«Δεν οδηγεί η τέχνη στην επανάσταση»

«Μια ζωή ταινίες» πέρασε για τον Ροβήρο Μανθούλη – από το 1956 έως σήμερα μετράει πάνω από 100! – αλλά… «με τίποτα δεν θα άλλαζα πορεία αν ξεκινούσα τώρα τη ζωή μου, γιατί το σινεμά είναι για μένα πίστη, θρησκεία, ουμανισμός και η αναζήτηση της απόλυτης ουτοπίας», λέει

Απλός, ανθρώπινος, «σοφός», αλλά και χειμαρρώδης, ο 76χρονος πλέον σκηνοθέτης
Ροβήρος Μανθούλης (που ζει μόνιμα στο Παρίσι) είχε και έχει στις ταινίες του
την Ελλάδα και τον Έλληνα σε πρώτο πλάνο. Αφορμή της κουβέντας μας, το
αφιέρωμα στο έργο του στον κινηματογράφο «Φιλίπ» με τον ίδιο παρόντα στην
πρεμιέρα της Πέμπτης, αλλά και με καθημερινή παρουσία του για συζήτηση με τους
θεατές.

«Μια ζωή ταινίες» είναι ο τίτλος του αφιερώματος και όταν τον ρωτάμε για τη
«φιλοσοφία» του για τον κινηματογράφο εξομολογείται: «Η φιλοσοφία δεν βγαίνει
από την τέχνη σου αλλά από τη ζωή σου, από τον τρόπο που στέκεσαι στα γεγονότα
της ζωής, από τις επιλογές σου. Η τέχνη δεν μπορεί να οδηγήσει στην
επανάσταση. Η επανάσταση σε οδηγεί στην τέχνη. Οι ταινίες – και κάθε τέχνη –
εκφράζουν τον κόσμο που έχεις μέσα σου» και η σκέψη του γυρίζει 65 χρόνια
πίσω, στην κατοχική Αθήνα.

«Ήμουν 11 χρόνων το 1941, στην κατοχική Αθήνα, όταν οργανώθηκα για πρώτη φορά
από τον Τσίτα στη νεολαία του ΕΑΜ – ακόμα δεν υπήρχε ΕΠΟΝ. Η δίψα της μάθησης
– κάθε μέρα διάβαζα ένα λογοτεχνικό βιβλίο, τα οποία άνοιξαν τους ορίζοντες
της ζωής μου – με έσπρωξε στην επανάσταση και στην αισθητική που βοηθάει το
μυαλό σου να είναι πάντα εν εγρηγόρσει».

Και συνεχίζει να ξετυλίγει τις αναμνήσεις του: «Όταν πρωτοπαίχθηκε το ’73 στο
Φεστιβάλ των Καννών η ταινία μου “Μπλουζ με σφιγμένα δόντια”, ο Θόδωρος
Αγγελόπουλος και ο Λάμπρος Λιαρόπουλος μου είπαν «αυτή είναι μια ταινία γεμάτη
Ελλάδα» – κι ας ήταν γυρισμένη στην Αμερική. Η Ελλάδα έχει τη δική της
αισθητική, αυτό ισχύει και για τον ελληνικό κινηματογράφο, τη λογοτεχνία, τη
ζωγραφική. Πρώτος ο Κάρολος Κουν με τον Τσαρούχη έδωσαν ταυτότητα αυτής της
ελληνικής αισθητικής στο θέατρο, εμπνευσμένης από την καθημερινότητα».

Κι έπειτα επιστροφή, για λίγο, στην Αθήνα. «Το 1956, τρία χρόνια μετά την
άφιξή μου από την Αμερική όπου πέρασα τέσσερα χρόνια, φτιάξαμε στην Αθήνα με
τον ποιητή Μιχάλη Κατσαρό μια εταιρεία παραγωγής ταινιών αλλά, φυσικά, αφού
εκείνος ήθελε να είναι διευθυντής παραγωγής και εγώ παραγωγός αποτύχαμε».

Αν αρχίζατε τώρα την καριέρα σας θα ακολουθούσατε την ίδια πορεία ή θα την
αλλάζατε;

«Το σινεμά είναι για μένα μια ιδεολογία, μια πίστη και αυτά τα 50 χρόνια μού
δίνουν μια δόση υπερηφάνειας, δεν μπορώ να φανταστώ πω αν ξεκινούσα τώρα θα
άλλαζα στάση. Αυτό θα ήταν σαν να αλλαξοπιστούσα. Στο ”αδύνατο” ποντάρεις
μια ζωή τα όνειρά σου για να υπερπηδάς τα καθημερινά εμπόδια. Κι ας ξέρεις πως
όσο εσύ κι αν προσπαθείς, τόσο η υλοποίησή τους απομακρύνεται, γιατί τελικά το
ταξίδι έχει σημασία, όπως έλεγε και ο Καβάφης».

«Από το άσπρο – μαύρο περάσαμε στο γκρι»

Πώς πιστεύετε ότι ήταν η Ελλάδα του χθες και πώς η σημερινή;

«Όλο τον 20ό αιώνα τα χρώματα στην Ελλάδα ήταν “άσπρο ή μαύρο”, ένας αιώνας
πολέμων και εμφυλίων όπου όλοι βιαζόμασταν να αλλάξουμε τα πάντα σε μία ημέρα.
Σήμερα, όμως, περάσαμε στη σφαίρα του ”γκρι” όπου όλα είναι μπερδεμένα και
δεν υπάρχει παράθυρο να μπει ήλιος και δεν ξέρουμε προς τα πού να κοιτάξουμε
και προς τα πού να πάμε. Ακόμα και οι κυβερνήσεις κάθε ευρωπαϊκής χώρας έχουν
μεταφερθεί στις Βρυξέλλες όπου παίρνονται οι αποφάσεις. Δεν παίζει κανένα ρόλο
πιο κόμμα θα είναι στην κυβέρνηση μιας χώρας. Είμαστε μια ομοσπονδιακή
δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση»!

Μη χάσετε

«Πρόσωπο με πρόσωπο» (1966), που σηματοδοτεί και το ξεκίνημα του ΝΕΚ
(Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος).

«Μπλουζ με σφιγμένα δόντια» (1973), γυρισμένο στο Χάρλεμ. Είχε
ανακηρυχθεί «ταινία της χρονιάς» σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

«Lily’s story» (2003) με θέμα το πώς δεν γυρίστηκε η παλιά ταινία που
ήθελε να κάνει για τη ζωή της Μελίνας Μερκούρη.

INFO

«Μια ζωή ταινίες» από την Πέμπτη 26 Οκτωβρίου στον κινηματογράφο «Φιλίπ»
(Πλατεία Αμερικής). Επί δύο εβδομάδες θα προβάλλονται καθημερινά τέσσερις με
πέντε ταινίες τού Ροβήρου Μανθούλη.