Βάζουν και την αφή στις… αισθήσεις των μουσείων

Μόνον στο Μουσείο Αφής (για άτομα με προβλήματα όρασης) στην Καλλιθέα μπορεί κανείς να αγγίζει ελεύθερα και να «αισθάνεται» αρχαία έργα τέχνης (σε αντίγραφα). Στα ελληνικά μουσεία, πλην εξαιρέσεων, η αφή μένει… εκτός

Μεσημέρι σε κεντρικό μουσείο της Αθήνας. Δύο τουρίστες θαυμάζουν εντυπωσιακό
αρχαίο μαρμάρινο άγαλμα που δεσπόζει στην αίθουσα. Μόλις ο φύλακας γυρίσει την
πλάτη το χαϊδεύουν για λίγο, με ένοχο χαμόγελο. Δεν είναι όμως οι μόνοι, καθώς
λίγο νωρίτερα στον ίδιο πειρασμό υπέκυπταν και μαθητές. Τι κι αν δέχθηκαν
επιπλήξεις φυλάκων και καθηγητών;

Πταίσμα, αν έχει κάποιος παρακολουθήσει τις «ακραίες» σκηνές στην αιγυπτιακή
συλλογή του Βρετανικού Μουσείου. Πιτσιρίκια που σκαρφαλώνουν στις σαρκοφάγους,
πετάνε σκουπίδια μέσα και ενήλικες που στηρίζονται πάνω τους για να
ξαποστάσουν! Πολιτική… αδιαφορίας που αναζωπυρώνει τη συζήτηση: Πρέπει
κεντρικό σύνθημα των μουσείων να είναι «κάτω τα χέρια από τα έργα τέχνης» ή
όχι και ποιες είναι οι εναλλακτικές λύσεις;

«Ακόμη και οι συντηρητές, όταν χρειάζεται να τα ακουμπήσουν, φορούν γάντια»,
λέει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Νίκος Καλτσάς.
«Μόνο κακό μπορεί να προκαλέσει το άγγιγμα στα εκθέματα, αφού το δέρμα των
χεριών αφήνει λίπος».

«Άλλοτε το λίπος του χεριού δημιουργεί στρώμα πάνω στις επιφάνειες, με
αποτέλεσμα να μοιάζει ένα ξύλινο τέμπλο σαν να είναι πασαλειμμένο με βούτυρο»,
εξηγεί ο διευθυντής του εργαστηρίου συντήρησης του Μουσείου Μπενάκη, Στέργιος
Στασινόπουλος. «Άλλοτε με την τριβή αφαιρούνται μόρια, που αλλοιώνουν τη
μορφή. Πάρτε για παράδειγμα τη μαρμάρινη κουπαστή μιας σκάλας».

«Το στοίχημα είναι να στήνονται έτσι οι εκθέσεις, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί
να τις απολαμβάνει χωρίς να έχει την αίσθηση ότι κάποιος φυλάει τα έργα
τέχνης. Είτε με εκθέματα που έχουν μπει ειδικά για να τα αγγίζουν οι
επισκέπτες είτε με την ελεύθερη έκθεση ορισμένων αντικειμένων, ώστε το κοινό
να έχει την αίσθηση ότι είναι κοντά τους», είναι οι λύσεις που προτίνει η
καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης, Ματούλα Σκαλτσά.

Αγγίξτε υπό όρους. Το πείραμα έχει δοκιμαστεί ήδη με επιτυχία.
Κομματάκια σπασμένων αγγείων μέσα σε άμμο, τα οποία μπορεί να αγγίξει ο
επισκέπτης, φιλοξενούνται στην προϊστορική συλλογή τού προσφάτως
ανακαινισμένου Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, ενώ στο Μουσείο Βυζαντινού
Πολιτισμού σύνεργα ψαρέματος παρουσιάζονται ελεύθερα στον χώρο – λύσεις που
εφαρμόζονται ήδη στο εξωτερικό.

«Τα μουσεία μπορούν να βγάλουν από τις αποθήκες τους θραύσματα γλυπτών και
όστρακα αγγείων, ώστε να τα αγγίζει ο κόσμος. Σημαντικό ρόλο, όμως, παίζουν
και οι εμψυχωτές των μουσείων που καλύπτουν, με την παρουσία τους και τις
πληροφορίες που θα δίνουν, το κενό της αφής», επισημαίνει η κ. Σκαλτσά.

«Τα Γλυπτά κινδυνεύουν γιατί τα έχουν ξύσει»

Επισκέπτες του Βρετανικού Μουσείου ακουμπούν με άνεση σε αιγυπτιακή σαρκοφάγο

Αν η αιγυπτιακή συλλογή του Βρετανικού Μουσείου – που δέχεται τουλάχιστον το
90% των 6.000.000 επισκεπτών του – δεινοπαθεί, δεν κινδυνεύουν και τα Γλυπτά
του Παρθενώνα; «Τα πράγματα είναι πιο αυστηρά, οι φύλακες περισσότεροι και οι
επισκέπτες όχι τόσοι πολλοί», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος της επιτροπής για την
επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, καθηγητής Άντονι Σνόντγκρας, χωρίς να
ξεχνά τις δεξιώσεις που δίνονταν πριν από λίγα χρόνια στην αίθουσα. Αν όμως το
ανθρώπινο χέρι θωπεύει για μεγάλο διάστημα τα Γλυπτά, «ο κίνδυνος είναι
μεγάλος για τα χρώματα και την επιφάνειά τους, καθώς η αρχαία πατίνα που τα
προστάτευε αφαιρέθηκε το 1937-8, κατά τη διάρκεια καθαρισμού τους. Οι
επισκέπτες θα μπορούν να αγγίζουν μόνο εκείνα τα εκθέματα που φέρουν την
ειδική ένδειξη πως επιτρέπεται να τα ακουμπήσουν και θα έχουν επιλεγεί λόγω
της ταπεινότερης σημασίας τους. Ποτέ τα σπουδαία μνημεία!».