Η μάσκαΛόγος

Η γλώσσα είναι μια μασκαράτα; Γιατί όχι; Άλλοτε ευχάριστη, διασκεδαστική, άλλοτε φιλική, διδακτική, ερωτική κι άλλοτε αηδής, άσχημη, κιτς, αποτρόπαιη, φοβική, τερατώδης.

Η δεδομένη πολυσημία των γλωσσών και η μεταφορική της χρήση δεν είναι τίποτε άλλο παρά παραλλαγές ή αλλαγές ή παραπλανητικές χρήσεις των σημασιών άρα αλλαγές προσωπείου ή εκφραστικής του προσωπείου.

Από ευρήματα πήλινων προσωπείων θεάτρου στην Ετρουρία διαπιστώθηκε πως ο Ρωμαίος υποκριτής που τα φορούσε δεν έδειχνε το ίδιο πράγμα στους θεατές, αλλά ανάλογα με τη θέση του στη σκηνή, την απόσταση από το κοίλον, τη θέση του ήλιου και τη γωνία πρόσπτωσης των αχτίδων του, ανάλογα με την κλίση της κεφαλής το προσωπείο άλλαζε έκφραση διανύοντας ένα εκφραστικό μιμητικό φάσμα από τον πόνο στη χαρά και από τη νεανική φρεσκάδα στα ρυτιδωμένα γερατειά.

Έτσι και οι λέξεις, έτσι τα γλωσσικά συντάγματα, έτσι ένας στίχος, μια φράση επικοινωνιακής επαφής, μια καλημέρα.

Ο Στανισλάφσκι απαιτούσε στο εργαστήρι των ηθοποιών του μια πάγια άσκηση: να λένε «καλημέρα» με διαφορετικούς τόνους εκφράζοντας διαφορετικά συναισθήματα, ανεξάρτητα βέβαια από τα προσωπικά συναισθήματα της στιγμής του ηθοποιού. Γιατί στη ζωή συνήθως δεν λέμε αυτό που σκεπτόμαστε και δεν αισθανόμαστε αυτό που φαίνεται και ακούγεται στη δήλωσή μας.

Ο ηθοποιός είναι ένας επαγγελματίας που αυτοματοποιεί ό,τι κάνει ο ίδιος ως άνθρωπος εκτός σκηνής, λέει ό,τι φέρεται να λέει ο συγγραφέας, δηλαδή ο κρυφός μας και αυθεντικός υποβολέας.

Από κει και πέρα η μεταμφίεση των συναισθημάτων και των σκέψεων παίρνει τον δρόμο των πιθανών παραναγνώσεων. Αφού άλλα σκέφτομαι ή αισθάνομαι και άλλα λέω, είναι αυτονόητο και ο δέκτης των λόγων μου να «διαβάζει» στις λέξεις μου ό,τι του υπαγορεύει η πνευματική του ικανότητα, η σωματική του διάθεση, η «ιστορία» μου, το οποιοδήποτε αξιόπιστο ή αναξιόπιστο κύρος μου, ακόμη και η άρθρωσή μου.

Κάθε μέρα δηλαδή η μάσκα- Λόγος που χρησιμοποιώ επιβεβαιώνει ό,τι δογμάτισε 2.500 χρόνια πριν ο Γοργίας: ό,τι σκέπτομαι δεν μπορώ να το εκφράσω ως έννοια, κι αν το εκφράσω δεν μπορώ να το πω κι αν το πω είναι πρόβλημα αν θα με καταλάβουν ή θα εννοήσουν ό,τι εννοώ.