Έκανε πρωταγωνιστή τον καθημερινό άνθρωπο

Τον πρώτο Έλληνα ζωγράφο που έδωσε ρόλο πρωταγωνιστή στον απλό καθημερινό άνθρωπο, Διαμαντή Διαμαντόπουλο, μας γνωρίζει το Σάββατο η σειρά «Σύγχρονοι Έλληνες ζωγράφοι»
Συγκλονιστικός ζωγράφος του χρώματος, καινοτόμος και ασυμβίβαστος, ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος αναμετρήθηκε με τα πνευματικά, πολιτικά και καλλιτεχνικά κυκλώματα της Ελλάδας του 20ού αιώνα όταν αποφάσισε να μην πουλήσει τα έργα του.

Ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος είναι το ρηξικέλευθο παιδί- θαύμα της γενιάς του ΄30, το φτωχό προσφυγάκι από τον Βύρωνα, που στα δεκαοκτώ του παρακολουθούσε κατά πόδας τον Ματίς και τον Πικάσο χωρίς να τους μιμείται. Στα δεκαέξι του κατήγγειλε τη διδασκαλία της Σχολής Καλών Τεχνών ως αναχρονιστική και πριν φτάσει τα είκοσι έφερε για πρώτη φορά στις ελληνικές αίθουσες τέχνης πίνακες με πρωταγωνιστές τους απλούς ανθρώπους: λαϊκούς τύπους, με έντονο το ρωμαίικο στοιχείο, δοσμένο αφαιρετικά, με χρώματα και σχήματα που δεν έβλεπες γύρω σου κι όμως μιλούσαν στην ψυχή. «Στην προοπτική του βάθους αντιπρότεινε την προοπτική των συναισθημάτων» υπογραμμίζει η συγγραφέας της μονογραφίας, ιστορικός της τέχνης Πέγκυ Κουνενάκη, για τον ιδιοφυή ζωγράφο που είχε συνειδητοποιήσει την αξία της εικόνας στην επικοινωνία και συνεπώς την κοινωνική λειτουργία και αξία της τέχνης .

Δεν σταμάτησε όμως εκεί. Σε μια εποχή ανασύνταξης και πίκρας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο Διαμαντόπουλος άνοιξε το σεντούκι της παράδοσης κι έκανε κάτι επαναστατικό: έβγαλε στο

< ΙΝFΟ

Ο 21ος τόμος της σειράς Έλληνες Ζωγράφοι «Διαμαντής Διαμαντόπουλος» κυκλοφορεί το Σάββατο, στην τιμή των 6,5 ευρώ.

θέατρο του Καρόλου Κουν το 1934, σε συνεργασία με τον στενό φίλο του Γιάννη Τσαρούχη, σκηνικά με όλη τη μαγεία των χρωμάτων, των τεχνικών ζωγραφικής και των φτωχών υλικών του λαϊκού Θεάτρου Σκιών, την καλύβα του Καραγκιόζη. Υπέγραψε και πήρε την πρωτιά ο Τσαρούχης. Μοιραία ακολούθησε η σύγκρουση- πρώτα με τον «αστό» Τσαρούχη και τον πνευματικό κόσμο που δεν τον στήριζε, και σταδιακά με όλη την κοινωνία ώσπου απομονώθηκε. Στο απόγειό του το 1950, όταν η κριτικός της τέχνης Ελένη Βακαλό έγραφε ότι ο Διαμαντόπουλος «ζωγράφισε την ελληνική Γκουέρνικα», σταμάτησε να εκθέτει για 25 χρόνια. Έκτοτε, δεν ξαναπούλησε πίνακά του ώς τον θάνατό του.

«Γιατί δεν πουλάτε τα έργα σας;» τον ρώτησε ο Λευτέρης Παπαδόπουλος σε μια συνέντευξη ζωής – στα «ΝΕΑ», στις 4 και 5 Μαΐου 1978. «Δεν θέλω κύριε! Ξέρετε, όταν ένας άνθρωπος νιώσει από ένα πράγμα μεγάλο πόνο, μεγάλη προσβολή, συνδέει αυτή την προσβολή με τις εκθέσεις, τις πωλήσεις. Τη ζωγραφική, βέβαια, δεν τη σιχάθηκα. Γι΄ αυτό ζωγράφιζα πάντα. Πάντως, δεν πρόκειται να πουλήσω! Γιατί δεν είναι δυνατόν να φτιάχνω έργα για να στολίζουν τα σπίτια των εφοπλιστών…».

Έζησε φτωχά ώς τον θάνατό του σε ηλικία 81 ετών, ξεχασμένος από όλους, παραδίδοντας μαθήματα σε σχολεία και γύρω του πλέχτηκε ο μύθος του αδιάφθορου καλλιτέχνη. Παρότι το ΄75 επανήλθε στο προσκήνιο με σημαντικές διεθνείς εκθέσεις και αναδρομική στην Εθνική Πινακοθήκη, ήταν αργά. Μια μανία καταδίωξης δεν τον άφησε ώς το τέλος να χαρεί την αναγνώριση που είχε κατακτήσει όχι με τις πολιτικές του θέσεις, αλλά με την πρωτοπόρο ζωγραφική του.


Τρία κλειδιά για το έργο του

Ανθρώπινη φιγούρα: Πρωταγωνιστεί απλοποιημένη, χωρίς χαρακτηριστικά στα πρόσωπα, αλλά εκφραστικότατη, αρχετυπική.

Συνιστά αναφορά στον πραγματικό κόσμο όπως τον βλέπουν τα μάτια της ψυχής ώστε να εξυπηρετεί την κοινωνική λειτουργία της τέχνης. Επί μισόν σχεδόν αιώνα χτίζει με χρώματα τα γυμνασμένα από τον μόχθο, με το μυστρί και πηλοφόρι, σώματα οικοδόμων σε στιγμές δράσης. Αγία τριάδα: O Διαμαντόπουλος ακολουθούσε συνειδητά την αγία τριάδα της τέχνης όπως την ορίζει ο Κικέρων: να συγκινεί, να διδάσκει, να ευχαριστεί.

Χρωματικός πυρετός: Είτε απορρίπτει την τρίτη διάστασηστην αρχή της σταδιοδρομίας του- είτε πετάει το περιττό και διακοσμητικό είτε υπολογίζει τους πίνακες με αλγεβρικές εξισώσεις, αυτός ο ορθολογιστής των άκρων ενδίδει στην έλξη που του ασκούν τα ζωηρά, φωτεινά χρώματα σε τολμηρούς συνδυασμούς. Είχε αδυναμία στο κόκκινο και στα χρώματα της σάρκας.