[Πρόσωπα] Σαν βότσαλο στην πόρτα

Στις αρχές Δεκεμβρίου, στη Βρετάνη, οργανώνεται από το 1990 το Φεστιβάλ Λόγια Του Χειμώνα. Ο Μισέλ Εντνός, αφηγητής, μουσικός και σκηνογράφος, είναι από τους βετεράνους του.

Το φετινό 17ο Φεστιβάλ θα διαρκέσει ώς την Κυριακή. Ξεκίνησε από διάφορες κοινότητες του διαμερίσματος Κοτ-ντ΄ Αρμόρ και θα ολοκληρωθεί στη μεγάλη πόλη της περιοχής, το Σαιν-Μπριέκ, έχοντας προηγουμένως περάσει από εστιατόρια, πανδοχεία, μπαρ, εκκλησίες… όλα τα μέρη είναι καλά για να αφηγηθείς ωραίες ιστορίες.

Ο Μισέλ Εντνός διαδίδει την προφορική τέχνη του εδώ και σχεδόν τριάντα χρόνια. Με τα λευκά μαλλιά του δεμένα σε αλογοουρά και τα μεγάλα λευκά μουστάκια του, ξέρει καλά πώς να κάνει μια αίθουσα να κρέμεται από τα χείλη του. «Οι ήρωες των ιστοριών μου απηχούν όλους αυτούς που η σημερινή κοινωνία έχει πετάξει στην άκρη», εξηγεί. «Ακόμη κι όταν κάποιος δεν έχει το “λουκ” του κερδισμένου, είναι ακόμη άνθρωπος». Λέει πως μια από τις προκλήσεις της τέχνης του είναι να δώσει και πάλι νόημα στις λέξεις. Να σφυρηλατήσει υλικά, ακόμη και αρχαία, με τρόπο που να αντηχήσουν την κοινωνία και τις δυσλειτουργίες της. «Το παραμύθι είναι σαν ένα βότσαλο που πρέπει να εμποδίζει την πόρτα να κλείσει», λέει ο Εντνός. Έτσι φέτος το Φεστιβάλ επικεντρώθηκε σε θέματα επίκαιρα. Όπως η μετανάστευση – ο Αφρικανός παραμυθάς Πι Τσιμπάντα κατάφερε να κάνει το κοινό του να γελάσει με την εξορία ενός Κογκολέζου που διέφυγε τις εθνικές εκκαθαρίσεις στην πατρίδα του για να βρεθεί αντιμέτωπος με τις προκαταλήψεις και τον γραφειοκρατικό λαβύρινθο του Βελγίου- ή οι εργάτες- ο Φιλίπ Καστερμάν, βοσκός στο επάγγελμα, αφηγήθηκε την ιστορία της μεταφοράς βιομηχανιών, στο τέλος του 19ου αιώνα, από το Σαρλερουά του Βελγίου στο Πίτσμπουργκ των ΗΠΑ, ενώ ο Νικολά Μπονώ αφηγήθηκε μερικές από τις ιστορίες εργατών που έχει αρχίσει να συγκεντρώνει από τον περασμένο Μάιο έξω από τα εργοστάσια.

Πάνω από εκατό φεστιβάλ γίνονται κάθε χρόνο στη Γαλλία με θέμα την αφήγηση και τα παραμύθια- το γνωστότερο είναι εκείνο της Γκρενόμπλ. Φαίνεται πως ανταποκρίνονται σε μια ανθρώπινη ανάγκη, αφού οι συμμετοχές κάθε χρόνο αυξάνονται, ενώ παράλληλα πολλαπλασιάζονται τα τμήματα ταχύρρυθμης εκμάθησης της τέχνης της αφήγησης. «Πριν από 25 χρόνια, ήμασταν μια δεκαπενταριά παραμυθάδες. Σήμερα είναι αδύνατον να τους ξέρεις όλους», λέει ο βετεράνος Μισέλ Εντνός. «Οι τέχνες του λόγου διασταυρώνονται με το θέατρο, την ποίηση, ξεπερνούν πολύ το παραμύθι». Για τον αφηγητή, πρόκειται για μια συνέχεια της αρχαίας παράδοσης των βάρδων, στα τραγούδια των οποίων «τα λόγια και η μουσική σταδιακά συνδέονταν και μπερδεύονταν ώστε να επιτρέψουν στον ακροατή να ξεκινήσει την εσωτερική περιπέτεια, που είναι η δύναμη του παραμυθιού».