Τα μυστικά της πανοπλίας

Η αρχαιότερη πανοπλία στην Ελλάδα – ηλικίας 3.400 ετών – και η μοναδική που
σώζεται ακέραιη, εκείνη των Δενδρών αποκαλύπτει για πρώτη φορά τα μυστικά της,
46 χρόνια μετά την ανακάλυψή της από τα βάθη της αργολικής γης. Έχοντας
κερδίσει παράταση ζωής από τους συντηρητές θα εκτεθεί φρεσκαρισμένη το
ερχόμενο καλοκαίρι στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου, που αναμένεται να
φιλοξενήσει 600 άγνωστες αρχαιότητες από την Αργολίδα.

Ποια είναι η ταυτότητα τής βάρους 15 κιλών αρθρωτής από λεπτά ελάσματα και
σφυρήλατης πανοπλίας; «Οι αναλύσεις έδειξαν πως είναι κατασκευασμένη από κράμα
χαλκού με κασσίτερο, το ποσοστό του οποίου φτάνει το 11%», εξηγεί στα «ΝΕΑ» η
υπεύθυνη του έργου εκ μέρους της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων
Μνημείων του ΥΠΠΟ Δέσποινα Μοσχονά. Αν σκεφτεί κανείς ότι ένα επώμιο
(προστατευτικό ώμου) που βρέθηκε στην ίδια ομάδα τάφων και είναι κατά εκατό
χρόνια παλαιότερο από τη διάσημη πανοπλία είναι κατασκευασμένο από καθαρό
χαλκό – από υλικό δηλαδή πολύ πιο μαλακό και όχι από το «ιδανικό κράμα» της
πανοπλίας των Δενδρών – τότε «η επιλογή των πρώτων υλών, αλλά και η δυνατότητα
κατασκευής τόσο λεπτών ελασμάτων με μεγάλη αντοχή της πανοπλίας αποδεικνύουν
την υψηλή τεχνογνωσία του αρχαίου μεταλλουργού».

Όσο για την ταυτότητα του ιδιοκτήτη της «ποικίλης και πολυδαίδαλης» – σύμφωνα
με τις περιγραφές του Ομήρου στην «Ιλιάδα» – πανοπλίας; «Θα πρέπει να ήταν
υψηλά ιστάμενος αξιωματούχος ή αρχηγός αν κρίνουμε και από το γεγονός πως
βρέθηκε μέσα σ’ έναν από τους 16 θαλαμωτούς τάφους της μυκηναϊκής ακρόπολης
των Δενδρών, του νεκροταφείου που συνδέεται με τη Μιδέα, την τρίτη σε σημασία
οχυρωμένη μυκηναϊκή ακρόπολη μετά τις Μυκήνες και την Τίρυνθα», λέει η
αρχαιολόγος της Δ’ Εφορείας Ευαγγελία Παππή, που διευκρινίζει πως μόνο
εικασίες μπορούν να γίνουν, καθώς δεν υπάρχουν ασφαλή επιστημονικά δεδομένα.
«Δεδομένου του μεγέθους της δε, θα ήταν δύσκολο να τη φορά κάποιος έφιππος ή
πεζός. Άρα, θα πρέπει να τη φορούσε ενώ βρισκόταν σε άρμα, συμπέρασμα στο
οποίο μας βοηθούν να καταλήξουμε και τα ζεύγη αλόγων που έχουν βρεθεί θαμμένα
εκτός των τάφων». Δεν είναι όμως αντιστοίχως πολλές οι πληροφορίες που
μπορούμε να πάρουμε για τη σωματική διάπλαση του ιδιοκτήτη. Ο λόγος;
«Εικάζουμε πως θα πρέπει να ήταν μικρόσωμος, γύρω στο 1,60, αλλά εκτιμάται πως
θα μπορούσε να είναι και πολύ ψηλότερος, δεδομένου ότι η πανοπλία είναι
αρθρωτή και οι διαστάσεις της μπορούν να μεταβληθούν».

Κρυμμένο εξακολουθεί να παραμένει ωστόσο ένα σημαντικό μυστικό. «Δεν έχουμε
στοιχεία για την προέλευση του χαλκού. Πιθανολογούμε όμως πως λόγω της
σύστασής του προερχόταν από την Κύπρο με τη μορφή ταλάντου (όγκοι χαλκού). Στη
συνέχεια τον έλειωναν, τον χύτευαν και τον σφυρηλατούσαν», εξηγεί η κ. Παππή.

Χωρίς ψεύτικο κράνος

Χωρίς το ψεύτικο οδοντόφρακτο κράνος από χαυλιόδοντες (θα αντικατασταθεί από
νέο, πιθανόν από πλεξιγκλάς, όπου θα προσαρμοστούν λιγοστοί ακέραιοι χαύλοι
και οι αυθεντικές παραγναθίδες) αλλά με όλα τα ευρήματα που ήρθαν στο φως μαζί
της – μια χάλκινη λεκάνη και μια πρόχους, ένα κάτοπτρο, μια κνημίδα και πήλινα
αλάβαστρα – θα φιλοξενηθεί και πάλι η πανοπλία των Δενδρών στο υπό ανακαίνιση
Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου, που είναι κλειστό από το 2003 και του οποίου το
κόστος ανακαίνισης αγγίζει τα 800.000 ευρώ, χρήματα που προέρχονται από το Γ’
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.