Ιστορία με κάτι από Δον Κιχώτη

Ε ξακολουθώ, εν ολίγοις, να πιστεύω ότι η Ιστορία έχει και μια μυθική διάσταση την οποία καλά θα κάνει να μην τη χάσει, αφού αυτή της επιτρέπει να αγγίζει την συλλογική μας ευαισθησία.

Και κατά συνέπεια η Ιστορία, ως κοινό αίσθημα και όχι ως απλό αντικείμενο της επιστημονικής έρευνας, υφίσταται τις αλλοιώσεις της συλλογικής ευαισθησίας. Η Ιστορία έχει κάτι από Δον Κιχώτη. Πριν αρχίσεις να παρακολουθείς τις περιπέτειές της πρέπει να πιστέψεις στην ύπαρξή της. Και αν εξακολουθούμε να πιστεύουμε ακόμη και σήμερα στις Θερμοπύλες και στη μυθική δύναμη των Σπαρτιατών, αυτό δεν το χρωστάμε ούτε στη φασίζουσα θανατολατρεία τους, ούτε στην κτηνώδη σωματική τους δύναμη, ούτε στα μουγκρητά τους και τα χνώτα που μύριζαν μέλανα ζωμό. Και οι Πέρσες ήταν γενναίοι- το λέει ο Αισχύλος εξάλλου- και οι στρατιώτες του Τζένγκις Χαν ορμούσαν σαν τρελοί στα πεδία των μαχών.

Η διαφορά είναι ότι οι Σπαρτιάτες, και σ΄ αυτό δεν διέφεραν από τους υπόλοιπους Έλληνες, καλλιεργούσαν την πολεμική βία και ασκούσαν τη βία ως καταναγκασμό. Την είχαν αφομοιώσει στο σώμα τους και τη συμπεριφορά τους μέσω της πειθαρχίας και ποτέ δεν την ξόδευαν δωρεάν. Εξ ου και το ιστορικό παράδοξο ενός στρατοκρατικού καθεστώτος το οποίο δεν έκανε ποτέ στην ιστορία του κατακτητικό πόλεμο.

Θα μου πείτε ότι στο σημείο αυτό τα πράγματα σοβαρεύουν πολύ. Και είναι σαν να προσπαθείς να πείσεις ένα πλήθος ότι η ύπαρξή του δεν εξαρτάται από την κεφαλιά του τελευταίου επιθετικού. Ή ότι η εθνική συνείδηση δεν μπορεί να ταυτιστεί με την τελευταία σάχλα της Γιουροβίζιον.

Ίσως όμως η αντίδρασή μου να οφείλεται ότι έφυγα στο διάλειμμα. Διότι απ΄ ό,τι μου είπαν φίλοι που το είδαν όλο, το δεύτερο μέρος ήταν και το φιλοσοφικότερον.