ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

Αιμίλιος Χουρμούζιος: ο- νεαρός- μαρξιστής, ο δημοσιογράφος , ο κριτικός

O Αιμίλιος Χουρμούζιος (Λεμεσός 1904- Αθήνα 1973) συνδύαζε τρεις ιδιότητες που τον ανέδειξαν ως μία από τις προσωπικότητες των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών: διευθυντής της «Καθημερινής» με μεγάλη ισχύ και κύρος, κριτικός και δοκιμιογράφος- τότε που ένα γραφτό γινόταν αφορμή για συζητήσεις και σκληρές διαμάχες που δεν τελείωναν εύκολα- και διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου (1955 1 964). Τ ο 1 2ο τεύχος του «Κ» (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια) που διευθύνουν ο Αλέξης Ζήρας και ο Κώστας Γ. Παπαγεωργίου είναι αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του Χουρμούζιου, που ακολούθησε άλλωστε μια, λίγο- πολύ, προδιαγεγραμμένη πορεία:

Ο παππούς του Στυλιανός ήταν εκδότης από το 1 884 της «Σάλπιγγας» Λεμεσού και ο πατέρας του Ευριπίδης διευθυντής της ίδιας εφημερίδας.

Τ ο αφιέρωμα θα ήταν ένα αξιοπρεπές και έγκυρο αφιέρωμα- όπως μας έχει συνηθίσει το «Κ»- αν δεν υπήρχε το κείμενο του Γιώργου Λεωτσάκου που το απογειώνει! Προσλαμβάνεται το 1952 ο Λεωτσάκος στην «Καθημερινή» και μένει εκεί έως το 1965, οπότε συνεχίζει την επαγγελματική του σταδιοδρομία στον Δ.Ο. Λαμπράκη. Τα χρόνια που πέρασε στην «Κ» έναν άνθρωπο αγαπούσε και θαύμαζε ανεπιφύλακτα: Τον Χουρμούζιο. Γ ιατί; Διαβάστε το κείμενο του Λεωτσάκου και διότι περιγράφεται απ΄ όλες τις πλευρές η προσωπικότητα και η προσωπική ζωή του τότε διευθυντή του και διότι δίνει μια τοιχογραφία (με τη δική του οπτική) των δεκαετιών 1950, 1 960 της δημοσιογραφίας, της τέχνης και της πολιτικής , με ονόματα και ημερομηνίες…

Ο Αλέξης Ζήρας φωτίζει την πορεία του νεαρού μαρξιστή Αιμίλιου Χουρμούζιου και «την προβληματική σχέση του με την ελληνική Αριστερά». Η Βενετία Αποστολίδου μελετά τη σχέση του Χουρμούζιου με το κριτικό έργο του Παλαμά. Ο Γιώργος Δ. Παγανός αναλύει τη «γενικά αρνητική στάση» (του Χουρμούζιου) απέναντι στη μεταπολεμική πεζογραφία και ο Γιώργος Γ ιωργής αναφέρεται, μεταξύ άλλων , στο βιβλίο της Πίτσας Γαλάζη «Οδός Αιμιλίου Χουρμουζίου» (Αρμός, Αθήνα 2005).

Βαλκάνιοι ποιητές
Από την Κοζάνη τα ωραία. Η πνευματική επιθεώρηση «Παρέμβαση» του Β.Π. Καραγιάννη μεταφέρει τα «αποτελέσματα» μιας συνάντησης στην Έδεσσα, πριν από λίγους μήνες, όπου δεκαοκτώ ποιητές από πέντε βαλκανικές χώρες (Αλβανία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Σερβία, Σκόπια) και τέσσερις μεταφραστές μίλησαν και διάβασαν. Τρεις ημέρες κράτησε η συνάντηση και, όπως διαβάζω, η οργανωτική επιτροπή (Δημ. Κούρτοβικ, Α. Κάλφας και Β. Παππάς) κατάφερε να αποτυπώσει ένα ίχνος από την ποίηση της Χερσονήσου. Υποθέτω πως θα ήταν πολύ ενδιαφέρουσες οι στιγμές που «αυτοσυστήνονται» οι ποιητές πριν διαβάσουν ποιήματά τους, οπότε «διέκρινες το πάθος, τη θερμοκρασία και τη γοητεία των λέξεων, το ηχόχρωμα της κάθε γλώσσας, την κίνηση του σώματος καθώς έβγαινε από τη μοναξιά της γραφής στο δημόσιο φως της κατορθωμένης επικοινωνίας», όπως σημειώνει προλογικά ο Κάλφας. Θα ήταν όμορφα εκεί στην Έδεσσα, όταν ο Εδεσσαίος Μάρκος Μέσκος έλεγε πως «το τεράστιο υπόγειο ηφαίστειο των παθών στα Βαλκάνια έχει το ανάλογο πνευματικό χρυσωρυχείο». Και όταν η Βουλγάρα ποιήτρια Γιάννα Μπούκοβα, προσπαθώντας να ορίσει «τι είναι ποίηση», σημείωνε πως «μόνο διαβάζοντας τα κείμενα της ποίησης μαθαίνεις να διαβάζεις την ποίηση οπουδήποτε στη ζωή τη συναντάς». Και όταν έπιναν και τραγουδούσαν τα βράδια καταργώντας- με την ποιητική τους άδειατα σύνορα.

ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Ας δούμε κάποια από τα θέματα που περιέχονται στο αταλάντευτο «Λαϊκό τραγούδι» του Γιώργου Κοντογιάννη. 1) Πού μπορούμε να απολαύσουμε το καλό δημοτικό και λαϊκό τραγούδι, μακριά από χώρους όπου εμπλέκονται εταιρείες, νονοί, κερδοσκόποι και κάθε λογής νυχτολούλουδα.

2) Προδημοσίευση από βιβλίο του Γιώργου Αλτή, που ιστορεί μεταξύ άλλων τη ζωή ενός «μύθου του μπουζουκιού», του Δημητρίου Στεργίου που έγινε γνωστός ως Μπέμπης. Συγκλονιστική πορεία ενός ανθρώπου που γεννήθηκε για να παίζει και έλειωσε από το αλκοόλ. 3) Στο αφιέρωμα «Η κιθάρα στο λαϊκό τραγούδι» αναλύεται ο ρόλος του οργάνου και σημειώνεται ότι η κιθάρα- μαζί με το μπουζούκισυνδιαμόρφωσε το ελληνικό λαϊκό τραγούδι του εικοστού αιώνα.

ΠΗΛΙΟ. Ο Άγιος Γ εώργιος Νηλείας είναι ένα από τα ομορφότερα χωριά του Πηλίου. Εκεί ο Κώστας Λιάπης εκδίδει με συνέπεια, γνώση και μεράκι τη «Βίγλα», ένα περιοδικό με σελίδες γεμάτες μνήμες, ιστορικές αναδρομές, αφηγήσεις , λαογραφικά μελετήματα και διηγήματα. Οι πρώτες σελίδες του νέου τεύχους είναι αφιερωμένες στο περίφημο τρενάκι του Πηλίου, που νεκραναστήθηκε το 1996, ύστερα από 25 χρόνια αναγκαστικής αργίας! Να επισημάνω ακόμα λίγα από τα θέματα: την παιδεία στον «μεγάλο» Αϊ-Γιώργη του Πηλίου στα χρόνια της τουρκοκρατίας, το διήγημα- ένα διαμαντάκι- «Η φακή» του Ηλία Λεφούση, το λαογραφικό αφήγημα του Γιώργου Θωμά «Τ ο στοιχειό της βρύσης στο Προμίρι». Μπορεί να διαφωνώ με κάποια άρθρα που δημοσιεύονται (π.χ. για γλωσσικά θέματα) αλλά θα ήθελα να τονίσω πως διαβάζοντας τη «Βίγλα», γνωρίζεις το Πήλιο και με τα μάτια της ψυχής.