ΤΟΣΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΣΗ ΦΡΙΚΗ…

Από τις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν και αρκετοί διάσημοι σε μικρούς ρόλους: ο Γκαίτε, ο Σίλερ, ο νάνος Καντ, ο Ναπολέων, ο Τόμας Τζέφερσον και πολλοί άλλοι. Πολλά σημεία είναι ξεκαρδιστικά. Όπως όταν η βάρκα παρασύρθηκε μαζί με τους οδηγούς στον Ορινόκο και οι Χούμπολτ και Μπονπλάν είχαν μείνει μόνοι σε μια βραχονησίδα, στη μέση μιας τρομερής τροπικής καταιγίδας, ο τελευταίος λέει: «Ε, αφού βρεθήκαμε εδώ, ας εξετάσουμε τα βράχια». Το ίδιο απολαυστική είναι η σκηνή την πρώτη νύχτα του γάμου του Γκάους. «Πέρασε το χέρι του πάνω από το στήθος της, μετά το άφησε να περιπλανηθεί χαμηλότερα, φάνηκε ο δίσκος της Σελήνης, χλομός και θαμπός ανάμεσα από τις κουρτίνες, και ντράπηκε που ακριβώς εκείνη τη στιγμή ξεκαθάρισε στο μυαλό του με ποιον τρόπο γίνεται να διορθωθούν λάθη στον υπολογισμό της πλανητικής τροχιάς κατά προσέγγιση. Ζήτησε συγνώμη, σηκώθηκε, πήγε σκουντουφλώντας προς το τραπέζι, βύθισε την πένα στο μελάνι και έγραψε χωρίς να ανάψει φως: “άθροισμα τετραγ. διαφ. μετ. παρατ. & υπολογ.-ελάχ.”, ήταν πολύ σημαντικό, δεν έπρεπε να το ξεχάσει».

Ίσως όμως η κορυφαία φράση του βιβλίου, αληθινό χαστούκι στους συμπατριώτες του Γερμανούς, εκφέρεται από τον Χούμπολτ όταν του λένε πως καθώς φτιαχνόταν ο ναός των Αζτέκων στο Τενοχτιτλάν, που αργότερα κατέστρεψε ο Κορτές, θυσιάστηκαν για τα εγκαίνια 20.000 άνθρωποι. «Τόσος πολιτισμός και τόση φρίκη», είπε ο Χούμπολτ. «Τι συνδυασμός!

Ακριβώς το αντίθετο από τα ιδανικά της Γερμανίας».