Οι σκιές των μεγάλων

Το βιβλίο είναι οπωσδήποτε συναρπαστικό και διαβάζεται με κέφι. Από άποψη δομής πάσχει κάπως, με την έννοια ότι αυτή η εναλλαγή κεφαλαίων- ένα κεφάλαιο ο Αλεξάντερ φον Χούμπολτ, ένα ο Καρλ Φρίντριχ Γκάους- δεν δικαιολογείται επαρκώς. Οι δυο τους γνωρίστηκαν εκ των πραγμάτων, δεν έγιναν όμως ποτέ πραγματικοί φίλοι και οι ζωές τους ελάχιστα διασταυρώθηκαν. Με λίγη καλή θέληση το βιβλίο θα μπορούσε να χωριστεί σε δύο διαφορετικά μυθιστορήματα. Επίσης, ως χαρακτήρες, παρ΄ ότι είναι πολύ ζωντανοί και «γράφουν» στο χαρτί, φθάνουν ώρες ώρες, με τις παραξενιές και τον μισανθρωπισμό τους, στα όρια της καρικατούρας. Ο αναγνώστης, πάντως, το διασκεδάζει δεόντως ενώ ταυτόχρονα αποκτά και καλή αίσθηση των συνθηκών ζωής σε εκείνη την καθοριστική για τις μέρες μας περίοδο. Ενώ σίγουρα αναρωτιέται, ο συγγραφέας τον υποχρεώνει να αναρωτηθεί, τι ρόλο έπαιξαν εντέλει αυτές οι σκιές- στο βιβλίο αυτό αλλά και στη ζωή της Γερμανίας- του Γκαίτε, του Καντ, του Σίλερ, μιας ολόκληρης φουρνιάς διανοουμένων που ίσως και να διαμόρφωσαν έναν γίγαντα με πήλινα πόδια, που έφτιαξαν κριτικό λόγο και λογοτεχνική κριτική πριν ακόμη υπάρξει γερμανική λογοτεχνία.