διακοπές Στα πόδια του Ολύμπου

Λιθόστρωτα σοκάκια, πέτρινα σπίτια μακεδονικής αρχιτεκτονικής, μυρωδιά από
τζάκι: ο Παλαιός Παντελεήμονας είναι ένα ιδανικό σκηνικό για χειμερινές
διακοπές. Με εκπληκτική θέα από την πεδιάδα του Λιτόχωρου και τις ακτές της
Πιερίας μέχρι τη Θεσσαλονίκη και το πρώτο πόδι της Χαλκιδικής, σ’ αυτό το
μπαλκόνι του Ολύμπου είναι δύσκολο να μην αισθανθείς… θεός. Έστω και για ένα Σαββατοκύριακο!

Τα αυτοκίνητα στο χωριό δεν είναι καλοδεχούμενα, αν και κάποιοι επιμένουν να
τα φέρνουν δίπλα στην πόρτα τους. Αφήνεις το δικό σου παρέα με τα υπόλοιπα στο
μεγάλο πάρκινγκ και αρχίζεις την περιήγηση στον Παλαιό Παντελεήμονα.

Σχεδόν αμέσως κάνεις την πρώτη σου στάση: Το κιόσκι έξω από το χωριό είναι το
καλύτερο σημείο για να απολαύσεις την πανέμορφη θέα. Στα πόδια σου απλώνεται η
πολύχρωμη πεδιάδα του Λιτόχωρου και το απέραντο γαλάζιο που απλώνεται μπροστά
από τις ακτές της Πιερίας, και αριστερά σου το χωριό. Συνεχίζεις προς το
εσωτερικό του και περνώντας τα πρώτα σπίτια γρήγορα συνειδητοποιείς πως
μπροστά σου απλώνεται το ιδανικό σκηνικό για χειμερινές διακοπές: Στενά
λιθόστρωτα δρομάκια ελίσσονται ανάμεσα στα σπίτια, η κατασκευή των οποίων
είναι φανερά επηρεασμένη από τη μακεδονική αρχιτεκτονική. Εδώ το κυρίαρχο
δομικό υλικό είναι η πέτρα σε διάφορα σχήματα και χρώματα. Οι κεραμοσκεπές και
τα λουλούδια στις αυλές βάζουν το χρώμα και το ξύλο ντύνει τα παράθυρα και τα
μπαλκόνια.

Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στην πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα. Η εκκλησία της
κτίστηκε από τους ντόπιους το 1914 και είναι αφιερωμένη στον προστάτη άγιο.
Την προστατεύουν δύο τεράστια πλατάνια. Στην πλατεία χτυπά η καρδιά του
χωριού. Ταβέρνες με «ειδίκευση» στα ψητά, παρεΐστικες καφετέριες με τζάκι και
χώρο για επιτραπέζια παιχνίδια και μικροί παραδοσιακοί ξενώνες βρίσκονται εδώ.
Τα Σαββατοκύριακα γεμίζει από Θεσσαλονικείς και Αθηναίους, ενώ ιδιαίτερα τις
Κυριακές γίνεται πανηγύρι.

Δύο κτίρια πρωταγωνιστούν: η καφετέρια «Το παλιό σχολείο» και η ταβέρνα «Το
πέτρινο». Σ’ αυτά έγιναν γυρίσματα της ταινίας «Μεγαλέξανδρος» του Θόδωρου
Αγγελόπουλου – η οποία, μεταξύ άλλων διακρίσεων, απέσπασε το 1980 το «Χρυσό
Λιοντάρι» στο Φεστιβάλ Βενετίας – και κάποιων σκηνών από την ταινία «Αλαλούμ»
του Χάρρυ Κλυνν.

Παραδοσιακός οικισμός από το 1970

Ο Παλαιός Παντελεήμονας είναι από τα λίγα χωριά στην Ελλάδα που διατηρεί το
παραδοσιακό του ύφος και έχει κηρυχθεί με προεδρικό διάταγμα «παραδοσιακός και
διατηρητέος οικισμός» από τα τέλη της δεκαετίας του ’70. Δεν είναι τυχαίο το
γεγονός πως το ηλεκτρικό ρεύμα ήρθε στο χωριό τα Χριστούγεννα του 2000, αφού
οι κάτοικοί του επέμεναν στην υπόγεια (και ιδιαίτερα ακριβή) καλωδίωση ώστε να
μη χαλάσουν τη γραφικότητά του οι κολόνες και τα εναέρια καλώδια. Το ίδιο
ισχύει και για το δίκτυο του ΟΤΕ. Μεγάλη μάχη δόθηκε για να συνεχίσουν τα
σπίτια να φτιάχνονται με πέτρα και όχι με τούβλο και σοβά.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ

Από την Αθήνα ακολουθείτε την Εθνική Οδό Αθηνών – Θεσσαλονίκης. Μόλις περάσετε
την είσοδο για Πλαταμώνα, σχεδόν στο 400ό χλμ. στρίβετε δεξιά στις πινακίδες
που οδηγούν στον Παντελεήμονα. (Προσοχή: Μην πάρετε ανοικτά τη στροφή, αφού
πρέπει να κάνετε σχεδόν αναστροφή για να βρείτε το γεφυράκι που θα σας
«περάσει» πάνω από την Εθνική Οδό).

* Οδηγώντας άλλα 7 χλμ. σύντομα θα φτάσετε στο χωριό.

* Μια δεύτερη είσοδος υπάρχει απέναντι ακριβώς από το κάστρο του
Πλαταμώνα όπου βρίσκεται ο Νέος Παντελεήμονας. Από αυτό το σημείο το παλιό
χωριό απέχει μόλις 3 χλμ.

* Η συνολική διάρκεια του ταξιδιού κυμαίνεται από 3.30′ έως 4 ώρες.

* Από Θεσσαλονίκη η πρόσβαση είναι ακόμη πιο εύκολη, αφού η απόσταση
είναι μόλις 100 χλμ. και το ταξίδι διαρκεί λίγο παραπάνω από μία ώρα.

ΦΑΓΗΤΟ

Από Δευτέρα έως Πέμπτη μια ταβέρνα (διαφορετική κάθε εβδομάδα) έχει… βάρδια.

Τα Σαββατοκύριακα όμως είναι όλες ανοικτές αφού ιδιαίτερα τις Κυριακές
γεμίζουν και από εκείνους που έρχονται στο χωριό μόνο για φαγητό. Στο μενού
των περισσότερων κυριαρχούν τα ψητά.

Μπουρέκι και πηλιορείτικο στις «Πλειάδες»

«Πλειάδες»: Στον ομώνυμο ξενώνα ο Τάκης Παράσχος έχει μανία με το καλό
φαγητό, γι’ αυτό αξίζει να έρθετε στο εστιατόριό του ακόμη και αν δεν μένετε
εδώ. Ξεκινάτε με «μαντί», μία ανατολίτικη συνταγή με κιμά α λα κρεμ, σκορδάτο
με σος γιαουρτιού. Συνεχίζετε με φλογέρες (φύλλο κρούστας με γέμιση καπνιστό
τυρί Μετσόβου, κασέρι και τριμμένη πιπεριά Φλωρίνης). Για το κυρίως πιάτο
προτείνονται: αρνί ρολό (αρνίσιο μπούτι χωρίς τα κόκαλα, τυλιγμένο σε
αμπελόφυλλα με πιπεριά Φλωρίνης, κεφαλοτύρι Μάνης και σος άνηθου), καλόγερος,
μπουρέκι, πηλιορείτικο.

«Αγνάντι»: Αρνάκι στη γάστρα, κόκορας κρασάτος, κοκορέτσι, κεμπάπ, αλλά
και στρουθοκάμηλος περιλαμβάνονται στο μενού της κ. Πηνελόπης που φτιάχνει και
εξαιρετικές πίτες. Τα χειροποίητα ξυλόγλυπτα από ξύλο καστανιάς που στολίζουν
την ταβέρνα και τους εξωτερικούς χώρους, είναι έργα του ιδιοκτήτη Ευάγγελου
Γκοδελιά, ο οποίος ευχαρίστως θα σας ξεναγήσει στον χώρο και θα σας μιλήσει
για την ιστορία του χωριού.

«Πέτρινο»: Χώρος που έχει χρησιμοποιηθεί παλαιότερα για γυρίσματα
ταινιών του Θεόδωρου Αγγελόπουλου και του Χάρρυ Κλυνν. Δοκιμάστε την ομώνυμη
σπεσιαλιτέ, το χοιρινό ριγανάτο, το μελιτζανάτο στο πήλινο, τον μεθυσμένο
κόκορα, τα σμυρναίικα σουτζουκάκια, το σπετζοφάι.

«Παλιό καφενείο»: Στην πλατεία του χωριού, αξίζει να δοκιμάσετε τα
γλυκά της Φωφώς, αλλά και ξεχωριστές γεύσεις όπως πατσαβουρόπιτα ή μυρμηγκάτο.
Σερβίρει και εκμέκ, ραβανί ή κανταΐφι.

«Παλιό Σχολείο»: Όνομα και πράγμα. Το παλιό δημοτικό σχολείο στην
πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα, έχει μετατραπεί σε ένα ζεστό παρεΐστικο χώρο
για τις κρύες ημέρες και νύχτες του χειμώνα (έχει και τραπεζάκια στην
πλατεία). Εκτός από καφέ, σερβίρεται και ραβανί, καζάν ντιπί, πουτίγκα,
κυδώνι, διάφορες πίτες αλλά και πρωινό.

«Όλυμπος»: Σπετζοφάι, κότσι χοιρινό, ριγανάτο χοιρινό και μελιτζάνες
λαδερές κατέχουν περίοπτη θέση στο μενού.

«Ο πλάτανος»: Κοκορέτσι, αρνάκι σούβλας, κεμπάπ χοιρινό, κόκορας
κρασάτος και… κεφτές με ζ’μι, στην πλατεία του χωριού.

«Καθ’ οδόν»: Από το 1992. Δοκιμάστε κεμπάπ, κοκορέτσι, κότσια χοιρινά,
τηγανιές, ουζομεζέδες.

«Το λιγκέρι»: Καφενείο με ωραία θέα. Σερβίρονται καφές, γλυκά, χυμοί
και πρωινό.

«Καφενείο ο Θωμάς»: Κρέπες, ομελέτες, πρωινό σπέσιαλ και διάφορα
ορεκτικά, σε παραδοσιακή αίθουσα.

«Ζαγρέας»: Λίγο έξω από το χωριό, ταβέρνα μέσα στο πράσινο. Προσφέρει
μεταξύ άλλων το… λάθος του μάγειρα, αγριογούρουνο με κάστανα, παστιτσάδα και
κεμπάπ.

ΔΙΑΜΟΝΗ

«Αγνάντι»

«Πλειάδες» (23520 22661, www.pliades.gr): Λίγα μέτρα έξω από το χωριό,
ξενώνας κτισμένος με γούστο και μεράκι από ξύλο και πέτρα. Έχει 10 ευρύχωρα
και όμορφα διακοσμημένα δωμάτια με τζάκι και μία σουίτα που διαθέτει
πανοραμική θέα. Το πρωινό είναι ιδιαίτερα πλούσιο. Το ξενοδοχείο έχει πιστούς
πελάτες, γι’ αυτό χρειάζεται κράτηση από νωρίς.

«Αγνάντι» (23520 22128, 41611): Σε μικρή απόσταση από την πλατεία προς
τα βόρεια του χωριού, πέτρινος ξενώνας με άνετα δωμάτια, κάποια από τα οποία
διαθέτουν τζάκι. Η καλύτερη επιλογή είναι τα δύο ξεχωριστά διακοσμημένα
δωμάτια που… κρύβει ο ιδιοκτήτης του κάτω από την ομώνυμη ταβέρνα.

«Ερατώ» (23520 43330 – 43480): Παραδοσιακός ξενώνας με δωμάτια που
έχουν θέα στο Αιγαίο. Βρίσκεται κάτω από την εκκλησία του χωριού.

«Πέτρινο»

«Πέτρινο» (23520 44351): Στην πλατεία. Ωραία διακόσμηση και τζάκι στα
δωμάτια. Βρίσκεται πάνω από την ομώνυμη ταβέρνα.

Για τη διαμονή προτείνονται και οι εξής ξενώνες: «Ανώι – Κατώι» (6972091105),
«Το Χάνι» (6977352811), «Λόγω Θέας» (6972333904), «Αρχοντούλα» (6945430428),
«Εστιάδα» (6974101353), «Κλέαρχος» (6977698320), «Λιγκέρι» (23520 41394),
«Νεφέλη» (6974701007), «Αγ. Παντελεήμονας» (6977305110).

Στην Παλαιά Σκοτίνα

«Ξενώνας Συντριβάνης» (23520 91444): Ησυχία, άνετα δωμάτια και
πανοραμική θέα.

Το κάστρο του Πλαταμώνα

Θέλει κόπο για να κατακτηθεί αυτό το κάστρο, έτσι μεγάλο που είναι. Δεν είναι
τόσο η ανηφόρα μέχρι την επιβλητική πύλη του, αφού είναι κτισμένο σε θέση
στρατηγική στο λόφο που ελέγχει τη διέλευση προς τη Νότια Ελλάδα. Είναι και το
ότι μπαίνεις στον πειρασμό να κάνεις πρώτα τον γύρο του πολυγωνικού οχυρού από
το στενό μονοπάτι που εξασφαλίζει μαγευτική θέα στην απέραντη παραλία του Νέου
Παντελεήμονα, το Αιγαίο Πέλαγος και τον Πλαταμώνα. Αφού το γνωρίσεις από την
εξωτερική πλευρά, σύντομα θα θελήσεις να το γνωρίσεις και από την εσωτερική.
Περνάς την πύλη για να ξεναγηθείς στον χώρο που αναπτύχθηκε ο μεσαιωνικός
οικισμός του Πλαταμώνα. Ήταν πυκνοκατοικημένος με λιθόστρωτους δρόμους στο
εσωτερικό του και σπίτια που πλαισιώνονταν από πλακόστρωτες αυλές. Από τις
ανασκαφές έχουν έρθει στο φως τα ερείπια δύο ναών κοντά στη βορειοανατολική
και στην ανατολική πλευρά του τείχους. Αυτό όμως που ξεχωρίζει είναι το
οκταγωνικό ακροπύργιο που κτίστηκε στο εσωτερικό του κάστρου για να το
ενισχύσει στη διάρκεια των πολέμων. Από τις πολεμίστρες του θα θαυμάσεις το
Αιγαίο Πέλαγος. Ωραία άποψη του φωτισμένου κάστρου θα έχεις τη νύχτα από τον
Παλαιό Παντελεήμονα.

Το χωριό που… ανεβοκατεβαίνει

Παλαιός Παντελεήμων

Η ζωή του Παλαιού Παντελεήμονα κύκλους κάνει αφού συχνά μεταφερόταν από… τη
θάλασσα στο βουνό και αντίστροφα. Όπως λένε οι ντόπιοι, η ιστορία του χωριού
ξεκινά από τη θέση που βρίσκεται σήμερα ο Νέος Παντελεήμονας, δίπλα στη
θάλασσα. Την περίοδο από το 1250 έως το 1400 φαίνεται πως οι πειρατές, αλλά
και αρρώστιες σαν την πανούκλα και τη χολέρα, έφεραν τους κατοίκους στη θέση
που είναι σήμερα ο Παλαιός Παντελεήμονας. Εδώ έμειναν μέχρι τις αρχές τις
δεκαετίας του ’60. Η παραγωγή καστάνων δεν αρκούσε για την ομαλή διαβίωσή τους
και πολλά άλλα επαγγέλματα, όπως η παραγωγή μεταξιού, ασβέστη, καυσόξυλων,
είχαν σχεδόν εκλείψει. Σιγά σιγά λοιπόν άρχισαν να γίνονται οι πρώτες σκέψεις
για… μετακόμιση ξανά στη θάλασσα και την τεράστια παραλία που απλώνεται
κοντά στο κάστρο του Πλαταμώνα, ώστε να ασχοληθούν με τα τουριστικά
επαγγέλματα (άλλωστε, έως και σήμερα η περιοχή φημίζεται για τα δεκάδες
κάμπινγκ). Έτσι το 1965 κτίστηκαν τα πρώτα σπίτια στον Νέο Παντελεήμονα και
επτά χρόνια μετά στον Παλαιό έμειναν μόνο δύο οικογένειες.

Με τη φυγή των κατοίκων πολλά σπίτια πουλήθηκαν σε Θεσσαλονικείς και
Αθηναίους οι οποίοι τα ανακαίνισαν και ζωντάνεψαν το χωριό. Στα τέλη της
δεκαετίας του ’90 επέστρεψαν και οι ντόπιοι. Μετέτρεψαν παλαιά παραδοσιακά
σπίτια σε ξενώνες και άνοιξαν διάπλατα την πόρτα στον τουρισμό.

TIPS

Σύμφωνα με αρχαία κείμενα, στη θέση του κάστρου τοποθετείται η αρχαία πόλη
Ηράκλειον, η οποία ιδρύθηκε από τους Μακεδόνες περίπου το 500 π.Χ. προς τιμήν
του γενάρχη τους Ηρακλή. Η πόλη καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους τον 2ο αιώνα
π.Χ. και από τότε άρχισε η συρρίκνωσή της. Το κάστρο που κτίστηκε κατά τη
μεσοβυζαντινή περίοδο (10ος αιώνας) φαίνεται πως άρχισε να ξαναζωντανεύει το
1204 από τους Φράγκους σταυροφόρους που κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη.

Βρίσκεται απέναντι από τον Νέο Παντελεήμονα (3 χλμ. από τον Παλαιό).
Λειτουργεί καθημερινά από τις 8.30 το πρωί έως τις 3 το μεσημέρι με είσοδο 2
ευρώ.

ΚΕΙΜΕΝΑ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λεωνίδας Κονδύλης