[ Διαστάσεις ] «Πατρίδα… γινόμαστε θυσία για σένα!»

«Ευτυχισμένος είναι εκείνος που λέει πως είναι Τούρκος», τραγουδούν εκατοντάδες παιδιά που φορούν στολές, καθώς περνούν μπροστά από ένα χρυσό άγαλμα του Κεμάλ Ατατούρκ.
Κάποια στιγμή όμως οι φωνές σταματούν, τα παιδιά μπαίνουν στο σχολείο αφήνοντας πίσω τους την επιγραφή που επισημαίνει πως το πρώτο καθήκον είναι η υπεράσπιση της πατρίδας και μια άλλη με τον εθνικό ύμνοείναι κείμενα που εμφανίζονται και πάλι στους τοίχους μέσα στην τάξη.

Στις ανώτερες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος, τα ίδια παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν επί μία εβδομάδα μαθήματα από αξιωματικούς του στρατού για τα ανδραγαθήματα των ηρώων τους. Τα σχολικά βιβλία τους θα τους πουν ότι οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις έχουν στραμμένη την προσοχή τους στην Ανατολία και ότι η γεωγραφία της χώρας την καθιστά ευάλωτη «σε κάθε είδους εσωτερική και εξωτερική απειλή».

Τα βιβλία τους είναι διαποτισμένα από αυτά που έλεγε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο οποίος ίδρυσε τη σύγχρονη Τουρκία το 1923 ύστερα από την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: «Πατρίδα… γινόμαστε θυσία για σένα!». Αυτά ακριβώς όμως είναι τα στοιχεία που μεταρρυθμιστές δάσκαλοι επιθυμούν να αλλάξουν. Λένε ότι υποδαυλίζουν τον τυφλό εθνικισμό- ένα ζήτημα το οποίο η Τουρκία παρακολουθεί πιο σοβαρά ύστερα από τη δολοφονία του Τουρκοαρμένιου δημοσιογράφου Χραντ Ντινκ τον Ιανουάριο.

Οι πολιτικές διαμάχες με την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ελπίζει να ενταχθεί η Τουρκία, έχουν επίσης ενισχύσει τον εθνικισμό κατά το εκλογικό- για την Άγκυρα- έτος που διανύουμε. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί λένε πως οι σπόροι του εθνικισμού πέφτουν πρώτα στα σχολεία. «Σε ένα νεοϊδρυθέν κράτος όπως είναι το δικό μας, ο τομέας της εκπαίδευσης αποτελεί έναν χώρο που προσφέρεται για μεταβολές», τόνισε η Ζίγια Σελτσζούκ, καθηγήτρια πανεπιστημίου και πρώην επικεφαλής της επιτροπής Εκπαίδευσης και Μόρφωσης. Παρατηρητές επισημαίνουν πως η σημερινή κυβέρνηση Ερντογάν έχει κάνει αλλαγές στο σχολικό πρόγραμμα με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους καθηγητές, οι μαθητές να δραστηριοποιούνται περισσότερο, όμως η έμφαση στον εθνικισμό παραμένει. «Δίνεται ακόμη έμφαση στην στρατιωτική εικόνα του κράτους, στη σημασία να γίνεται κανείς μάρτυρας και να πηγαίνει στον πόλεμο, να πεθαίνει στον πόλεμο», πρόσθεσε ο Μπατουχάν Αϊνταγκούλ, αναπληρωτής συντονισμού της Πρωτοβουλίας για Μεταρρυθμίσεις στην Παιδεία.

Οι δάσκαλοι τονίζουν ακόμη πως αισθάνονται βαριά την πίεση που τους ασκείται να μένουν προσκολλημένοι στο σχολικό πρόγραμμα και να μην ξεφεύγουν από την επίσημη γραμμή. «Αν παρουσιάσεις, δηλαδή, επιχειρήματα που έρχονται σε αντίθεση με τη βασική γραμμή, μπορεί να υπάρξουν αντιδράσεις από τα παιδιά, από άλλους δασκάλους, από διευθυντές- και ασφαλώς μιλούμε για αρνητικές αντιδράσεις», δήλωσε ένας δάσκαλος. Δίπλα του στεκόταν ένας συνάδελφός του που επίσης δεν ήθελε να κατονομαστεί και είπε ότι σε περίπτωση άσκησης κριτικής στον Ατατούρκ στη διάρκεια του μαθήματος της Ιστορίας, αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει έρευνα από εισαγγελείς. «Νομίζουν πως αν πούμε κάτι διαφορετικό, τα παιδιά θα πάθουν σύγχυση και λένε ότι η σύγχυση δεν κάνει καλό στους νέους», είπε ο πρώτος δάσκαλος.