[ Δρόμοι ]

Ο αντιαμερικανισμός…
… δεν έχει μονάχα ένα χρώμα, έχει πολλά. Το αντιαμερικανικό κύμα που σαρώνει τη Λατινική Αμερική, από τη Βολιβία μέχρι τη Βραζιλία είναι «ροζ». Στις ΗΠΑ, οι Αμερικανοί αντιμετώπισαν μάλλον στωικά την επανεκλογή του αντιαμερικανού Τσάβες για τρίτη φορά στην προεδρία της Βενεζουέλας και μάλιστα με ποσοστό 63%. Αυτό συνέβη επειδή οι Αμερικανοί είναι συνηθισμένοι στην ιδέα πως ο περισσότερος κόσμος τους μισεί. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 είχαν αποσπάσει τη συμπάθεια του κόσμου. Από τότε μέχρι σήμερα τα κατάφεραν να διαδηλώνουν κάθε τόσο εναντίον τους εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στους δρόμους του Καράκας, της Τεχεράνης, του Παρισιού, του Λονδίνου, της Αθήνας.

Στο βιβλίο τους…
… «Οι αντιαμερικανισμοί στην παγκόσμια πολιτική», οι καθηγητές Πίτερ Κατζενστάιν και Ρόμπερτ Κίοεν ερεύνησαν πόσος αντιαμερικανισμός υπάρχει στον κόσμο και αν είναι παντού ίδιος. Και ξεχώρισαν τέσσερις παραλλαγές του. Ο πρώτος, ο φιλελεύθερος αντιαμερικανισμός, παρατηρείται σε δημοκρατικές χώρες, όπως στη Γαλλία ή τη Βρετανία. Τέτοιες χώρες κατηγορούν τις ΗΠΑ πως είναι υποκριτικές και πως δεν τηρούν τις ηθικές αξίες που συμμερίζονται και οι ίδιες. Ο δεύτερος αντιαμερικανισμός είναι ο κοινωνικός και προέρχεται από υποστηρικτές του κράτους πρόνοιας και αντιπάλους της οικονομικής πολιτικής που ακολουθεί το δόγμα «το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό». Πιο επικίνδυνες, όμως, σύμφωνα με τους συγγραφείς, είναι οι άλλες δυο παραλλαγές. Ο εθνικιστικός αντιαμερικανισμός, που εκδηλώνεται στη Λατινική Αμερική και την Ασία, θεωρεί την αμερικανική γεωπολιτική και πολιτισμική κυριαρχία απειλή για την εθνική ταυτότητα και τα εθνικά συμφέροντα. Και ο ριζοσπαστικός αντιαμερικανισμός, που εκπορεύεται κυρίως από το Ισλάμ, πιστεύει ότι η «αμερικανική ταυτότητα» πρέπει να αλλάξει, είτε από εσωτερικές είτε από εξωτερικές δυνάμεις.

Δύο σημαντικές…
… παρατηρήσεις κάνουν οι συγγραφείς, με βάση τα αποτελέσματα δημοσκόπησης. Πρώτον, ακόμη και σε χώρες όπου το αντιαμερικανικό αίσθημα είναι εξημμένο, οι άνθρωποι δεν «θάβουν» συνολικά την αμερικανική κοινωνία. Το 70% των αντιαμερικανών στη Μέση Ανατολή είχαν καλά λόγια να πουν για τις προόδους των ΗΠΑ στις επιστήμες και την τεχνολογία. Και δεύτερον, στις περισσότερες χώρες, ο αντιαμερικανισμός δεν προέρχεται από προκατάληψη, αλλά από δυσπιστία. Μπορεί οι Άραβες σπάνια να αναγνωρίζουν στην Αμερική ελαφρυντικά, αλλά σε χώρες όπως η Αίγυπτος οι σχέσεις με τις ΗΠΑ συζητούνται ανοιχτά.

Το νόημα…
… από όλα αυτά είναι πως ίσως δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να επιδιορθώσει η Αμερική ένα μέρος από τη ζημιά που έχει υποστεί η φήμη της. Ακόμη κι αν ο διάλογος με όσους έχουν πάρει τα όπλα εναντίον της δεν είναι εφικτός, ίσως κάτι μπορεί να γίνει με όλους τους άλλους. Αρκεί να βρεθεί κάποιος να το πει στον πρόεδρο Μπους.