Διπλό κόσκινο σε κλειστά επαγγέλματα

Στο στόχαστρο μπαίνουν και πάλι τα λεγόμενα κλειστά επαγγέλματα, καθώς το υπουργείο Οικονομίας και η Επιτροπή Ανταγωνισμού- σε δύο παράλληλες διαδικασίες- καταγράφουν τις προϋποθέσεις άσκησής τους με σκοπό να καταργήσουν ενδεχόμενα αδικαιολόγητα προνόμια.

Προνόμια κλειστών επαγγελμάτων που είτε επιβαρύνουν τον καταναλωτή είτε αποκλείουν την ελεύθερη πρόσβαση σε αυτά θα αναζητήσουν το επόμενο διάστημα τόσο η Επιτροπή Ανταγωνισμού όσο και το υπουργείο Οικονομίας με απώτερο στόχο την κατάργησή τους. Οι διοικητικά καθοριζόμενες αμοιβές δικηγόρων και μηχανικών, οι περιορισμοί πρόσβασης στα επαγγέλματα των συμβολαιογράφων και των φαρμακοποιών, καθώς και στην έκδοση αδειών ταξί και μια σειρά γραφειοκρατικές διαδικασίες που περιπλέκουν χωρίς λόγο την πρόσβαση σε τεχνικά επαγγέλματα επανέρχονται στο προσκήνιο και το μέλλον τους γίνεται για άλλη μια φορά αβέβαιο. Συγκεκριμένα:

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού ξεκινά, σύμφωνα με πληροφορίες, να διερευνά ένα προς ένα τα επαγγέλματα και τις επιχειρήσεις στις οποίες έχουν ορισθεί κατώτατες τιμές και επομένως παραβιάζεται ο ανταγωνισμός, γιατί λειτουργούν με τη μορφή «καρτέλ».

Το υπουργείο Οικονομίας ξεκινά σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία την καταγραφή όλων των προνομίων επαγγελμάτων στο πλαίσιο συμμόρφωσης με την κοινοτική οδηγία για τις υπηρεσίες, τη γνωστή ως Μπολκεστάιν. Τα προνόμια που είναι αδικαιολόγητα πρέπει να καταργηθούν σε τρία χρόνια, δηλαδή ώς το τέλος του 2009.

Φυσικά, το ερώτημα είναι ποια προνόμια ή απαιτήσεις για την άσκηση επαγγέλματος είναι δικαιολογημένα και ποια όχι. Γιατί οι επαγγελματίες έχουν συχνά βάσιμα επιχειρήματα για τη διατήρηση προνομίων που υπηρετούν είτε τη δημόσια υγεία είτε την ασφάλεια. Άλλοτε, πάλι, τα προνόμια είναι αδικαιολόγητα.

Υποχρεώσεις από την οδηγία Μπολκεστάιν
Όσοι ξεφύγουν από την Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι πιθανό να πιαστούν στα δίχτυα της οδηγίας Μπολκεστάιν, που ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Κι αυτό γιατί η οδηγία ορίζει ότι τα κράτη- μέλη είναι υποχρεωμένα να καταγράψουν όλες τις απαιτήσεις που προβλέπει η νομοθεσία τους για την παροχή υπηρεσιών, όπως είναι και οι κατώτατες τιμές. Στη συνέχεια, θα ελέγξουν αν οι απαιτήσεις αυτές πληρούν προϋποθέσεις που δικαιολογούν την ύπαρξή τους. Σε περίπτωση που δικαιολογούνται θα τις γνωστοποιήσουν στην Κομισιόν, η οποία και θα κρίνει, αφού τις κοινοποιήσεις και στα άλλα κράτη- μέλη, αν πράγματι μπορούν να διατηρηθούν. Διαφορετικά θα κληθούν να τις καταργήσουν.

Παρ΄ ότι η παραπάνω είναι μια περίπλοκη διαδικασία, θα δώσει ασφαλώς την ευκαιρία στις κυβερνήσεις να κάνουν κατ΄ αρχάς μόνες τους ένα ξεκαθάρισμα στη νομοθεσία τους και να καταργήσουν προνόμια που εμποδίζουν την ελεύθερη πρόσβαση σε επαγγέλματα και εξασφαλίζουν αδικαιολόγητα δικαιώματα που παραβιάζουν τον ανταγωνισμό.

Απαιτήσεις που εξετάζονται
Έτσι, το υπουργείο Οικονομίας σκοπεύει να συστήσει επιτροπή με τη συμμετοχή όλων των συναρμόδιων υπουργείων, στο πλαίσιο της οποίας θα γίνει η καταγραφή των απαιτήσεων για πρόσβαση στα επαγγέλματα και η αξιολόγησή τους. Σύμφωνα με την οδηγία, οι απαιτήσεις που πρέπει να εξετάσουν τα κράτη- μέλη είναι μεταξύ άλλων οι εξής:

Ποσοτικοί ή εδαφικοί περιορισμοί που τίθενται π.χ. με τη μορφή ορίων ανάλογα με τον πληθυσμό ή την ελάχιστη γεωγραφική απόσταση μεταξύ παρόχων υπηρεσιών. Παράδειγμα, οι φαρμακοποιοί.

Υποχρεωτικές ελάχιστες ή και ανώτερες τιμές με τις οποίες οφείλεται να συμμορφώνεται ο πάροχος. Εδώ εμπίπτουν πιθανώς οι δικηγόροι και οι μηχανικοί.

Κατά την οδηγία, οι απαιτήσεις αυτές πρέπει να δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, να χαρακτηρίζονται από την αρχή της αναλογικότητας, δηλαδή να μην είναι δυσανάλογα αυστηρές σε σχέση με το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα και οπωσδήποτε να μην εισάγουν άμεσα ή έμμεσα διακρίσεις ανάλογα με την ιθαγένεια. Μάλιστα, ορίζει ότι μεταξύ των απαιτήσεων που δεν μπορούν να επιβάλουν τα κράτη- μέλη είναι η υποχρέωση εγγραφής σε μητρώο ή επαγγελματικό φορέα που λειτουργεί στο έδαφός τους. Παράδειγμα, οι μηχανικοί. Η οδηγία αφορά κάθε πιθανή υπηρεσία με εξαίρεση τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες, τις κοινωνικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες ασφαλείας, τα τυχερά παιχνίδια, τα γραφεία προσωρινής εύρεσης εργασίας, τους συμβολαιογράφους και τους δικαστικούς επιμελητές. Εξαιρέθηκαν, επίσης, οι υπηρεσίες υγείας και οι μη οικονομικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος (ασφάλεια, άμυνα, δικαιοσύνη).


Επιτροπή Ανταγωνισμού: Δεν επιτρέπονται οι κατώτατες αμοιβές

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της Επιτροπής Ανταγωνισμού κ. Σπ. Ζησιμόπουλος έχει ζητήσει, σύμφωνα με πληροφορίες, από τα στελέχη της Επιτροπής να διερευνήσουν επαγγέλματα στα οποία συμφωνούνται κατώτατες αμοιβές, κάτι που συνιστά σαφώς πρακτική καρτέλ. Η Επιτροπή είχε καταδικάσει για τον λόγο αυτό επτά οδοντιατρικούς συλλόγους, ζητώντας τους να καταργήσουν την πρακτική αυτή. Παρ΄ όλα αυτά, εκτιμά πως το μήνυμα ότι δεν επιτρέπονται οι κατώτατες αμοιβές δεν έχει περάσει σε όλη την αγορά και γι΄ αυτό θα συνεχίσει την έρευνά της και σε άλλα επαγγέλματα. Πρόκειται για πολύ γενικευμένη πρακτική, αναφέρει χαρακτηριστικά υψηλόβαθμο στέλεχος της Επιτροπής. Διευκρινίζει, όμως, ότι στον βαθμό που οι κατώτατες τιμές καθορίζονται με νόμο του κράτους και όχι με πρωτοβουλία των ίδιων των επαγγελματιών ή επιχειρήσεων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν δικαιούται να παρέμβει. Έτσι, π.χ. οι δικηγόροι μπορεί να ξεφύγουν από την τσιμπίδα ως προς αυτό, αφού οι κατώτατες αμοιβές τους καθορίζονται με νόμο του κράτους.