. Έζησα. Διασκέδασα. Θα φύγω. Αυτό είναι όλο. Δεν υπάρχει τίποτε ξεχωριστό σε μένα… Όμως είχα μερικές καλές ευκαιρίες. Είχα την ευκαιρία να κάνω πράγματα διαφορετικά».