Σινεμά

Ο βρικόλακας των Παρισίων

Κι όμως, αν το καλοεξετάσεις, η γαλλική επανάσταση του 1789 απεικονίζεται στο φόντο του «Ρerfume- Άρωμα, η ιστορία ενός δολοφόνου». Άνιση η σκηνοθεσία του Τομ Τ ίκβερ, πολυδιάστατη η συγγραφική πένα του Πάτρικ Ζίσκιντ!

Μ άνι μάνι επί της ουσίας επειδή κουβάρι τα νοήματα που πίπτουν επί της κεφαλής του ανυποψίαστου θεατή. Ένας και μοναδικός ο αποκωδικοποιητής. Επιστροφή στα πρωταρχικά, τα πρωτεύοντα, τα ουσιώδη, τα κοινωνικά, τα υπαρξιακά, τα ψυχαναλυτικά. Πολλαπλών αναγνώσεων το γαϊτανάκι των μεταμορφώσεων .

Δηλαδή, η δυνατή όσφρηση του Ζαν Μπατίστ Γκρενουίγ (Μπεν Γουίσο) υποκατάστατο της οργανικής, σεξουαλικής του ανικανότητας. Οσφραίνεται αλλά δεν πηδάει. Υποκατάστατο της στύσης ο πυρετός της εργασιομανίας του. Δεν του σηκώνεται, αλλά στη δουλειά «σκοτώνεται». Υποκατάστατο του σπέρματος τα αρώματα που φτιάχνει. Υγρό το ένα, υγρό το άλλο. Έτσι γεννήθηκε, έτσι έγινε. Γεννήθηκε στα σκουπίδια αλλά σκαρφάλωσε στα μεγαλεία. Επομένως υποκατάστατο ανθρώπου ήταν, υποκατάστατο η όσφρηση όλων των άλλων αισθήσεών του. Αυτή και η πρώτη, η βασική ομάδα σημειολογικής ανάγνωσης του έργου του Ζίσκιντ. Το γράφει, το φωνάζει. Πάμε στη δεύτερη, ακόμα πιο ουσιαστική.

Ραντίζουμε τη σάρκα μας και για να καλύψουμε την οσμή από τον ιδρώτα μας αλλά και για να προσελκύσουμε το υποκείμενο του πόθου μας. Επομένως, άρωμα, δόλωμα και στιγμιαία οφθαλμαπάτη. Αυτή και η μαγική του ιδιότητα. Αυτή και η ερωτική του χρησιμότητα. Γι΄ αυτό ο ρακένδυτος , ο αναλώσιμος, αυτό το σκουπίδι από τα σκουπίδια του Παρισιού του 17 40 γεννιέται με την πιο δυνατή όσφρηση της Οικουμένης. Η βρώμα, η δυσοσμία, ο απόπατος τον έκαναν να συλλαμβάνει μυρουδιές, να ραντίζει, να ομορφαίνει, να διαφεύγει. Το ένστικτο αυτοσυντήρησης μαζί με την προσωπική, καταχωνιασμένη μανία εκδίκησης είναι τα δύο εφαλτήρια που τον εκτοξεύουν στην υπέρβαση του ρεαλισμού. Εδώ το προσωπικό συναντάει το σύμβολο και την αλληγορία. Γι΄ αυτό, επειδή είναι μισός άνθρωπος, σκοτώνει όλα αυτά τα θηλυκά. Γι΄ αυτό αποσπά από τα θύματά του το άρωμα από τη σάρκα τους. Η σάρκα, δηλαδή η ύλη, είναι αυτό που έχει χάσει, γι΄ αυτό προσπαθεί μέσα από τον θάνατο και την απόσταξη να την αποκτήσει. Η έλλειψη είναι ο κινητήριος, δολοφονικός μηχανισμός του.

Προσέξτε την επαγωγική κατάταξη αυτών των ελλειμμάτων. Έλλειψη στοιχειώδους ανθρώπινης θαλπωρής. Εκ τύχης γεννιέται, εκ τύχης γλιτώνει τον θάνατο από τα χέρια της μάνας του. Περιττός γεννήθηκε, περιττά δηλαδή αρώματα, δηλαδή λουσάτα πράγματα κάνει. Έλλειψη ελευθερίας , αφού δούλος γεννήθηκε, εμπόρευμα και πράγμα είναι. Από τον έναν αφέντη στον άλλον έναντι μερικών γαλλικών φράγκων. Απ΄ αυτές τις δύο πρωταρχικές του Ανθρώπου ελλείψεις, προκύπτει η τρίτη, η καθοριστική. Η έλλειψη αρτιμελούς σωματικής διάπλασης και φυσικής ηδονής. Αυτό και ο αποκωδικοποιητής .

Πάμε τώρα στην τρίτη ομάδα, την καθοριστική. Απ΄ αυτήν, ο Ζαν ΜπατίΠέμπτη στ μεταμορφώνεται από (ατομική) περίπτωση σε δύναμη της Φύσης και εκδικητή. Η διαδικασία μετασχηματισμού εντελώς ζωική. Το Ζώο οσφραίνεται γιατί το ένστικτο και όχι η ανθρώπινη ηθική τον οδηγεί. Ιδού η πρώτη φυσική, ζωική ιδιότητα του αρωματοποιού. Αφού λοιπόν η κοινωνία ζώο τον έκανε, σαν ζώο κι αυτός λειτουργεί. Γι΄ αυτό στην αρχή όλα τα αφεντικά του πεθαίνουν από φυσικό ή αφύσικο θάνατο. Η Φύση και όχι η Λογική επιτίθεται και εκδικείται την κατάστασή του. Η Φύση- για λογαριασμό του- σκοτώνει τα αφεντικά του. Αφού δεν είναι ελεύθερος, θάνατος στους δυνάστες του. Αφού είναι μισός και σεξουαλικά ανίκανος, θάνατος στα θηλυκά. Και αφού η κοινωνία τον καταδίκασε μια ζωή στα σκουπίδια, τότε να πεθάνει η ηθική της κοινωνίας.

Έτσι το σκουπίδι μεταμορφώνεται σε χαρισματικό γητευτή ανθρώπων. Ο γητευτής σε μάγο και ο μάγος σε βαμπίρ. Γητευτής γιατί με άρωμα

«Το άρωμα: η ιστορία ενός δολοφόνου»

Εξαιρετικό μυθιστόρημα Άνιση σκηνοθεσία Νew face: Μπεν Γουίσο

ΒΑΘΜΟΙ=6

(τα νοήματα ναι, η κινηματογράφηση έτσι κι έτσι)

θηλυκής σάρκας υποτάσσει τα πλήθη στη δική του βούληση. Μάγος της φυλής γιατί τα αρώματά του είναι τα βότανά του. Βαμπίρ γιατί ρουφάει το μεδούλι της σάρκας. Με απλά λόγια η κατάληξη είναι η ανθρωποφαγία. Το ομαδικό σεξουαλικό όργιο των τελευταίων σκηνών, πλάγιος σχολιασμός της βαμπιρικής σχέσης με τη σαρκική ηδονή. Τα πλήθη παραβιάζουν κάθε ηθικό, ανθρώπινο (όχι ζωικό) φραγμό όταν διά της οσφρήσεως προσλαμβάνουν το άρωμα από τη σάρκα των νεκρών θηλυκών. Έτσι ασύμμετρο το συμμετρικό. Έτσι πλήρης αναρχία στην οργανωμένη κοινωνία. Έτσι ο δικαστής μεταμορφώνεται σε παμφάγο ζώο. Έτσι πορνόγερος ο μητροπολίτης. Έτσι γκρεμίζεται κάθε ίχνος νομικού πολιτισμού και διά της οσμής, δηλαδή του ενστίκτου, επιβάλλεται η τρομοκρατία της ηδονής. Που εν τέλει πα να πει: θάνατο έδωκες, θάνατο θα λάβεις· ζώο έκαμες, ζώο θα γίνεις· αποκτήνωση και παρακμή διαδίδεις, κτήνη και ζούγκλα θα λάβεις. Καλό; Εξαιρετικό! Με δυο λόγια: Στα μισά του 1 8ου αιώνα, στο παρακμιακό Παρίσι των σκουπιδιών προκύπτει ημιθανές βρέφος που στη συνέχεια και αφού πρώτα ως δούλος θα υπηρετήσει διάφορα αφεντικά, στο τέλος θα καταλήξει ως ο μοναδικός αρωματοποιός της υφηλίου. Τελικός προορισμός του για να χορτάσει την ηδονή του, η απόσταξη αρώματος από τις σάρκες νεκρών θηλυκών!


Νορβηγός Κάφκα

Με εντελώς κινηματογραφικά, δηλαδή εικαστικά κριτήρια, καλύτερος όλων, και του Γ ερμανού Τομ Τ ίκβερ και του Αμερικανού Κρίστοφερ Νόλαν, ο Νορβηγός και πρωτοεμφανιζόμενος Γιενς Λίεν της μισής (δυστυχώς) ταινίας «Ένας διαφορετικός άνθρωπος» (Τhe brothersome man). Η ανεξαρτησία, φίλοι μου, η ανεξάρτητη καλλιτεχνική ματιά, μεγάλη, αναντικατάστατη μαγκιά!

Έχετε δει «Τα τραγούδια από τον δεύτερο όροφο» του Σουηδού Ρόι Άντερσον; Όχι; Χάνετε! Από το 1 996 έχει στοιχειώσει τα όνειρά μου. Αν πέσει μπροστά σας, κατευθείαν στο ταμείο και μετά στο σπίτι αγκαλιά με το DVD. Μέσα σε κάτι λιγότερο από δύο ώρες καθαρίζει με όλα και όλους. Ο Κάφκα να στροβιλίζεται με παρτενέρ τον σουρεαλισμό και τους κοινωνικούς, πολιτικούς διαβόλους. Ε λοιπόν ο Γ ιενς Λίεν- συνειδητά ασυνείδητα- επαναφέρει την ίδια σουρεαλιστική οπτική στο κινηματογραφικό παιχνίδι μόνο που η φλυαρία και η επεξηγηματική περιγραφή στα μισά της διαδρομής προδίδει ανωριμότητα και έλλειψη σεναριακής έμπνευσης.

Πιλότος αυτού του χειροποίητου αεροσκάφους η κόντρα ανάμεσα στο συμμετρικό, αποστειρωμένο περιβάλλον με τα κουρδισμένα και επίσης αποστειρωμένα ανθρωπάκια από τη μια και τον ασύμμετρο, τρελαμένο ψυχισμό του κεντρικού ήρωα με το όνομα Αντρέας από την άλλη. Πώς είναι τα κόμικς; Έτσι ακριβώς . Μια κοινωνία απόλυτης ευμάρειας και πλήρους ευδαιμονίας όπου όλα τα υλικά είναι δεδομένα και όλα τα αισθήματα εντελώς εξορισμένα. Η στιγμιαία παρουσία ενός αυτόχειρα καρφωμένου στα κάγκελα με τα άντερα να τρέχουν και τα αίματα να βρωμίζουν το πεζοδρό- μιο αποτελεί αφορμή για ποινική δίωξη του νεκρού. Ουδείς συγκινείται. Όλοι με γομολάστιχα σπεύδουν να σβήσουν την ανορθογραφία ώστε να επανέλθει η κοινωνία στο πολυτελές, αστραφτερό περιβάλλον σουίτας νοσοκομείου δέκα αστέρων. Καταλάβατε; Καλοταϊσμένα, καλοντυμένα, μηχανικά ζόμπι χωρίς ίχνος ψυχής και επιθυμίας. Πεθαίνοντας ως δυτικός πολιτισμός. Τ ο τέλος του Α νθρώπου!

Με δυο λόγια: Σαν ιστορία Κάφκα. Ένας άγνωστος άντρας κάπου σε ερημική τοποθεσία, επιβιβάζεται σε πούλμαν, μεταφέρεται σε συγκρότημα μοντέρνων, ευάερων , ευήλιων γραφείων και προσλαμβάνεται χωρίς ιδιαίτερη διαδικασία. Όλα μηχανικά, όλα αυτόματα, όλα άνετα, όλα εύκολα. Όταν όμως παντρευτεί και στη συνέχεια ερωτευτεί μια άλλη γυναίκα, τότε από τη μια στιγμή στην άλλη καταλήγει εξόριστος απ΄ αυτή την αποστειρωμένη κοινωνία. Τι πράγματα είναι αυτά; Εμείς σε θέλουμε πολυθρόνα σε έκθεση επίπλων κι εσύ σώνει και καλά θέλεις να παριστάνεις τον άνθρωπο; Έξω από εδώ, ανώμαλε!

«Ένας διαφορετικός άνθρωπος»

Νέα υπογραφή με όνομα Γιενς Λίεν Αποστειρωμένο νοσοκομείο η Νορβηγία Άψυχα, κουρδισμένα ανθρωπάκια οι

Νορβηγοί

Σουρεαλισμός με καταγωγή από

Κάφκα

ΒΑΘΜΟΙ=6

(σινεμά, όχι παρλαπίπα)

Τηλεοπτικός Μπετόβεν

Μία ακόμα. Μόνο; Τέτοια λιτότητα αξίζει ρεκόρ Γκίνες. Να κάνω τον σταυρό μου. Η γαλοπούλα φαίνεται τους κάθησε στο στομάχι!

«Αντιγράφοντας τον Μπετόβεν»(Copying Βeethoven). Δράμα εποχής της (παμπόνηρης) Πολωνέζας Ανιέσκα Χόλαντ. Ουδέποτε, μα ουδέποτε προέκυψε από τα χεράκια της ταινία μεγάλου βεληνεκούς. Παρ΄ όλ΄ αυτά εκεί αυτή, πάντα βρίσκει τρόπους να κυκλοφορεί. Το στόρι από «κρυφή» σελίδα της μουσικής ιδιοφυΐας. Τέσσερις μέρες πριν από την πρεμιέρα της Ενάτης Συμφωνίας, ο Μπετόβεν (Εντ Χάρις) αναγκάζεται να καταφύγει στα επιδέξια και ταχύτατα χέρια μιας γυναίκας (Νταϊάν Κρούγκερ), η οποία σε χρόνο ντετέ θα μπορέσει να αντιγράψει εκατοντάδες παρτιτούρες για τους μουσικούς και τα μέλη μιας πολυπληθούς χορωδίας. Αποτέλεσμα; Όχι μόνο αντιγράφει αλλά- έτσι ισχυρίζεται η Χόλαντ- διορθώνει τον γίγαντα αυτής της ανυπέρβλη- της Συμφωνίας. Ε και; Ο Εντ Χάρις παριστάνει τον κουφό και αυταρχικό. Η Κρούγκερ (η Ωραία Ελένη της «Τροίας») παριστάνει τη μουσικό και φυσικά η ταινία παριστάνει την ταινία!

ΒΑΘΜΟΙ=3

(only for ΤV)

Σοβαρών προθέσεων

«Σαράγεβο σ΄ αγαπώ» (Grbavica). Κοινωνικό δράμα της Γιασμίλα Σμπάντιτς. Αφού μια μετρίως μέτρια συμπαθητική ταινιούλα κατάφερε να αποσπάσει Χρυσή Άρκτο Βερολίνου 2006, ε τότε ο «Έντουαρτ» της Αγγελικής Αντωνίου αξίζει για Όσκαρ. Το στόρι ανοίγει πληγές από τον εμφυλιοπολεμικό σπαραγμό Σερβίας εναντίον Βοσνίας. Δύο γυναίκες- μάνα, κόρη- μόνες στο Σαράγεβο προσπαθούν να επιβιώσουν από την αφραγκία και την πρόσφατη πολεμική τραγωδία. Όμως άφαντος ο πατέρας. Άραγε ποιος ήταν; Νεκρός ήρωας ή κάποιος Σέρβος φαντάρος που βίασε την Έσμα (Μιριάνα Καράνοβιτς) με αποτέλεσμα να προκύψει η μικρή Σάρα (Λούνα Μίχοβιτς); Σοβαρών προθέσεων, μέτριων αποτελεσμάτων.

ΒΑΘΜΟΙ=5 (ευαισθησία γένους θηλυκού)
Μάγοι χωρίς μαγεία

Γίνεται; Μάγοι χωρίς μαγεία; Γίνεται λένε οι δημιουργοί του «Ρrestige», ο σεναριογράφος Τζόναθαν Νόλαν και ο σκηνοθέτης Κρίστοφερ Νόλαν. Ο οποίος με εφαλτήριο το περιθωριακό και γριφώδες «Μemento» κατέληξε στο ρετιρέ της show business με «Βatman begins», με «Ρrestige» και με δέλεαρ τρεις πρωτοκλασάτους ηθοποιούς- Χιου Τζάκμαν, Κρίστιαν Μπέιλ και ανώτερο όλων τον Μάικλ Κέιν.

Έχει σημασία αυτό. Έχει σημασία ότι αντί για ταινία γράφεις το βιογραφικό σου ν΄ ανοίξει η πόρτα του (εμπορικού) μέλλοντός σου. Άρα δεν έχεις παγιωμένη ηθική. Άρα αλληθωρίζεις προς τα εκεί. Ακούει κανείς; Μπα, ευαισθησίες για τρελούς και φανατικούς. Αμ δεν είναι έτσι.

Και δεν είναι- γι΄ αυτό από τους τρεις μάγους δεν προκύπτει μαγείαγιατί το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται. Το εξηγώ για να μην παρεξηγηθώ. Πρώτον, το σινεμά είναι ο προνομιακός χώρος της μαγείας. Όλα γίνονται. Τα πάντα. Παντοκράτωρ αχαλίνωτης, διαστημικής φαντασίας. Εντάξει; Εντάξει.

Επομένως η αστραπιαία μεταφορά ενός ανθρώπου από τη μία στη διπλανή ντουλάπα (πράγμα που λαμβάνει χώρα στη μονομαχία των μάγων Χιου Τζάκμαν- Κρίστιαν Μπέιλ) μας αφήνει παντελώς αδιάφορους. Σιγά τα ωά! Εδώ έχουν γίνει τα μύρια όσα. Εδώ έχουμε δει και απολαύσει μεταπηδήσεις και μετακινήσεις που μας άφησαν με το στόμα ανοικτό, η ντουλάπα θα μας καταπλήξει;

Τι θέλωνα πω; Το αυτονόητο. Όταν ενώπιον θεατών ένας τσαρλατάνος βγάζει από μαύρο καπέλο λευκό λαγό, τότε ακόμα και ο μπαμπάς μένει με το στόμα ανοικτό από το κόλπο και τον ταχυδακτυλουργό. Το θέαμα είναι ζωντανό. Όταν όμως το ίδιο κόλπο είναι κινηματογραφικό, τότε «γράμματα, χασάπη» φωνάζει το κοινό. Είπαμε, η Εικόνα είναι απείρως πιο δυνατή ακόμα και από το πιο τρελό μαγικό κόλπο που θα διαπράξει ο Κόπερφιλντ στο σινεμά. Άρα ο Κρίστοφερ Νόλαν ζητάει από τον θεατή να εγκαταλείψει αυτή τη μαγική σύμβαση, να παραστήσει τον θεατή ενός ζωντανού θεάματος και να μείνει με το στόμα ανοικτό από ένα τρικ που για τη διαστημική τεχνική του σημερινού θεάματος είναι απλώς μια πορδή!

Πάμε τώρα στην κινηματογραφική διαχείριση και την αφηγηματική εξιστόρηση. Πρώτη ένσταση, η φλύαρη επανάληψη. Τουλάχιστον για μία ώρα λαμβάνουμε παραλλαγές από την

«Τhe prestige»

Άφθονη ατμόσφαιρα, ελάχιστη ουσία Μαγεία η Τέχνη Θάνατος η επιστήμη Μάικλ Κέιν best of all

ΒΑΘΜΟΙ=5

(πες αλεύρι ο Κόπερφιλντ σε περιμένει)

ίδια σκηνή. Οι αντίπαλοι μάγοι ακονίζουν τα μαχαίρια τους. Ωραία το είπες, το καταλάβαμε, πάμε παρακάτω. Τρέξε με fast forward. Δεύτερη ένσταση: Ποιος είναι ο ρόλος της Σκάρλετ Γιόχανσον; Ο κανείς. Απλώς ανεγκέφαλη παρτενέρ με κοντή φουστίτσα και μαύρες δικτυωτές κάλτσες. Πώς είναι το κορίτσι που λέει τον καιρό στο Star; Τα χεράκια απλωμένα, η φούστα σηκωμένη και τα μάτια των αρσενικών γουρλωμένα. Προφανώς η μις Γιόχανσον βρήκε το φυσικό της περιβάλλον. Άνθρακας ο ερμηνευτικός οίστρος των σαρκωδών χειλιών. Με κορνίζα η φωτογραφία τους στην κρεβατοκάμαρά μας!

Ένσταση τρίτη και τελευταία: Όλα αυτά για να καταλήξουμε στα γνωστά, δηλαδή η Επιστήμη (Χιου Τζάκμαν) με τη φόρα που έχει πάρει διαστρέφει, καταστρέφει, στρεβλώνει. Αντιθέτως η Τ έχνη, δηλαδή η μαγεία, δηλαδή ο Κρίστιαν Μπέιλ, μοναδική ελπίδα. Το διά ταύτα χαρακτηριστικό. Ρε συ- είναι σαν να λέει ο Μπέιλ στον Τζάκμαν- μια πλάκα κάναμε και την πήρες τόσο δολοφονικά;

Με δυο λόγια: Δύο μάγοι της βικτωριανής εποχής με ενδιάμεσο έναν βετεράνο, επίσης μάγο, αποδύονται σε μονομαχία με αποκορύφωμα το κόλπο με τη «μεταφορά ανθρώπου»- του ίδιου ανθρώπου- από τη μία στην απέναντι ντουλάπα. Πώς γίνεται; Με σωσία, με δίδυμο αδελφό, με κλώνο η με κάποιο άλλο κόλπο;