«Ευτυχισμένες μέρες» μέσα στα μπάζα

O μπεκετικός κόσμος, «ο μικρός ο μέγας», σπάει το ταμπού του Φεστιβάλ Επιδαύρου, διεμβολίζοντας με τη σύγχρονη τραγικότητά του τον κόσμο του αρχαίου δράματος. Στην πρωτοβουλία του Γιώργου Λούκου να εντάξει στα φετινά Επιδαύρια το έργο του Μπέκετ «Ευτυχισμένες μέρες» συνηγορεί το γεγονός ότι πρόκειται για μια «επική παραγωγή του Νational Τheatre του Λονδίνου» («Οbserver»), από τις «καλύτερες μπεκετικές παραστάσεις» («Sunday Τimes»Critics Choice) με την «καταπληκτική ερμηνεία της Φιόνα Σο» («Daily Τelegraph»).

Την παράσταση της Ντέμπορα Γουόρεν θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε, στην παραγωγή του βρετανικού Εθνικού Θεάτρου, στο αρχαίο αργολικό θέατρο στα τέλη Αυγούστου.

Η εν λόγω πρωτοβουλία όμως μπορεί να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου ως προς τα όρια της φυσιογνωμίας ενός φεστιβάλ επικεντρωμένου στην αναβίωση του αρχαίου δράματος ή και σε παραστάσεις σύγχρονων έργων με θέμα παρμένο από το αρχαίο δράμα και την ελληνική μυθολογία. Κι ενώ το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, προστίθεται το ερώτημα πόσο λαϊκός είναι ένας συγγραφέας σαν τον Μπέκετ, του οποίου η δραματουργία, αν και σημάδεψε το σύγχρονο θέατρο, παραμένει για το ευρύ κοινό σκοτεινή, παράλογη (;) ή και παρεξηγημένη. Κι επομένως, τι απήχηση μπορεί να έχουν οι «Ευτυχισμένες μέρες» στην Επίδαυρο σ΄ ένα λαϊκό και λόγω μεγέθους (10.000 θέσεων) θέατρο, από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης.

Ουσιαστικά πρόκειται για ψευτοδίλημμα και σ΄ αυτό απαντά η ποιότητα της παράστασης την οποία παρακολούθησα τον Φεβρουάριο στη μεγάλη αίθουσα Lyttelton στο Νational Τheatre του Λονδίνου. Ερεθιστικά θεαματική και ταυτόχρονα ασφυκτικά στατική. Θαμμένη ώς τη μέση σ΄ έναν τεράστιο λόφο από μπάζα, η Φιόνα Σο- Γουίνι μάς εισάγει σε μιαν αναπάντεχη ατμόσφαιρα όπου, ενώ η μελωδία του λόγου είναι το θέμα, καταφέρνει παράλληλα να φανερώνει τα δραματικά αδιέξοδα της ζωής ανάμεσα στην αποξένωση και στη συγκατάβαση, στην υπαρξιακή αγωνία και την φθορά.

Η σκηνοθεσία της Ντέμπορα Γουόρεν την έχει καταχωνιάσει σ΄ ένα τοπίο με όγκους από

ΙΝFΟ

Η παράσταση θα παρουσιαστεί υποτιτλισμένη 24 και 25 Αυγούστου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου.

γκρεμισμένα κτίρια, που παγιδεύουν το σώμα και περιορίζουν το κεφάλι και τα χέρια σε μικρές κινητικές δράσεις. Ένας εκτυφλωτικός και αμετάβλητος φωτισμός σε όλη τη διάρκεια της παράστασης υπομνηματίζεται από αιφνίδιες ηλεκτρικές εκκενώσεις. Επιθετικές λάμψεις και απειλητικοί ήχοι εισβάλλουν καθώς ο λόγος πυκνώνει, οι φράσεις γίνονται πιο σύντομες, οι λέξεις δισύλλαβες. Ανάμεσα στη φωνή και στα ερείπια, στη ζωή και στον θάνατο, στον ηθοποιό και στους θεατές δημιουργείται μια διαλεκτική συμφιλίωσης.

Σε λίγο το σώμα βυθίζεται στο έρημο τοπίο ώς τον λαιμό, το κεφάλι σταθεροποιείται με καθοδική πορεία στην ακινησία και το «πέρασμα» γίνεται με ένα χαμόγελο που αφήνει να φανούν τα χαλασμένα (μακιγιαρισμένα) δόντια. Ένα πρελούδιο θανάτου στη μοναξιά της σκηνής, που στον χρόνο της κατανόησης αποκτά τρυφερότητα και ελαφρότητα με το «ήσυχο» χιούμορ το οποίο ενσωματώνει η Γουίνι της Φιόνα Σο. Θηλυκή, ντυμένη αστικά, μιλάει με ένταση, ασταμάτητα, χωρίς νά ΄χει τίποτα να πει. Κι όμως, ελευθερώνει κάτι βαθύ και ανείπωτο.


«Κάτι πρέπει να κινείται στον κόσμο»

«Υπάρχει τέτοια ομορφιά στη μουσική ισορροπία με τον τρόπο που ο Μπέκετ έχει δομήσει τις στιγμές, που σε κάνει να σκέφτεσαι», λέει η Φιόνα Σο. Και εξηγεί επιγραμματικά την υποκριτική της προσέγγιση: «Διαβάζοντας το κείμενο δεν στάθηκα στο στερεότυπο της Γιουίνι, μιας νοικοκυράς τη δεκαετία του ΄50. Προσπάθησα να ταυτιστώ με κάποιες γυναίκες που γνωρίζω σήμερα. Στο τέλος η Γουίνι λέει στον Γουίλι: “Κάτι πρέπει να συμβαίνει. Και είναι σίγουρα αρκετό”. Έχω αρχίσει να αισθάνομαι σαν τη Γουίνι: κάτι πρέπει να κινείται στον κόσμο». Παραλλάσσοντας τη φράση της, θα μπορούσαμε να πούμε πως «κάτι κινείται στην Επίδαυρο».