Μεγαλούπολη χωρίς διαφημίσεις!

Θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί κάποιος μια σύγχρονη μητρόπολη χωρίς διαφημίσεις, χωρίς γιγαντοαφίσες, χωρίς φωτεινές επιγραφές με μηνύματα που αναβοσβήνουν; Από την 1η Ιανουαρίου, αυτή η μητρόπολη θα είναι το Σάο Πάολο.

Από τη νέα χρονιά, το Σάο Πάολο θα «σβήσει» τις διαφημίσεις. Στόχος των δημοτικών αρχών είναι να καταργήσουν αυτό που ονομάζουν «οπτική ρύπανση» και να προσφέρουν στους δημότες τους μια ανεμπόδιστη θέα της πόλης τους. Πολεοδόμοι, αρχιτέκτονες και περιβαλλοντολόγοι υποστηρίζουν με ενθουσιασμό την απαγόρευση των διαφημίσεων για τη δημιουργία μιας καθαρής και ιδανικής πόλης.

Ο νόμος που απαγορεύει τις διαφημίσεις είναι «μια μοναδική νίκη του δημόσιου συμφέροντος έναντι του ιδιωτικού, της τάξης έναντι του χάους, του ωραίου έναντι του άσχημου, της καθαριότητας έναντι της χυδαιότητας», λέει ο Ρομπέρτο Πομπέου ντε Τολέντο, αρθρογράφος και συγγραφέας μιας ιστορίας του Σάο Πάολο στο περιοδικό «Veja». Οι διαφημιστές αντιδρούν. Όμως, οι διαφημιστικές εταιρείες και οι επιχειρήσεις θεωρούν αυτό τον νόμο επιζήμιο για την κοινωνία και επικίνδυνο για την ύπαρξή τους. Λένε ότι θα περιορίσει την ελευθερία της έκφρασης, θα οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας, θα πλήξει την ενημέρωση των καταναλωτών και θα κάνει τους δρόμους της πόλης πιο επικίνδυνους, αφού δεν θα φωτίζονται πια από τις διαφημιστικές επιγραφές. «Είναι ένας νόμος που βλάπτει τις αρχές της οικονομίας της αγοράς», λέει ο Μαρσέλ Σολίμεο, οικονομολόγος ο οποίος διευθύνει το Εμπορικό Επιμελητήριο του Σάο Πάολο. «Ζούμε σε μια καταναλωτική κοινωνία και η ουσία του καπιταλισμού είναι να υπάρχουν όσο γίνεται περισσότερες πληροφορίες διαθέσιμες για τα προϊόντα».

Η πιο εμφανής αλλαγή θα είναι στο ύψος των ματιών. Οι διαφημιστικές γιγαντοαφίσες και οι οθόνες που δεσπόζουν στην «κορυφογραμμή» της πόλης και που διαφημίζουν κάθε λογής προϊόντα- από αυτοκίνητα μέχρι τζιν, από κινητά τηλέφωνα και τράπεζες μέχρι σεξ-σοπ- θα πρέπει να εξαφανιστούν, όπως και οποιαδήποτε άλλη διαφήμιση σε δημόσιο χώρο, ακόμη και η διανομή διαφημιστικών φυλλαδίων. Ο νόμος καθορίζει ακόμη και τις διαστάσεις των επιγραφών των καταστημάτων και απαγορεύει τις διαφημίσεις στα λεωφορεία και τα ταξί. Από την απαγόρευση δεν ξεφεύγουν ούτε τα διαφημιστικά αεροπανό.

Πάντως, η πρώτη προσφυγή κατά αυτού του νόμου έγινε και αναμένεται να ακολουθήσουν πολλές άλλες. Δικαστήριο του Σάο Πάολο έκρινε τον νόμο αντισυνταγματικό, με το σκεπτικό ότι ο έλεγχος του εναέριου χώρου δεν ανήκει στη δικαιοδοσία των δημοτικών αρχών αλλά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της χώρας.

«Πολιτιστική αλλαγή». «Η πρότασή μας είναι μια ολοκληρωμένη πολιτιστική αλλαγή», λέει ο Ρομπέρτο Τρίπολι, πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου και ένας από τους κυριότερους υποστηρικτές του νέου νόμου. «Η κατάσταση είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο και ο πληθυσμός είχε καταστήσει σαφές ότι επιθυμούσε αυτή την παρέμβαση».

Ο νόμος, ο οποίος ψηφίστηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο με ψήφους 45 έναντι μίας, θα αρχίσει να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου. «Είμαι πεπεισμένος ότι αυτή η πόλη θα γίνει πιο μελαγχολική και πληκτική», λέει ο Νταλ Τον Σιλβάνο, ο μοναδικός που ψήφισε εναντίον του νόμου (και που τυχαίνει να έχει συμφέροντα στον διαφημιστικό τομέα). Όμως, η αντίδραση των δημοτών είναι σε γενικές γραμμές θετική. «Είμαι υπέρ οποιουδήποτε μέτρου κάνει καλύτερη την όψη της πόλης κι αυτό ακριβώς κάνει αυτός ο νόμος», λέει ο Φερνάντο Ζιλ, 25 ετών, φοιτητής.

Ο δήμαρχος Κάσαμπ υποστηρίζει ότι, μόλις η κατάσταση τεθεί υπό έλεγχο, θα αποδεχθεί μια περιορισμένη και αυστηρά καθορισμένη ποσότητα διαφημίσεων στις στάσεις των λεωφορείων, στα περίπτερα, στα υπαίθρια ρολόγια και στα δημόσια λουτρά.