Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται

Στο τελευταίο ταξίδι του Σεβάχ ο Θαλασσινού, οι φηγήσεις συμπλέκονται μαστορικά, τα πρόσωπα κυκλοφορούν και μπαινοβγαίνουν στις επάλληλες ιστορίες ανενδοίαστα, η ιστορική αλήθεια, η (δήθεν) βιογραφική πραγματικότητα και ο μύθος γίνονται ένα χαρμάνι. Η αφήγηση του Τζον Μπαρθ πατάει σε έναν ισχυρό και καλοδεμένο αφηγηματικό καμβά: τον χρησιμοποιεί σαν εφαλτήριο. Ανίπταται. Το μυθιστόρημά του είναι γεμάτο από αυτοαναφορικά σχόλια, αποστροφές στον αναγνώστη, συνωμοτικά κλεισίματα του ματιού. Η ίδια η πλοκή μοιάζει με μαγική εικόνα: αλλάζει και μεταμορφώνεται διαρκώς. Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται, μοιάζει να λέει χαμογελώντας ο Μπαρθ. Και τίποτα δε μένει όπως είναι. Οι άνθρωποι έχουν χίλια πρόσωπα, το ίδιο και οι ιστορίες τους. Αλλάζει ο αφηγητής, αλλάζει η οπτική του, αλλάζει το περιεχόμενο της αφήγησης. Ως συγγραφέας, ο Μπαρθ έχει ελληνιστικές καταβολές. Αντιλαμβάνεται τη γραφή ως παίγνιο, κάνει χιλιάδες διακειμενικούς ή ιστορικούς υπαινιγμούς, κατέχει την υψηλή τέχνη της λεπτουργημένης ειρωνείας, διηγείται και σχολιάζει ταυτόχρονα. Οι δύο κεντρικοί αφηγητές του, όπως και τα υπόλοιπα πρόσωπα της ιστορίας του, εναλλάσσουν ρόλους: γίνονται άλλοτε αφηγητές και άλλοτε ακροατές. Η διήγηση τρέπεται σε σκυταλοδρομία. Οι ιστορίες μπαίνουν η μια μέσα στην άλλη, ώσπου να ξεχαστεί το αρχικό νήμα.