«Κωδικός Σεληνόφως»

Δύο πραξικοπήματα κατά της κυβέρνησης Ερντογάν σχεδίαζαν το 2004 τέσσερις Τούρκοι στρατηγοί κατηγορώντας τον Τούρκο πρωθυπουργό για υποχωρήσεις στο Κυπριακό επειδή αποδέχτηκε το σχέδιο Ανάν, σύμφωνα με το περιοδικό «Νοκτά». Ωστόσο στρατιωτικοί κύκλοι διαψεύδουν όλες τις πληροφορίες λέγοντας ότι είναι σενάρια που αναπτύχθηκαν σκοπίμως πριν από τις προεδρικές εκλογές στην Τουρκία.

Τη βόμβα έριξε χθες το τουρκικό περιοδικό «Νοκτά» αποκαλύπτοντας το ημερολόγιο του τότε αρχηγού του Πολεμικού Ναυτικού Οζντέν Ορνέκ στο οποίο περιγράφει μία μία τις κινήσεις των τεσσάρων στρατηγών- ανάμεσά τους και ο ίδιος. Πάντως ίδιος ο Οζντέν Ορνέκ διέψευσε το δημοσίευμα λέγοντας ότι ποτέ δεν κρατούσε ημερολόγιο. Αυτό που υπήρχε στον υπολογιστή του ήταν μόνο το πρόγραμμα των συναντήσεών του. «Φαίνεται πήραν το πρόγραμμα και έγραψαν σενάριο», δήλωσε χθες ο απόστρατος στρατηγός, απειλώντας ότι θα προσφύγει στο δικαστήριο. Σύμφωνα με το ημερολόγιο που δημοσιεύει το περιοδικό «Νοκτά», οι τέσσερις στρατηγοί ήταν ο αρχηγός Χερσαίων Δυνάμεων Αϊτάτς Γιάλμαν, ο αρχηγός Χωροφυλακής Σενέρ Ερουιγκούρ, ο αρχηγός Αεροπορίας Ιμπραχίμ Φιρτίνα και ο αρχηγός Πολεμικού Ναυτικού Οζντέν Ορνέκ. Ο τότε αρχηγός του τουρκικού Στρατού Χιλμί Οζκιόκ ήταν εναντίον, ενώ η στάση του νυν αρχηγού Στρατού Γιασάρ Μπουγιούκανιτ και του νυν αρχηγού Χερσαίων Δυνάμεων Ιλκέρ Μπασμπούγ δεν ήταν καθαρή. Με βάση το ημερολόγιο το πρώτο πραξικόπημα σχεδιαζόταν για τις 9 Απριλίου, πριν από το δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν στην Κύπρο.

Το σχέδιο Ανάν
Οι τέσσερις στρατηγοί θεωρούσαν ότι με την αποδοχή του σχεδίου Ανάν η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) ξεπουλούσε την Κύπρο. Μάλιστα ο αρχηγός της Χωροφυλακής είχε παρουσιάσει σε συνάντηση των τεσσάρων ηχογραφημένες καταγραφές στελεχών της κυβέρνησης με τις απόψεις τους για το Κυπριακό. «Στο τέλος της παρουσίασης ο αρχηγός Αεροπορίας και ο αρχηγός Χωροφυλακής άρχισαν να πιέζουν για να γίνει η επανάσταση στις 10 Μαρτίου (2004)», αναφέρεται στο ημερολόγιο που δημοσιεύεται στο τουρκικό περιοδικό. Ωστόσο ο αρχηγός Χερσαίων Δυνάμεων τους εμπόδισε.

Ο δε Οζντέν Ορνέκ, που φέρεται να έγραψε το ημερολόγιο, πίστευε ότι το πραξικόπημα δεν έπρεπε να γίνει πριν από τον Δεκέμβριο του 2004 που η Ε.Ε. θα έδινε την απάντησή της για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην κυβέρνηση. Πίστευε ότι τότε θα μπορούσαν να στριμώξουν το ΑΚΡ και να έχουν τη στήριξη του λαού. Τελικά στις 5 Φεβρουαρίου του 2004 οι τέσσερις στρατηγοί αποφάσισαν το πραξικόπημα με τον κωδικό «Σαρίκιζ», που σημαίνει «Ξανθιά Κοπέλα», να γίνει στις 9 Απριλίου, πριν από το δημοψήφισμα στην Κύπρο, αν και δεν έγινε ούτε και τότε.


[ ΓΝΩΜΗ ] Το ημερολόγιο ενός βασανιστή

O Τόνι Λαγκουράνης είναι 37 ετών. Κάνει τον πορτιέρη σε ένα μπαρ του Σικάγου (διώχνει τους ανεπιθύμητους). Είναι επίσης πρώην βασανιστής. Έτσι είπε ο ίδιος στην τηλεοπτική εκπομπή «24» για τα βασανιστήρια. Δεν το κρύβει. Στο γραφείο πληροφοριών του τάγματος ανέκρινε κρατουμένους στο Αμπού Γράιμπ, το αεροδρόμιο Αλ Άσαντ και άλλα μέρη στο Ιράκ. Οι ανακρίσεις γίνονταν με τη βία, ακόμη και με σκυλιά. Οι συνέπειες για τους κρατουμένους ήταν εξοντωτικές. «Παίρνεις έναν άνθρωπο γερό και τον κάνεις σακάτη, τουλάχιστον για ένα διάστημα», μου είπε ο Λαγκουράνης σε μια συνέντευξη. «Δεν με νοιάζει τι λέει ο υπουργός Δικαιοσύνης, αυτά είναι βασανιστήρια». Ο Λαγκουράνης ήταν στο πάνελ που συζητούσε για τα βασανιστήρια και τον ρόλο τους στη βραβευμένη τηλεοπτική εκπομπή «24». Ο ήρωας της εκπομπής Τζακ Μπάουερ (Κίφερ Σάδερλαντ) είναι ανελέητος καθώς προσπαθεί να αποσπάσει πληροφορίες για τρομοκρατικές συνωμοσίες από υπόπτους. Ο κανόνας του είναι ένας: «Με κάθε μέσον». Ο Λαγκουράνης είπε ότι η εκπομπή έδωσε σε στρατιώτες ιδέες για να βασανίζουν κρατουμένους (όπως ας πούμε βάζοντας έναν κρατούμενο να ακούει τις κραυγές ενός άλλου που βασανιζόταν στο γειτονικό κελί).

Ο Τζακ Μπάουερ είναι φυσικά ένας φανταστικός χαρακτήρας. Ο Τόνι Λαγκουράνης δεν είναι. Είναι ένας από τους λίγους που μίλησαν ανοιχτά για τις εμπειρίες του, για τις σκληρές τεχνικές που χρησιμοποίησε ή είδε να χρησιμοποιούνται σε κρατουμένους όταν ήταν στρατιωτικός ανακριτής στο Ιράκ (το βιβλίο του «Το σκοτεινό ταξίδι ενός στρατιωτικού ανακριτή στο Ιράκ» θα εκδοθεί τον Ιούνιο). Όπως λέει ο ίδιος, ακολουθούσε στρατιωτικές εντολές στις ανακρίσεις του. «Τα πράγματα στα οποία έλαβα μέρος ήταν τεχνικώς νόμιμα», εξήγησε. Όμως υπέστη κι αυτός συνέπειες. Όταν επέστρεψε στις ΗΠΑ τον κυρίευαν κρίσεις πανικού, μπήκε σε ψυχιατρική παρακολούθηση και το 2005 πήρε απολυτήριο από τον στρατό. Ο Λαγκουράνης σπούδασε Αρχαία Ελληνικά κι έμαθε αραβικά στον στρατό. Είχε υπόψη του τα αρχαία και τα σύγχρονα κείμενα για τα δικαιώματα των αιχμαλώτων πολέμου. Είχε συζητήσει με άλλους συναδέλφους του τις Συμβάσεις της Γενεύης προτού πάνε στο Ιράκ. Ήταν όμως σαφές, λέει, πως οι ανώτεροί τους δεν απαιτούσαν από αυτούς να τις τηρήσουν. «Άρχισα να καταλαβαίνω ότι οι περισσότεροι κρατούμενοι ήταν αθώοι», μου είπε. «Βασανίζαμε ανθρώπους χωρίς κανένα λόγο. Με κυρίεψαν οι τύψεις και η οργή και όταν επέστρεψα είχα καταρρεύσει εντελώς». Ο Λαγκουράνης είναι από τη Νέα Υόρκη και έχει πανεπιστημιακή μόρφωση. «Πήγα στο πανεπιστήμιο. Κι αυτοί με στέλνουν στο Ιράκ και μου λένε να βασανίζω. Το έκανα και κατόπιν το μετάνιωσα». Είναι κάτι με το οποίο ο Λαγκουράνης και οι όμοιοί του θα ζήσουν πολύ καιρό. «Φοβάμαι πως δεν θα πάψει να με συντροφεύει στην υπόλοιπη ζωή μου», γράφει στο βιβλίο του.

Το άρθρο της Τάρας Μακέλβεϊ, αρχισυντάκτριας στο περιοδικό «Τhe Αmerican Ρrospect», δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ηerald Τribune».
Για προεκλογικούς σκοπούς;

ΣΥΜΦΩΝΑ με τον φερόμενο συγγραφέα του ημερολογίου, όταν εισηγήθηκαν στον Χιλμί Οζκιόκ την επιβολή καθεστώτος έκτακτης ανάγκης «για να προστατεύσουν το Σύνταγμα από την κυβέρνηση Ερντογάν», ο τότε αρχηγός του Στρατού τους απάντησε ότι «αυτό δεν μπορεί να γίνει». Τότε του εισηγήθηκαν να βρουν άλλους τρόπους όπως είναι η δημιουργία μιας εναλλακτικής δύναμης που θα αντικαταστήσει την κυβέρνηση. Ο Οζκιόκ δεν δέχτηκε ούτε αυτή την πρόταση, αναφέρεται στο ημερολόγιο που δημοσιεύει το περιοδικό «Νοκτά».

Οι δεύτεροι σχεδιασμοί για πραξικόπημα έγιναν από τον αρχηγό της Χωροφυλακής μετά το δημοψήφισμα στην Κύπρο. Το σχεδιαζόμενο πραξικόπημα αναφερόταν με τον κωδικό «Αϊσιγί» που θα πει «Σεληνόφως». Στο ημερολόγιο γίνεται αναφορά γι΄ αυτό το πραξικόπημα στις 14 Οκτωβρίου του 2004. Ο φερόμενος συγγραφέας του ημερολογίου δεν γνωρίζει λεπτομέρειες, ούτε για το πότε θα εκδηλωνόταν αλλά ούτε και για το ποιος θα ήταν πρόεδρος της νέας κυβέρνησης. Τις πληροφορίες τις συνέλεξε από τον αρχηγό των Χερσαίων Δυνάμεων, χωρίς ο ίδιος να είναι μέρος του σχεδίου. Δεν υπάρχουν στοιχεία γιατί τελικά δεν εκδηλώθηκε ούτε και αυτό το πραξικόπημα. Πάντως πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι δεν αποκλείεται να πρόκειται για ανύπαρκτο ημερολόγιο που κατασκευάστηκε για να εξυπηρετήσει προεκλογικούς σκοπούς. Άλλωστε διερωτώνται αν είναι σύμπτωση που και οι τέσσερις στρατηγοί οι οποίοι εμπλέκονται είναι σήμερα απόστρατοι. Διερωτώνται ακόμη αν είναι λογικό το επιχείρημα που αναφέρεται στο ημερολόγιο ότι τόσο ο Μπουγιούκανιτ όσο και ο Μπασμπούγ δεν «ξεκαθάρισαν τη στάση τους» απέναντι στο σχεδιαζόμενο πραξικόπημα επειδή επιδίωκαν και οι δύο να γίνουν αρχηγοί του Στρατού.