ιδέεs

ιδέεs
«Α
υτό το βιβλίο προέκυψε από κάτι που μου συνέβη και ποτέ δεν περίμενα: οι φίλοι μου πέθαιναν», εξομολογήθηκε ο Φίλιπ Ροθ στους Τάιμς. «Αν είσαι τυχερός, οι παππούδες σου θα πεθάνουν, όταν είσαι φοιτητής(…) οι γονείς σου θα ζήσουν μέχρι τα πενήντα σου.(…) Εσύ δεν πρόκειται να πεθάνεις ποτέ και τα παιδιά σου- ασυζητητί- δεν πρόκειται να πεθάνουν πριν από σένα. Αυτό γράφει το συμβόλαιο. Αλλά το συμβόλαιο δεν αναφέρει τίποτα για τους φίλους σου.

Οπότε, όταν αρχίζουν να πεθαίνουν, είναι απίστευτο σοκ».

Το βιβλίο Κaθένας του Φίλιπ Ροθ δεν ανήκει στην κατηγορία των υπερφιλόδοξων πολιτικών μυθιστορημάτων, που τον έκαναν διάσημο. Μαζί με Το βυζί (1972), την Απιστία (1990), και Το ζώο που ξεψυχά (2001), ανήκει στις νουβέλες που παρεμβάλλονται στις μεγάλες συνθέσεις του μυθιστοριογράφου και αφορούν τα δύο μεγάλα θέματα, τον έρωτα και τον θάνατο. Καλύτερα: τον πόθο, το σεξ και τον θάνατο.

Ο αμερικάνικος τίτλος Εveryman του βιβλίου είναι παρμένος από το αγγλικό αλληγορικό δράμα ανώνυμου συγγραφέα, που έζησε τον 15ο αιώνα. Ο Θάνατος καλεί τον Καθένα να εκθέσει τα πεπραγμένα του, να παρουσιάσει τον απολογισμό της ζωής του. Ο Καθένας ζητάει συμπαράσταση.

Ζητά από τις συντρόφους του, την Ομορφιά, την Καλοσύνη και τα Επίγεια Αγαθά να τον συνοδεύσουν σ΄ αυτήν την κρίσιμη συνάντηση. Η μόνη που προθυμοποιείται να το κάνει είναι οι Καλές Πράξεις. Η λέξη Εveryman δηλώνει τον μέσο, τον καθημερινό άνθρωπο. Ένας καθημερινός άνθρωπος βρίσκεται στο τέλος της ζωής του.

Στο μεσαιωνικό δράμα, ο Καθένας βαδίζει στο θάνατο απαλλαγμένος από τα υλικά αγαθά. Εγκαταλείπει τους επίγειους δεσμούς και στρέφεται σε πνευματικά αγαθά. Στο κείμενο του Ροθ κάθε στοιχείο συμβατικής ηθικής και παρηγορητικού χριστιανισμού αποψιλώνεται. Μένει νέτος σκέτος ο θάνατος. Και η αρρώστια. Η ζωή σταματά στο χώμα του τάφου.

Η ιστορία ξεκινά με την κηδεία του Καθένα. Πρώην σύζυγοι, παιδιά, ο μεγαλύτερος και θριαμβευτικά υγιής αδελφός, παλιές ερωμένες. Η αγαπημένη κόρη του εκλιπόντος αναφέρει το στωικό αξίωμα του πατέρα της «Η πραγματικότητα δεν ξαναφτιάχνεται. Μην υποχωρείς και δέξου την όπως έρχεται». Η αφήγηση γυρνά στην παιδική ηλικία του Καθένα. Στα νιάτα του. Στον τριπλό έγγαμο βίο, στις εξωσυζυγικές περιπέτειες, στις πολλαπλές αρρώστιες και εγχειρήσεις. Στην τρομερή περιπέτεια της υγείας του. Πόθος, λαγνεία, θάνατος. «Η ζωή και ο θάνατος ενός άρρενος σώματος». Αυτό είναι το θέμα.

Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε το 1933 στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσι. Όπως και ο ήρωάς του. Ο ίδιος βδελύσσεται τις αναγνώσεις που ανιχνεύουν με ντετεκτιβίστικο τρόπο βιογραφικά στοιχεία στο έργο του. Όμως ποιος μπορεί να αντισταθεί σε αναλογίες που βγάζουν μάτι;

Ο Φίλιπ Ροθ βρίσκεται στην πεζογραφική του ακμή. Το αγαπημένοκαι πολυβραβευμένο- παιδί της αγγλοσαξωνικής κριτικής, ο συγγραφέας που κατάφερε να αποτυπώσει βασικά πολιτικά θέματα με αφηγηματική τόλμη και συνθετική δύναμη, με χιούμορ και λεπίδι, γράφει για την ηλικία που η βιογραφία του ανθρώπου ταυτίζεται με το ιατρικό του ιστορικό. Κήλη, περιτονίτιδα, πενταπλό μπαϊπάς. Ο ήρωας του Ροθ εξακολουθεί, ακόμα και ως ραμολιμέντο, να κορτάρει τριαντάχρονες. Στο τέλος μένει μόνος. Είναι ειδήμων στο να καταστρέφει ανθρώπινες σχέσεις και οικογένειες.