Μυστήρια με γεύση Τεντέν

ΜΕ ΗΡΩΙΔΑ ΜΙΑ ΑΦΡΙΚΑΝΗ ΝΤΕΤΕΚΤΙΒ, ΚΑΤΑΦΕΡΝΕΙ
ΚΑΤΙ ΠΟΛΥ ΑΠΛΟ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΤΟΣΟ ΕΥΚΟΛΟ: ΑΝ ΕΧΕΙΣ
ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΤΑ ΕΧΕΙΣ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΟΛΑ,
ΠΛΗΝ ΟΜΩΣ ΧΑΙΡΕΣΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙΣ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΕΦΑΛΙ
ΣΟΥ ΕΝΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ, ΓΙΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ
ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΝΟ. ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΚΟΛ
ΣΜΙΘ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ!
Υπό την οπτική γωνία της τηλεόρασης, το έργο του Αλεξάντερ Μακόλ Σμιθ έχει κάτι από σίριαλ: το ένα βιβλίο είναι σαν συνέχεια του προηγουμένου. Ίδιοι οι ήρωες: η ντετέκτιβ Πρέσιους Ραμότσουε, η προκομμένη βοηθός της Μακούτσι, ο μέλλον σύζυγός της κύριος Ματεκόνι που έχει το συνεργείο αυτοκινήτων «Η Ταχύτης». Ίδιοι οι κομπάρσοι: τα παιδιά που υιοθέτησαν, οι βοηθοί στο συνεργείο. Απαράλλακτο και το σκηνικό: η ήρεμη, φτωχική, ειδυλλιακή Μποτσουάνα, την οποίαν εμφανώς ο συγγραφέας γνωρίζει καλά, έχοντας γεννηθεί στη Ζιμπάμπουε. Φτωχή πλην όμως έντιμη, εξωτική αλλά δίχως γκλαμουριά, αφρικανική αλλά χωρίς τα φαινόμενα βίας και ακραίας ανέχειας που μαστίζουν τα περισσότερα κράτη της Μαύρης Ηπείρου, η χώρα αυτή τρόπον τινά «φιλοξενεί» το βιβλίο. Αλλά και το σφραγίζει με την απλότητα των ανθρώπων της- και κατ΄ επέκταση των εγκλημάτων της.

Αστυνομικό; Ας γελάσωμεν! Αντιαστυνομικό θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί. Τα όποια μυστήρια καταλαμβάνουν μικρό μέρος του βιβλίου, ενώ πολλές σελίδες αφιερώνονται στην καθημερινότητα των ηρώων, και στα σεκλέτια τους. Όπως λ.χ. η ανεξήγητη «κατάθλιψη» του συμπαθούς μηχανικού αυτοκινήτων, που τον κάνει να βυθίζεται πρόσκαιρα σε μια εγκατάλειψη που πόρρω απέχει από την Κατάθλιψη (με κεφαλαίο Κ) του σύγχρονου Δυτικού ανθρώπου. Και τι κάνεις με αυτό; αναλογίζεται. Η απάντηση είναι απλή: Πας στον γιατρό, παίρνεις κάποιο χάπι και γίνεσαι περδίκι.

Ανάλογης απλότητας, για να μην πούμε αφέλειας, εμφανίζονται και οι προβληματισμοί της πρωταγωνίστριας ντετέκτιβ περί υπαρξισμού: στα μάτια της, το εν λόγω φιλοσοφικό ρεύμα είναι συνώνυμο με εγωισμό και εγωκεντρισμό. Και άρα πρόκειται για μια κατάπτυστη φιλοσοφία, προς αποφυγήν. Ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσαμε. (Λίγο σαν τις νοικοκυρίστικες αντιλήψεις της υπουργού Παιδείας μας για τα ΑΕΙ). Μέσα από τη ματιά και τα λόγια των μερικώς αστικοποιημένων-δυτικότροπων ηρώων του, ο συγγραφέας σχολιάζει φαινόμενα του λεγόμενου αναπτυγμένου κόσμου.

Όλα αυτά, των οποίων το ιδεολογικό φορτίο δεν μου διαφεύγει (αν επιχειρήσω μια τέτοια ανάγνωση), είναι όμως, συγχρόνως, αστεία, «συμπαθητικά». Σε παραμυθιάζουν. Μου θυμίζουν τον Τεντέν, ήρωα των παιδικών μου χρόνων, που με ταξίδεψε στο Θιβέτ, στην Αφρική, στην Κίνα, διασκεδάζοντάς με αφάνταστα, πολύ προτού πληροφορηθώ πως ο Ερζέ, συγγραφέας και δημιουργός του, ήταν «ύποπτων» (βλέπε ακραιφνώς δεξιών) φρονημάτων. Και τι με αυτό; Σημειωτέον ότι η όποια αναλογία σταματάει διά ροπάλου εδώ: ο Μακόλ Σμιθ ούτε με παραμυθιάζει τόσο πολύ (μεγάλωσα άλλωστε), ο δε συντηρητισμός του είναι ένα είδος «κοινής λογικής». Άλλωστε στις αναφορές του στην Νότιο Αφρική, τάσσεται κατά του απαρτχάιντ και θαυμάζει τη γενναιοδωρία και μετριοπάθεια του Μαντέλα.