Η αξιοπιστία των εξετάσεων για τον έλεγχο του προστάτη

Τα αυξημένα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που λέγεται ειδικό προστατικό αντιγόνο (ΡSΑ) στο αίμα ή η ταχεία αύξησή τους δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκην ότι ένας άντρας έχει καρκίνο, αναφέρει η εφημερίδα Τάιμς του Λονδίνου. Αυτό που υποδηλώνουν είναι ότι συμβαίνουν αλλαγές μέσα στον αδένα, οι οποίες απαιτούν διερεύνηση και εξήγηση.

Οι αλλαγές αυτές έχουν τόσες πολλές πιθανές αιτίες, ώστε το μόνο που δεν χρειάζεται ο πάσχων είναι να βασίζεται ο γιατρός στο ένστικτό του – όπως συνέβη σε έναν αναγνώστη- και να προχωρήσει σε διάγνωση προτού γίνει περαιτέρω διερεύνηση.

Για την αξία του ΡSΑ γράφονται και ακούγονται πολλά. Καμία διαγνωστική εξέταση, όμως, δεν είναι τέλεια, επειδή δεν υπάρχουν δύο ακριβώς ίδιοι άνθρωποι. Ακόμα και εάν δύο ασθενείς έχουν το ίδιο προσωπικό και ιατρικό ιστορικό, δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι μια προκαρκινική αλλοίωση ή ένας καρκίνος θα εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο και στους δύο. Και γι΄ αυτό είναι πάντοτε δύσκολο να προβλέψει κανείς με ακρίβεια την εξέλιξη.

Ο δρ Άλαν Πάρτιν, ο κορυφαίος ειδικός στον κόσμο στην σημασία του ΡSΑ, λέει ότι το πρόβλημα με την εν λόγω εξέταση είναι ότι είναι τόσο ευαίσθητη στην παρουσία μιας δυνητικής νόσου, ώστε μπορεί να την ανιχνεύσει χρόνια πριν αναπτυχθούν συμπτώματα.

Αν και πολλοί ασθενείς χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις είτε επειδή έχουν αυξημένο ΡSΑ είτε επειδή αυτό αυξάνεται ταχέως, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν συμβαίνει κάτι ανησυχητικό.
Μόνο ο ένας στους τέσσερις άνδρες με αυξημένο ΡSΑ, που παραμένει κάτω του 10, διαπιστώνεται ότι έχει καρκίνο, αλλά επειδή κανείς δεν θέλει να παίζει ρώσικη ρουλέτα ελέγχονται περαιτέρω όλοι.

Τα επίπεδα του ΡSΑ διαφοροποιούνται αναλόγως με την ηλικία των ανδρών. Πρέπει να είναι κάτω από 2,5 για άνδρες ηλικίας 40-49 ετών, κάτω από 3,5 για όσους έχουν ηλικία 50-59 ετών και κάτω από 4,5 για όσους έχουν ηλικία μεταξύ 60 και 69 ετών.

Εξίσου σημαντικός, όμως, είναι και ο ρυθμός αύξησης του ΡSΑ καθώς και ο τρόπος της αυξήσεως. Μία ασυνήθιστα γρήγορη αύξηση, ακόμα κι αν βρίσκεται εντός φυσιολογικών ορίων, μπορεί να υποδηλώνει ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα, συνεπώς απαιτείται περαιτέρω έλεγχος διότι ενδέχεται να υπάρχει καρκίνος.

Ευτυχώς, τα λανθασμένα αποτελέσματα του ΡSΑ συνήθως είναι ψευδώς θετικά και όχι ψευδώς αρνητικά.