ΟΛΑ ΤΑ ΓΕΝΝΗΣΕ ΚΑΠΟΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Yπάρχει κάτι πολύ σημαντικό που επισημαίνει ο κ. Ν. Ροτζώκος και που έχει ξεχωριστή σημασία ύστερα από τη μεγάλη συζήτηση που γίνεται τα τελευταία χρόνια για το «έθνος». Ο κ. Ροτζώκος προτείνει, να διαφοροποιήσουμε τις διαδικασίες σχηματισμού ελληνικού έθνους από την πορεία των εθνικών κινημάτων και την ανάπτυξη εθνικής συνείδησης. Να αποδεσμεύσουμε δηλαδή τις προσεγγίσεις μας για την ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης από το σχηματισμό έθνους. Και αυτό με βρίσκει σύμφωνο για την περίπτωση που εξετάζουμε, την πορεία προς την απελευθέρωση και, πάντως, θα ήταν καλύτερα να μελετούμε παράλληλα την «εθνική συνείδηση», την «εθνική ιδεολογία» και το «έθνος», παρά βασισμένοι σε ψευδοδιλήμματα του τύπου ποιο προηγείται και ποιο έπεται ή ποιο γέννησε ποιο, γιατί όλα τα γέννησε κάποια κοινωνία και με το επίπεδο ανάπτυξης αυτής της κοινωνίας συναρτήθηκε η σχέση των τριών. Βέβαια, ο κ. Ροτζώκος τοποθετεί χρονικά τη διαμόρφωση του έθνους ως πολιτικού υποκειμένου, αποδεχόμενος έτσι την παρατήρηση του Ν. Σβορώνου ότι το έθνος υπήρξε πριν από την Επανάσταση του 1821 (σ. 71)· και εξηγεί και εκείνος ότι αυτό το πολιτικό υποκείμενο «σφυρηλατήθηκε από το ελληνικό εθνικό κίνημα». Αυτό το τελευταίο θα χρειαζόταν καλή εξήγηση- τι ακριβώς ήταν αυτό το εθνικό κίνημα, πώς εκφράστηκε και πώς ανιχνεύεται;