Η πιανίστα ήταν φάντασμα

Εδώ και 30 χρόνια δεν την είχε δει κανείς. Είχε πάψει πια να δίνει συναυλίες. Οι θαυμαστές της όμως αγόραζαν τους δίσκους της σαν ζεστό ψωμί. Ένα χρόνο μετά τον θάνατό της ήρθε η αποκάλυψη πως η πιανίστα- φάντασμα ήταν μια απλή αντιγραφέας.

Προς το τέλος της ζωής της, μερικές δεκαετίες από τότε που έπαιξε μπροστά στο κοινό για τελευταία φορά, η Βρετανή πιανίστα Τζόις Χάτο ανακαλύφθηκε ξανά από μια ομάδα μουσικολόγων και κριτικών που είχαν ακούσει τις ηχογραφήσεις της. Και τις είχαν χαρακτηρίσει εκπληκτικές. Όταν, τον περασμένο Ιούνιο, η Τζόις απεβίωσε σε ηλικία 77 ετών, οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι έγραψαν στις νεκρολογίες τους για την «ξεχασμένη ιδιοφυΐα». Στην «Γκάρντιαν»,

ΤΖΟΪΣ ΧΑΤΟ

Όσο ζούσε εθεωρείτο κορυφαία.
Τώρα αποκαλύπτεται ότι πολλές «ηχογραφήσεις» της ήταν αντιγραφές

ο μουσικοκριτικός Τζέρεμι Νίκολας τη χαρακτήριζε «μια από τις καλύτερες πιανίστριες που γέννησε ποτέ η Μεγάλη Βρετανία». Φαίνεται πως ο Νίκολας και οι άλλοι δεν είχαν πρόβλημα να αποδεχτούν τις εξηγήσεις που είχαν δοθεί για την εξαφάνισή της: μια μακροχρόνια πάλη με τον καρκίνο είχε υποχρεώσει την Τζόις να εγκαταλείψει τις συναυλίες το 1976 και να αφοσιωθεί στις ηχογραφήσεις των πιο περίφημων κομματιών για πιάνο με τη μικρή δισκογραφική εταιρεία «Concert Αrtist». «Η Τζόις Χάτο είναι η μεγαλύτερη εν ζωή πιανίστα», έγραφε ο Ρίτσαρντ Ντάιερ στην «Μπόστον Γκλόουμπ» το 2005.

Αντέγραφε άλλους
Σήμερα, όμως, η φήμη της Τζόις Χάτο υπέστη ένα βαρύ πλήγμα: κατηγορείται ότι αντέγραφε άλλους. Όπως αποκάλυψε το λονδρέζικο μουσικό περιοδικό «Γκράμοφον», πολλές ηχογραφήσεις που κυκλοφορούν με την υπογραφή της δεν είναι παρά αντιγραφές από ηχογραφήσεις άλλων πιανιστών. «Βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή της έρευνας», λέει στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» ο διευθυντής του περιοδικού Τζέιμς Ίνβερν. «Όμως, ο κόσμος εκφράζει τώρα αμφιβολίες για όλα τα έργα της Τζόις Χάτο». Ο Ίνβερν εξηγεί ότι οι αμφιβολίες επιβεβαιώθηκαν από τον τεχνικό ήχου Άντριου Ρόουζ. Όταν συνέκρινε την ηχογράφηση δώδεκα σπουδών του Λιστ από την Τζόις Χάτο, διαπίστωσε ότι ήταν όμοια με προηγούμενη ηχογράφηση από τον Λάζλο Σιμόν. Ο σύζυγός της Ουίλιαμ Μπάρινγκτον-Κουπ, που είναι και ο ιδιοκτήτης της «Concert Αrtist», η οποία έχει εκδώσει περισσότερες από 100 ηχογραφήσεις με την Τζόις Χάτο, είναι ίσως ο μόνος που θα μπορούσε να ρίξει φως σε αυτό το μυστήριο. Όμως είναι άφαντος.

Οι αμφιβολίες
Οι πρώτες αμφιβολίες είχαν αρχίσει να διατυπώνονται από λάτρεις της μουσικής που συζητούσαν μέσα από το Ίντερνετ και απορούσαν πώς είναι δυνατόν μια ηλικιωμένη και άρρωστη γυναίκα να γράφει τόσα πολλά άλμπουμ. Ύστερα από μερικούς μήνες, ο συνθέτης Τζεντ Ντίστλερ, από τους θαυμαστές της Χάτο, επικοινώνησε με τον Ίνβερν και του διηγήθηκε αυτή την παράξενη ιστορία. Όταν έβαλε στο κομπιούτερ του το CD με τις σπουδές του Λιστ που είχε ηχογραφήσει η Τζόις Χάτο, «το λογισμικό του iΤunes δεν αναγνώρισε τα κομμάτια σαν ηχογράφηση της Χάτο αλλά του Σιμόν». Αναζητώντας επιστημονικές αποδείξεις, ο Ίνβερν έστειλε τις ηχογραφήσεις της Χάτο και του Σιμόν στον Άντριου Ρόουζ, πρώην τεχνικό ήχου του ΒΒC. Και ο Ρόουζ διαπίστωσε με μεγάλη ευκολία ότι η εκτέλεση που έφερε την υπογραφή της Χάτο ήταν στην πραγματικότητα του Σιμόν. «Ο κόσμος της κλασικής μουσικής δεν γνώρισε ποτέ τέτοιο σκάνδαλο», λέει τώρα ο Ίνβερν. «Η τέχνη, ναι, αλλά η κλασική μουσική ποτέ».


Τα θύματα της Τζόις Χάτο

ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΑΣΚΕΝΑΖΙ
Η ηχογράφηση του «2ου κοντσέρτου για πιάνο και ορχήστρα» του Μπραμς από την Τζόις Χάτο ήταν στην πραγματικότητα έργο του πιανίστα Ασκενάζι με τη Φιλαρμονική της Βιέννης ΚΑΡΛΟ ΓΚΡΑΝΤΕ
Ο Ιταλός πιανίστας ήταν ο πραγματικός εκτελεστής των σπουδών του Γκοντόφσκι πάνω στις σπουδές του Σοπέν, τις οποίες κυκλοφόρησε η Χάτο σε ένα άλμπουμ με το όνομά της ΓΕΦΙΜ ΜΠΡΟΝΦΜΑΝ
Τα περίφημα κοντσέρτα για πιάνο του Ραχμάνινοφ τα οποία έγραψε η Χάτο στην πραγματικότητα ήταν εκτελέσεις του Ισραηλοαμερικανού Μπρόνφμαν