Σούπερ αθλητές στις τριήρεις

Δεν είμαστε τόσο υγιείς και γυμνασμένοι όσο οι αρχαίοι Αθηναίοι, παρά τα όσα μας προσφέρουν το σύγχρονο διαιτολόγιο και τα σύγχρονα μέσα άσκησης, όπως προκύπτει από την έρευνα του φυσιολόγου του βρετανικού Πανεπιστημίου του Λιντς δρ. Χάρι Ρόσιτερ.

O δρ. Ρόσιτερ μέτρησε τους ρυθμούς του μεταβολισμού σύγχρονων αθλητών που κωπηλάτησαν στην τριήρη «Ολυμπιάς», αντίγραφο της αθηναϊκής τριήρους, ενός πολεμικού πλοίου μήκους 37 μέτρων το οποίο κινούν 170 κωπηλάτες καθισμένοι σε τρεις βαθμίδες. Χρησιμοποιώντας φορητούς αναλυτές μεταβολισμού, μέτρησε την κατανάλωση ενέργειας των αθλητών που κωπηλάτησαν στο πλοίο για να υπολογίσει την απόδοση της ανθρώπινης μηχανής του. Η έρευνα δημοσιεύεται στο τεύχος της επιθεώρησης «Νew Scientist» με ημερομηνία 8 Φεβρουαρίου. Όταν ο δρ. Ρόσιτερ συνέκρινε τα ευρήματά του με κλασικά κείμενα στα οποία καταγράφονται λεπτομέρειες για την αντοχή των κωπηλατών, συνειδητοποίησε ότι οι κωπηλάτες της αρχαίας Αθήνας (γύρω στο 500 π.Χ.) θα ήταν σήμερα όλοι τους πρωταθλητές στον αθλητισμό. «Η αρχαία Αθήνα είχε ανά πάσα στιγμή ώς και 200 τριήρεις και, με 170 κωπηλάτες σε κάθε πλοίο, είναι σαφές πως οι κωπηλάτες δεν ήταν μια ολιγομελής ελίτ», εξηγεί ο δρ. Ρόσιτερ. «Και όμως, καθένας από αυτούς τους 34.000 ανθρώπους θα μπορούσε θαυμάσια να συγκριθεί με τους καλύτερους από τους σύγχρονους αθλητές. Είτε οι αρχαίοι Αθηναίοι είχαν πιο αποδοτικό τρόπο για να κωπηλατούν στην τριήρη είτε θα πρέπει να ήταν εξαιρετικά καλογυμνασμένοι και υγιείς άνθρωποι. Ήταν γενετικά καλύτερα προσαρμοσμένοι για δοκιμασίες αντοχής απ΄ ό,τι είμαστε εμείς σήμερα».

Ο δρ. Ρόσιτερ συνεργάσθηκε στενά με τον καθηγητή Μπόρις Ρανκόφ, καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Royal Ηolloway του Λονδίνου, για να ερμηνεύσει τις αναφορές στην αντοχή των κωπηλατών που υπάρχουν στα αρχαία κείμενα. Πολλά από τα κείμενα αυτά είχαν συγκεντρωθεί και χρησιμοποιηθεί για να εκτιμηθούν οι ταχύτητες των πλοίων στο βιβλίο «Η Αθηναϊκή Τριήρης» (εκδ. CUΡ), το οποίο συνυπογράφει ο καθηγητής Ράνκοφ.

Στη Μυτιλήνη με… 24 ώρες κουπί
Για παράδειγμα, ένα κείμενο αναφέρεται στην καταστολή από τους Αθηναίους μιας εξέγερσης στη Λέσβο. Η Εκκλησία του Δήμου των Αθηναίων διέταξε να θανατωθούν όλοι οι άνδρες της Μυτιλήνης και έστειλε μια τριήρη για να εκτελέσει τη διαταγή. Την επομένη, οι Αθηναίοι πολίτες μετάνιωσαν και έστειλαν μια δεύτερη τριήρη να σταματήσει τη σφαγή. Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, αυτή η δεύτερη τριήρης έκανε το ταξίδι σε περίπου 24 ώρες, χωρίς σταθμό.

«Από τέτοιες λεπτομέρειες μπορούμε να υπολογίσουμε τις μέσες ταχύτητες της τριήρους», λέει ο δρ. Ρόσιτερ. «Έπειτα, χρησιμοποιώντας το αντίγραφό της μετρήσαμε τι χρειάζεται ο μεταβολισμός της ανθρώπινης μηχανής για να διατηρηθούν αυτές οι ταχύτητες. Αν οι ιστορικοί έχουν δίκιο, θα δυσκολευτούμε πολύ σήμερα να βρούμε ανθρώπους με τέτοιο επίπεδο φυσικής κατάστασης, ώστε να μπορούν να κινήσουν τριήρεις με τέτοιες ταχύτητες».


Λειτουργούσαν στο 100% των δυνατοτήτων τους

ΥΠΟΛΟΓΙΖΕΤΑΙ ότι οι Έλληνες ταξίδευαν με ταχύτητα επτά ή οκτώ κόμβων. Όταν οι σύγχρονοι αθλητές προσπάθησαν να φθάσουν αυτήν την ταχύτητα, εργάζονταν στο 100% των δυνατοτήτων τους. Οι περισσότεροι επαγγελματίες μαραθωνοδρόμοι τρέχουν στο 80% της μέγιστης δυνατότητάς τους κατά την κούρσα τους, ενώ οι ποδηλάτες που συμμετέχουν στον Γύρο της Γαλλίας βρίσκονται στο 75% της μέγιστης δυνατότητάς τους ακόμη κι επί έξι ώρες. Αλλά οι Έλληνες κωπηλάτες λειτουργούσαν στο 100% επί πολλές ώρες- κάτι που οι περισσότεροι σύγχρονοι αθλητές δεν θα μπορούσαν να αντέξουν παρά μόνο για λίγα λεπτά.


Η «Ολυμπιάς»

Η ΤΡΙΗΡΗΣ «Ολυμπιάς», αντίγραφο της αρχαίας αθηναϊκής τριήρους, ναυπηγήθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό, με τη βοήθεια των Βρετανών καθηγητών Ιστορίας Ι. Μόρισον και Ναυπηγικής Ι. Κόουτς. Η ναυπήγησή της διήρκεσε 12 χρόνια και ολοκληρώθηκε το 1987. Χρησιμοποιήθηκε για να μεταφέρει την Ολυμπιακή Φλόγα στον Πειραιά κατά την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004 και σήμερα βρίσκεται στο Ναυτικό Μουσείο του Πειραιά.