Κριτική Εικαστικών

Παιχνίδια με τις αισθήσεις και τη σωματικότητα του θεατή

Δύο τρόποι υπάρχουν για να εισπράξει κανείς την επικαιρότητα και την αξία των εκθέσεων: ο ένας να μάθει ποιες είναι και κατόπιν να επισκεφθεί όποιες θέλει πηγαίνοντας ειδικά για την καθεμιά κι ο άλλος «να τις περπατήσει» σύμφωνα με τη γειτνίαση στον χώρο, στο μέρος της πόλης όπου γίνονται. Με τον πρώτο τρόπο ο καλλιτέχνης και η είδηση καθαγιάζονται ως υπεράνω τόπου και χρόνου, με τον δεύτερο ο φιλότεχνος- επισκέπτης είναι ο κυρίαρχος της διαδικασίας. Οι εκθέσεις δεν είναι σαν τα δισκάκια μουσικής ή τα βιβλία, η παρουσία τους είναι μοναδική κάθε φορά, όπως αυτή ενός ανθρώπου. Με την πλευρά του φιλότεχνου, λοιπόν, βρίσκουμε νέους συνειρμούς στις εκθέσεις, προσθέτοντας- ελπίζω- στο «καθαυτό κείμενο», δηλαδή τα εκθέματα.

Ο Χάρης Κοντοσφύρης στην έκθεση της «Γκαλερί 3» επιχειρεί ένα πολύ φιλόδοξο φιλοσοφικό… δοκίμιο: Παραφράζοντας τη γνωστή αγγλοφερμένη φράση «Σπίτι μου Γλυκό μου Σπίτι» (Ηome Sweet Ηome) εκθέτει έναν αυτούσιο καναπέ με ένα λιοντάρι πάνω του και τριγύρω οδικά προειδοποιητικά σήματα για διέλευση ελαφιών, οι δύο αίθουσες της γκαλερί χωρίζονται από μια επικρεμάμενη νοητή λαιμητόμο. Στο κείμενο διαβάζουμε ως πρόθεση την καταγγελία του σύγχρονου τηλεθεατή ως αδηφάγου καταναλωτή βίας. Από εκφραστική άποψη, πρόκειται για μια «εγκατάσταση» υπερβολικά θεατρική και ρητορική, οι προθέσεις είναι ισχυρότερες από το εισπραττόμενο- κοινότοπο- μήνυμα. Αυτό που κρατήσαμε περισσότερο είναι η «σωματικότητα» που κινητοποιείται στον επισκέπτη μέσα από τη γωνία που παριστάνει τη λαιμητόμο, ναι, αυτό το τμήμα της έκθεσης «δουλεύει».

Στη «Ζαλοκώστα 7», λίγο παρακάτω, είχαμε ανάλογο «σωματικό» αίσθημα. Τα εκθέματα της Αμαλίας Σταυρουλάκη – μαθήτριας του Ν. Κεσσανλή- έφερναν μια ηδονική ανατριχίλα μέσω… οσμής, αφού πρόκειται για πίνακες φτιαγμένους όχι με χρώματα ή υλικά αλλά από χαμομήλι, πιπέρι, μπαχάρι κ.ο.κ., σε κωδικοποιημένες συσχετίσεις (κάθε μπαχαρικό για ένα χρώμα) και παριστάνοντας τοπία με τυποποιημένη κάπως σχηματοποίηση, σαν καρτ-ποστάλ. Είναι γνωστό ότι η όσφρηση είναι υλική αίσθηση, διότι βασίζεται σε ιπτάμενα σωματίδια που αφαιρούνται από το υλικό και επικάθηνται στη μύτη, είναι μια αίσθηση που αρνείται την οπτική αναπαράσταση η οποία- όπως και η ακουστική- βασίζεται στην επικοινωνιακή μίμηση χωρίς υλική υπόσταση. Εκτός λοιπόν από «Πολίτικη Κουζίνα», η ενδιαφέρουσα αυτή έκθεση «ακουμπά» διακριτικά και στη λειτουργία της σωματικής παρουσίας στον χώρο.

Η Έλλη Γρίβα στις «Νέες Μορφές» εκθέτει μια εγκατάσταση φτιαγμένη από πίνακες εξπρεσιονιστικούς στους τοίχους και σχέδια «χυμένα» άνω-κάτω στο πάτωμα. Θέμα της κορμιά σε ερωτική έξαρση, γραφή έντονη, «παραδοσιακή». Όλη η έκθεση σαν μια έκρηξη, με αμφίβολα αποτελέσματα.

Στην «Έκφραση» είδαμε τελευταίο τον Αμπραάμ Χαντάντ, ζωγράφο που ζει μεταξύ Ιράκ, Ισραήλ και Παρισιού όπου και διδάσκει. Οι πίνακές του θυμίζουν τον Πικάσο της μπλε περιόδου, «πρησμένες» φιγούρες, φτιαγμένες με πολύ λεπτή μορφοπλαστική διαδικασία, σκούρο φόντο, ανοιχτές επιστρώσεις, σαν παλιά καλή μεσανατολίτικη ζωγραφική στον τοίχο. Εδώ οι φιγούρες είχαν μια αίσθηση σαν «συμπίλημα» μεσαιωνικό, μια αναζήτηση γενίκευσης πλατωνική, οι ενήλικοι ξαναγινόταν έμβρυα. Καμία σχέση με τις φυσικές αισθήσεις, όπως οι άλλες εκθέσεις που είδαμε, στον Χαντάντ η απεικόνιση μεταφράζει την ύλη σε ιδέα. Όμορφη, πολύ όμορφη ζωγραφική, «η καθ΄ ημάς Ανατολή», θα άρεσε και του Γ. Τσαρούχη πιστεύω.

Ανομοιογενείς οι εκθέσεις, παρ΄ όλα αυτά ένας κοινός παράγοντας τις δένει: η αναζήτηση της σωματικότητας του θεατή.

ΙΝFΟ

●Χάρης Κοντοσφύρης- Μάνος Κορνελάκης (μουσική): «Ηome Sweet Ρrison», Εγκατάσταση στον χώρο, «Γκαλερί 3», Φωκυλίδου 3, τηλ. 210-3628.230, μέχρι 10 Μαρτίου.
● Αμαλία Σταυρουλάκη, «Γκαλερί 7», Ζαλοκώστα 7, τηλ. 210-3612.850, μέχρι 2 Μαρτίου.
● Έλλη Γρίβα, «Σε Θέλω», Ζωγραφική Εγκατάσταση, «Νέες Μορφές», Βαλαωρίτου 9α, τηλ. 210-3616.165, μέχρι 3 Μαρτίου.
● Αbraham Ηadad, Ζωγραφική, Γκαλερί «Έκφραση», Βαλαωρίτου 9α, τηλ. 2103607.598,
μέχρι 10 Μαρτίου