Ματιές Ένα μνημείο

Πέρασαν 8 ολόκληρα χρόνια από τότε που έγραψα, σε τούτη τη στήλη, για το παράνομο τυπογραφείο του ΕΑΜ, στην οδό Σκρα 31, στην Καλλιθέα, ζητώντας να γίνει Μουσείο Τύπου της ΕΑΜικής Αντίστασης, όπως είχαν κάνει, πριν από μένα, οι ΕΑΜικές αντιστασιακές οργανώσεις, με πρωτοπαλίκαρο τον συνάδελφο και φίλο Νίκο Καραντηνό. Δεσμεύθηκαν τότε, επίσημα, το υπουργείο Πολιτισμού και ο Δήμος Καλλιθέας να απαλλοτριώσουν την αυλή του μικρού αυτού σπιτιού της οδού Σκρα και να ανακηρύξουν το τυπογραφείο διατηρητέο. Αλλά έκτοτε ούτε φωνή ούτε ακρόαση!

Δύο αποφασισμένοι αγωνιστές, ο Βαγγέλης Μενεμενής και ο Γιώργος Ελληνούδης, αρχές του 1942, πήραν την απόφαση να φτιάξουν- όπως με συγκίνηση είπε σε πρόσφατη εκδήλωση ο αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Δημοσιογράφων Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης Κώστας Νίτσος – για τις ανάγκες του Αγώνα ένα δυναμικό, παράνομο τυπογραφείο.

Άρχισαν, λοιπόν, να σκάβουν συστηματικά, με απόλυτη μυστικότητα, ένα λαγούμι, μια κατακόμβη. Μέρα- νύχτα! Στην κρύπτη αυτή, μέσα στο χώμα και την υγρασία, τοποθετήθηκε και στήθηκε μια εκτυπωτική «Βικτώρια», που επί τρία χρόνια τύπωνε την «Ελεύθερη Ελλάδα», τον «Ριζοσπάστη» και τον «Απελευθερωτή» (του ΕΛΑΣ)! Τη γενική εποπτεία για τη δημιουργία του τυπογραφείου, που ήρθε στο φως τον Οκτώβρη του ΄84, είχε ο Κώστας Βιδάλης και τη δημοσιογραφική, ας πούμε, ευθύνη, ο μεγάλος πεζογράφος Τάκης Χατζής. Δούλεψαν, επίσης, η Καλλιόπη Πάπαρη-Ελληνούδη, ο Νίκος Καλατζόπουλος, ο Χρήστος και η Ελένη Τζίμη.

Το τυπογραφείο, όπως μου θυμίζει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ν. Καραντηνός, τύπωνε ώς τη μέρα της λευτεριάς: 12 Οκτώβρη 1944. Έπειτα σφραγίσθηκε. Και έμεινε αλώβητο και προστατευμένο από τα «χτυπήματα». «Από τους διάφορους- σημειώνει ο Νίτσος- κρατικούς καρεκλοκένταυρους, που προσπάθησαν επανειλημμένως με “αρχιτεκτονικές” και “μουσειολογικές” μελέτες να αλλοιώσουν και το Μνημείο και το μελλοντικό Μουσείο και τον προορισμό του. Βαρύνονται, 23 ολόκληρα χρόνια, όλες οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ., με την εγκατάλειψη και τη σίγουρη, κάποια στιγμή, καταστροφή ενός Μνημείου μοναδικού στην Ευρώπη!».

Είχα γράψει, το ΄84: «Αργήσαμε πολύ. Ας τελειώνουμε με το Μουσείο, όσο γίνεται πιο γρήγορα και με όσα χρήματα χρειαστούν.» Τίποτα, όμως, όπως είπα, δεν έγινε. Και ο Βαγγέλης ο Μενεμενής, που ονειρευόταν να γίνει το Μουσείο και να αναλάβει ο ίδιος τη φύλαξή του, έφυγε για τους ουρανούς: σκοτώθηκε τον Γενάρη, σε αυτοκινητικό δυστύχημα, σε ηλικία 91 χρόνων… Με την ευκαιρία: ο Αντώνης Στρούλιας (Τροίας 11, Κηφισιά), σε επιστολή του, (την οποία απηύθυνε τόσο προς τον Πρόεδρο τη Δημοκρατίας όσο και προς τη γενική γραμματέα του ΚΚΕ), τονίζει: «Στη Στέγη Μονίμως Πασχόντων, στα Μελίσσια (δωμάτιο 61), ζει εγκαταλειμμένος και άπορος, σε ηλικία 88 ετών, ο θρυλικός μπουρλοτιέρης του Ολύμπου Αντώνης Βρατσάνος, με ανοιχτό το τραύμα στο κεφάλι (μπαινοβγαίνει στα χειρουργεία) από τη μεγάλη ανατίναξη του τρένου με τους Γερμανούς στρατιώτες, στην κοιλάδα των Τεμπών, τον Οκτώβρη του ΄44. Παρακαλώ ενδιαφερθείτε, για να εξασφαλισθεί μια αξιοπρεπής διαβίωση γι΄ αυτόν τον γέροντα αγωνιστή, που ζει με την ελεημοσύνη των λίγων φίλων, που του απέμειναν».